Restoracjonizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Restoracjonizm – w sensie ogólnym, wiara w konieczność powrotu do pierwotnego, biblijnego modelu Kościoła oraz do czystej wiary chrześcijańskiej z I wieku naszej ery. W bardziej szczegółowym sensie, termin ten obejmuje te wyznania chrześcijańskie, które postawiły sobie za cel przywrócenie apostolskiego modelu chrześcijaństwa (w wierze i organizacji kościelnej) oraz oczyszczenie go z późniejszych, katolickich (i ewentualnie protestanckich) „naleciałości" ze szczególnym naciskiem na usunięcie „pogańskich wpływów" i „ludzkich nauk". Dotyczy to głównie wyznań chrześcijańskich, mających swój początek w „drugim wielkim przebudzeniu" na początku XIX wieku.

Należy zwrócić uwagę, że każde wyznanie wpisujące się w ten nurt posiada inną wizję tzw. apostolskiego modelu chrześcijaństwa. Stąd w obrębie tego nurtu istnieje silne zróżnicowanie doktrynalne, zaś różne ruchy restoracjonistyczne bardzo często są niezależne od siebie nawzajem.

Historia ruchów restoracjonistycznych[edytuj | edytuj kod]

Ruchy średniowieczne[edytuj | edytuj kod]

Do wczesnych przykładów ruchów, które pragnęły powrotu do apostolskiego chrześcijaństwa (przeciwstawiając się tym samym Kościołowi rzymskokatolickiemu) należą m.in.: waldensi, bracia apostolscy, lollardzi, husyci. Dodatkowo w łonie samego Kościoła katolickiego pojawiały się grupy sprzeciwiające się nadużyciom kleru i pragnące odnowy życia religijnego.

Reformacja[edytuj | edytuj kod]

Jakkolwiek XVI-wieczna reformacja nie jest ruchem ściśle restoracjonistycznym, to jednak posiada wiele jego cech. Reformacja była zogniskowana w trzech miejscach Europy, z których wyłoniły się nowe wyznania: w Niemczech (luteranizm), Szwajcarii (kalwinizm) i Anglii (anglikanizm). Z kolei do bardziej radykalnych ruchów, mających swoje źródło w XVI-wiecznej reformacji, należy zaliczyć m.in. arian, unitarian, purytan, anabaptystów, z których wyłonili się baptyści, a także metodystów i kwakrów. Dodatkowo XVIII-wieczne „pierwsze wielkie przebudzenie" dało solidne podstawy pod przyszłe ożywienie restoracjonistyczne.

Wiek XIX (restoracjonizm właściwy)[edytuj | edytuj kod]

Właściwy ruch restoracjonistyczny wyrósł na początku XIX wieku w Stanach Zjednoczonych (także w innych miejscach świata), na fali „drugiego wielkiego przebudzenia". Ruchy o tym charakterze powstawały z millenarystycznych nurtów protestantyzmu (głównie kalwinizmu i metodyzmu). O ile część ruchów restoracjonistycznych powstałych w tym okresie zachowała swoją przynależność do protestantyzmu, o tyle inne ruchy zupełnie odcięły się od jego tradycji. Wielu restoracjonistów przyjęło doktryny antytrynitarne, a także inne, niezgodne z głównym nurtem chrześcijaństwa (nieraz dość osobliwe).

Do XIX-wiecznych ruchów restoracjonistycznych zaliczyć należy m.in.:

Elementy restoracjonistyczne w swoim nauczaniu posiadają również Żydzi mesjanistyczni.

Wiek XX[edytuj | edytuj kod]

Do ruchów o charakterze restoracjonistycznym powstałych w XX wieku należy zaliczyć m.in.:

Oba ruchy mieszczą się w ścisłej definicji protestantyzmu.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Przegląd wyznań[edytuj | edytuj kod]

Pod względem doktrynalnym, ruch restoracjonistyczny jest bardzo zróżnicowany. Bardzo często pojawiają się wśród nich doktryny, nieobecne u innych chrześcijan i z tego powodu kontrowersyjne. Ponadto zróżnicowany jest stosunek różnych restoracjonistów do doktryn, które naucza protestantyzm (szczególnie ewangeliczny). Pod tym kątem, wyznania restoracjonistyczne można podzielić na kilka grup:

  • Wyznania wpisujące się w główny nurt protestantyzmu. Doktrynalnie wyznają one tradycyjne doktryny, jak Trójca Święta, wcielenie i dwie natury Jezusa Chrystusa (Boska i ludzka) w jednej Osobie, pięć zasad protestantyzmu czy zastępczy charakter ofiary Chrystusa. W ich wierzeniach pojawiają się również pewne szczególne, charakterystyczne doktryny, które jednak mieszczą się w zakresie protestantyzmu. Do wyznań tych należą m.in. Kościoły Chrystusowe, adwentyści dnia siódmego i bracia plymuccy.
  • Wyznania odrzucające wszelką tradycję katolicką oraz protestancką, uważając tą drugą za kontynuację „odstępstwa". Zasadniczo ich wiara budowana jest na podstawie interpretacji Biblii (choć często nie tylko), przy czym wyznania te jedynie sobie przypisują oczyszczenie chrześcijaństwa ze zbędnych elementów, przyjąwszy jednak wiele innych, kontrowersyjnych dla reszty chrześcijan wierzeń. Z powodu odrzucenia całej tradycji katolickiej i protestanckiej (m.in. wiary w Trójcę) często kwestionowana jest przynależność tych wyznań do chrześcijaństwa. Do wyznań tych należą przede wszystkim mormoni oraz Świadkowie Jehowy.

Charakterystyczne doktryny[edytuj | edytuj kod]

Do cech wyróżniających wiele wyznań restoracjonistycznych zaliczyć można:

W adwentyzmie dość kontrowersyjną pozycję zajmuje wśród niektórych środowisk adwentystycznych nauczanie prorokini Ellen White i jej pism,