Retro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Retro – termin używany do określania elementów współczesnej kultury, które pochodzą od lub są świadomą imitacją trendów w modzie, światopoglądzie, zachowaniu typowych dla niedalekiej przeszłości, a które były lub są uznawane za niemodne.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Słowo „retro” pochodzi od łacińskiego przedrostka retro, który dosłownie oznacza „wstecz” lub „w przeszłości”, zwłaszcza w takich słowach jak retrospektywny, czyli odnoszący się do nostalgicznego lub krytycznego spojrzenia w przeszłość.

W okresie powojennym retro nabrało nowego znaczenia z chwilą pojawienia się słowa „retrorocket” oznaczającego rakietę hamującą (skrót od „retrograde rocket”, rakiety, która jest wystrzeliwana w kierunku przeciwnym do ruchu statku kosmicznego), używaną w latach 60. XX wieku w amerykańskim programie kosmicznym. We Francji słowo "rétro", skrót od francuskiego "rétrospectif", weszło do obiegu i osiągnęło popularność, gdy zaczęto powtórnie oceniać postać Charles'a de Gaulle’a i rolę Francji w II wojnie światowej. Francuska moda retro z lat 70. XX wieku w filmach i opowiadaniach poddała ocenie postępowanie francuskich cywili w czasie okupacji hitlerowskiej. Wkrótce potem terminu retro zaczęto używać w odniesieniu do francuskiej mody, która odwoływała się do tego okresu.

Zaraz potem termin ten został wprowadzony do języka angielskiego za pośrednictwem mody i kultury medialnej, gdzie kojarzy się raczej z cynicznym powrotem starszych trendów. (Elizabeth E. Guffey, Retro: The Culture of Revival, s. 9-22). Jean Baudrillard, francuski myśliciel, w swojej książce Symulakry i symulacja określa słowo „retro” jako demitologizację przeszłości, oddalanie teraźniejszości od istotnych poglądów, które kierowały erą „nowożytną” (Jean Baudrillard, Symulakry i symulacja, s. 43.).

Użycie słowa[edytuj | edytuj kod]

Konsola Nintendo Entertainment System może być obecnie uznana za element retro - mimo upływu lat, wciąż jest popularna i ma wielu użytkowników.

Słowo "retro" może być synonimem wyrazu "staromodny" lub "stary", często w znaczeniu "ponadczasowy" lub "klasyczny". "Retro" może się również kojarzyć z modernizmem z wczesnych lat powojennych – wówczas znaczenie słowa obejmuje m.in. charakterystyczne dla tamtego okresu samochody Cadillac z tzw. rekinią płetwą montowaną na tylnej klapie (ang. tailfins) oraz typowe bungalowy z przedmieść, niskie i długie domy z minimalistycznym wykończeniem. Określenie "retro" może też dotyczyć ogólnego światopoglądu np. konserwatyzmu społecznego, stosunku do nauczania domowego, czy też podziału ról między kobietą i mężczyzną. Słowem "retro" mogą być również określane sprzęty, które zostały wyparte przez nowoczesną technologię, takie jak stare maszyny do pisania, kasy sklepowe oraz pierwsze duże i nieporęczne telefony komórkowe. Wyraz "retro" może być też nazywane zjawisko powrotu gier komputerowych popularnych kilka dekad temu. Jednak najczęściej słowo "retro" jest używane do określania przedmiotów oraz poglądów popularnych stosunkowo niedawno, a które obecnie uznawane są za "nienowoczesne". Tym samym takie zastosowanie może sugerować fundamentalne zmiany w obecnym rozumieniu przeszłości – różniące się od tradycyjnych form "odrodzenia", podejście "retro" sugeruje trochę ironiczną, lecz jednak tęsknotę, za niedawną przeszłością. Taka postawa została nazwana "niesentymentalną nostalgią", przywołującą "nowoczesne" formy, które nie mają już powszechnego zastosowania w teraźniejszości. Czasem "retro" oznacza okres lat 50.

Obecnie słowo "retro" jest często używane w znaczeniu pozytywnym i odnosi się do dziwacznych lub interesujących produktów, które obecnie nie są już dostępne. Na przykład "Moda retro" lub "Elegancja w stylu retro" mogą zawierać elementy w starym stylu, takie jak ręcznie farbowane koszule rodem z lat sześćdziesiątych, popularne w USA "poodle skirts" (spódnice z motywem pudla) z lat pięćdziesiątych, czy spódnice "bananówy" modne w Polsce w latach siedemdziesiątych. Wyjątkowe umiłowanie do stylu retro jest nazywane retrofilią.

Retro często odnosi się do estetyki camp, która reprezentuje ironiczne podejście do rzeczywistości przejawiające się otwartym i celowym wprowadzaniem nietypowych elementów zarówno do stylu ubierania, jak i sposobu bycia.

Retro może też oznaczać niektóre gatunki muzyki, jak np. hip-hop.

Odmiany Retro[edytuj | edytuj kod]

Retro Sport[edytuj | edytuj kod]

Sposób w jaki wykorzystuje się odzież sportową z lat 70. i 80. XX wieku jest charakterystycznym i wyraźnym przykładem tego trendu. Dużą popularnością cieszą się kurtki piłkarskie, koszulki i T-shirty z emblematami kiedyś istniejących klubów piłki nożnej. Zazwyczaj ubrania te przypominają swoim wyglądem dawne czasy dzięki zastosowaniu linii po bokach oraz połączeniu kolorów typowych dla tamtego okresu. Charakterystycznym przykładem są Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej z 1970 roku, które odbyły się w Meksyku. Logo oraz typ czcionki z tego okresu są stosowane na różnego rodzaju strojach typu retro sport. Ponadto takie marki jak Adidas, Puma czy Nike mają własne działy, które specjalizują się w produktach typu retro. Również niektóre kluby piłki nożnej, baseballa i koszykówki ponownie wypuściły swoje dawne stroje sportowe, aby zwiększyć ich sprzedaż.

