Pokój oliwski 1660
.jpg)
Pokój oliwski – traktat pokojowy pomiędzy Szwecją, a Polską podpisany 3 maja 1660 w Oliwie, kończący potop szwedzki. Zawarty został na terenie opactwa cystersów w Oliwie.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Traktat zawarty po negocjacjach, które ze strony polskiej prowadził wojewoda poznański Jan Leszczyński. Szwecję reprezentowali kanclerz Bengt Gabrielsson Oxenstierna i Magnus Gabriel De la Gardie. Na łagodnym stylu negocjacji zaważył wpływ, jaki na Polaków miała przychylna Szwedom dyplomacja francuska.
Pokój w Oliwie nie wprowadzał istotnych zmian granicznych w stosunku do linii rozejmowej sprzed walk:
- Polska zrezygnowała z większej części Inflant wraz z Rygą zachowując tylko ich część (Łatgalię - południowo-wschodnią część Inflant)
- Polska uznała suwerenność Prus Książęcych potwierdzając traktaty welawsko-bydgoskie z 1657 r.
- Król Jan II Kazimierz Waza zrzekł się pretensji do tronu szwedzkiego w imieniu swoim i swych następców.
- Szwecja zobowiązała się dotrzymywać wolności handlu na Bałtyku
- Szwecja zobowiązała się zwrócić zrabowane archiwa i biblioteki (czego później dopełniła jedynie w znikomym stopniu[1]).
- Rzeczpospolita miała zapewnić protestantom w Prusach Królewskich tolerancję religijną, co z czasem Brandenburgia wykorzystała do ingerowania w sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej.
Ze strony polskiej pokój podpisał podkanclerzy koronny Mikołaj Prażmowski.
W tym samym czasie Szwecja walczyła z Rosją w Inflantach (w czasie prac nad pokojem oliwskim jedynie formalnie, gdyż obowiązywał podpisany w 1658 r. rozejm w Waliesar) oraz z Królestwem Danii i Norwegii na terenie Norwegii i Bornholmie. Pierwszą wojnę zakończył pokój w Kardis; drugą - pokój w Kopenhadze.
Polska w tym czasie prowadziła jeszcze wojnę z Rosją i przygotowywała się do przeprowadzenia kampanii przeciwko wojskom rosyjskim Iwana Chowańskiego na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego (Bitwa pod Połonką), Wasyla Szeremietiewa na Ukrainie (Bitwa pod Cudnowem) oraz wojskom Chmielnickiego (Bitwa pod Słobodyszczami).
[edytuj] Bibliografia
- Besala Jerzy: Oliwa na wzburzone wody, w: "Polityka" nr 21 (2757), 22 maja 2010 r., s. 68-71
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Obszerny opis zawarcia Pokoju oliwskiego na stronie portalu trojmiasto.pl
- Pokój w Oliwie na stronach Muzeum Historii Polski
- Pokój Oliwski zawarty dnia 3 V 1660 roku
Przypisy
- ↑ "Wysłannik króla polskiego Zygfryd von Schröer przywiózł ze Szwecji dwie skrzynie aktów; sekretarz archiwum szwedzkiego Erik Larrson Runnell nadesłał jeszcze trzy skrzynie Acta Polonica Iudicalia. Była to znikoma część zagrabionych pism; Jan Sobieski zdołał odzyskać niewielką część ze starej biblioteki Zygmunta Augusta i Wazów. (...) Ogromnym zaniedbaniem strony polskiej był także brak w umowie artykułu o zwrocie przez Szwecję zagrabionych dzieł sztuki." w: Besala J., op. cit.