Muzyka Retro[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. XX wieku, retro odnosiło się do nowego gatunku muzyki, a w szczególności do muzyki dance, popularnej w owym czasie w Stanach Zjednoczonych. Początkowo określano ją mianem nowej fali, która częściowo wywodziła się z gatunku punk rocka z późnych lat 70. i wczesnych lat 80. XX wieku oraz gatunku Psychedelic trance z późnych lat 60. i 70. Wiele spośród piosenek oraz albumów określanych w tamtym czasie mianem retro pojawiło się przy okazji wielkiego postępu w rozwoju elektronicznego tworzenia muzyki, czyli za pomocą komputera, sprzętu elektronicznego bądź za pomocą instrumentów elektromechanicznych. Poglądy na to, jak obszerna jest kategoria muzyki retro, są zróżnicowane. Jednak ani cała muzyka, ani nawet cała muzyka dance z lat 80., nie była uważana za muzykę retro. Obecnie era retro jest umieszczana w ramach czasowych pomiędzy rokiem 1966, kiedy to The Beatles wydali piosenki „Rain” oraz „Tomorrow Never Knows”, i 1997, kiedy to Kalifornia jako ostatni stan zdelegalizowała LSD. Obecnie psychedelic trance również cieszy się dużą popularnością.

Retro Metal[edytuj | edytuj kod]

W połowie 2000 roku, kiedy to wzrosła popularność muzyki hardrockowej łączącej w sobie elementy muzyki poważnej oraz psychedelia trance, heavy metal oraz nowoczesny hard rock zyskały szczególny rozgłos wśród pokolenia Y (osób, które urodziły się między 1978 a 1988 rokiem). Najważniejszymi zespołami tworzącymi w tym nurcie są Wolfmother, The Sword, Jet i Buckcherry, które osiągnęły sukces, stosując metody dawnych zespołów takich jak Led Zeppelin, Black Sabbath, The Jimi Hendrix Experience, The Beatles oraz Pink Floyd. Podczas gdy siła tego „prądu” była podważana przez niektórych krytyków muzycznych z obu stron, „retro” lub „heritage metal” stało się powszechnym terminem na określenie modnego hard rocka.

Retro to również siódmy album duńskiego zespołu deathmetalowego Illdisposed, wydany w 2000 roku. Zawiera 11 utworów, wszystkie są coverami. Zespół wykonuje tu piosenki takich zespołów jak AC/DC, Motorhead, Death i innych.

Retrogaming[edytuj | edytuj kod]

Angielski termin retrogaming to hobby, które staje się coraz bardziej popularne i polega na graniu w gry video przez pojedynczych zawodników, a wszystko przy użyciu starych „komputerów-weteranów”, oraz konsoli do gier, przy czym jest ciągle dyskusyjne, co stanowi o zaliczeniu komputera w poczet „weteranów”.

Samochody[edytuj | edytuj kod]

Retro Mini

Samochody retro to nowo zaprojektowane pojazdy, takie jak: Toyota FJ Cruiser, PT Cruiser, Plymouth Prowler, MINI, Chevrolet HHR, Chevrolet SSR, New Beetle (nowy ‘Garbus’) czy produkowany od 2005 roku Ford Mustang, których stylistyka jest oparta na samochodach, odpowiednio: Toyota FJ40 Land Cruiser, Chrysler Airflow, Ford z 1932 r., Austin Mini, Chevrolet Suburban, stare pickupy Chevrolet, zwłaszcza model 3100, VW Beetle oraz Ford Mustang rocznik 1965-70, jednak nie zostały w nich wykorzystane żadne elementy oryginalnych konstrukcji.

Moda[edytuj | edytuj kod]

Moda retro to styl ubierania polegający na noszeniu ubrań z minionych lat, głównie z lat pięćdziesiątych, sześćdziesiątych i osiemdziesiątych. Ten sposób ubierania się często zawiera odzież i dodatki charakterystyczne dla mody z tych lat; wiele osób wykorzystuje takie elementy w sposób przesadzony i w zestawieniu z ubraniami noszonymi obecnie. Na przykład skórzane torebki z lat pięćdziesiątych, spodnie dzwony, duże okulary przeciwsłoneczne (tzw. „muchy”), kurtki, bluzy i buty w stylu funky (często z linii Adidas Classics), cienkie krawaty lub akcesoria sportowe w dawnym stylu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Elizabeth E. Guffey, 2006: Retro: The Culture of Revival, London: Reaktion. (ang.)
  • Jean Baudrillard, 1995: Simulacra and Simulation, Ann Arbor: University of Michigan Press. (ang.)
  • Raphael Samuel, 1994: Theatres of Memory, London: Verso. (ang.)
  • James C. Collins, 1989: Uncommon Cultures. Popular Culture and Post-Modernism, New York/London: Routledge. (ang.)
  • Umberto Eco, 1986: Travels in Hyperreality, New York: Harcourt. (ang.)
  • Umberto Eco, 1988 (1964, 1978): The Structure of Bad Taste, Amsterdam: Bert Bakker. (ang.)
  • Clem Robyns, 1991: "Beyond the first dimension: recent tendencies in popular culture studies", in Joris Vlasselaers (Ed.) The Prince and the Frog, Leuven: ALW, 14-32. (ang.)
  • Andrew Ross, 1989: No Respect. Intellectuals and Popular Culture, New York/London: Routledge. (ang.)