Mistrzostwa świata w piłce nożnej
| Mistrzostwa Świata w piłce nożnej | |
 Puchar Świata FIFA wręczany od 1974 |
|
| Organizator rozgrywek | FIFA |
| Data założenia | 1930 |
| Rozgrywki | |
| Liczba drużyn | 32 |
| Zwycięzcy | |
| Pierwszy zwycięzca |  Urugwaj (1930) |
| Obecny zwycięzca |  Hiszpania (2010) |
| Najwięcej zwycięstw |  Brazylia(5-krotny zdobywca) |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Oficjalna strona internetowa | |
Mistrzostwa Świata w piłce nożnej, potocznie nazywane mundialem (hiszp. – światowy) jest to międzynarodowy turniej piłkarski rozgrywany przez seniorskie reprezentacje narodowe, będące członkami FIFA. Mistrzostwa są organizowane co cztery lata od 1930 roku, za wyjątkiem 1942 i 1946 roku, co spowodowane było trwaniem II wojny światowej. Obecnymi mistrzami są Hiszpanie, którzy wygrali mistrzostwa w RPA w 2010 roku.
Zespoły europejskie zwyciężały poza Europą tylko 1 raz - Hiszpania w mistrzostwach w RPA w 2010 roku, natomiast południowoamerykańskie 4 razy poza Ameryką Łacińską - Brazylia w 1958 roku w Szwecji , w 1994 roku w USA oraz w 2002 roku w Korei Południowej i Japonii.
Na mistrzostwach świata w 1930 wystąpiło 13 drużyn.
W latach 1934 do 1978 w turnieju występowało 16 drużyn.
W latach 1982 do 1994 w turnieju występowały 24 drużyny.
Obecny format turnieju obejmuje 32 zespoły rywalizujące o tytuł w ciągu około miesiąca na stadionach gospodarza. Faza te jest często nazywana finałami mistrzostw świata. Faza kwalifikacyjna rozpoczyna się na trzy lata przed początkiem turnieju i wyłania zespoły, które wraz z gospodarzem kwalifikują się do finałowych zawodów.
Dziewiętnaście dotychczas rozegranych turniejów wygrało osiem różnych drużyn. Brazylia zwyciężyła pięć razy i jest jedyną ekipą, która brała udział w każdych mistrzostwach. Pozostałymi zwycięzcami Pucharu Świata są Włochy, czterokrotni zwycięzcy; Niemcy, z trzema tytułami; Argentyna i pierwszy triumfator, Urugwaj, mające po dwa tytuły na koncie, a także Anglia, Francja i Hiszpania, które zanotowały po jednym zwycięstwie.
Reprezentacja Polski siedmiokrotnie uczestniczyła w mistrzostwach (pierwszy raz w 1938, ostatni w 2006), dwukrotnie zajmując 3. miejsce w mistrzostwach świata – w 1974 roku w Niemczech, kiedy to królem strzelców został Grzegorz Lato i w 1982 roku w Hiszpanii.
Kolejne trzy turnieje o Puchar Świata odbędą się w Brazylii w 2014 roku, w Rosji w 2018 roku i w Katarze w 2022 roku.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] Wcześniejsze turnieje międzynarodowe
Pierwszy międzynarodowy mecz w piłce nożnej został rozegrany w 1872 roku w Glasgow pomiędzy Szkocją i Anglią, kończąc się remisem 0:0[1]. Pierwszy międzynarodowy turniej, inauguracyjna edycja British Home Championship odbyła się w 1884[2]. Na tym etapie w piłkę nożną rzadko grano poza granicami Wielkiej Brytanii. Kiedy futbol zyskał na popularności w innych częściach świata na przełomie XX wieku, został wprowadzony do programu igrzysk olimpijskich jako sport pokazowy na igrzyska w 1900 roku i w 1904 roku (chociaż, MKOL uznał w późniejszym czasie status piłki nożnej na tych zawodach jako oficjalny), i na Olimpiadę Letnią w 1906 roku[3].
Po założeniu Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej w 1904 roku próbowano zorganizować turniej poza ramami olimpijskich zawodów w 1906 roku w Szwajcarii. Były to wczesne lata międzynarodowego futbolu i ostatecznie próba stworzenia zawodów piłkarskich w Szwajcarii zakończyła się niepowodzeniem[4]. Na letnich igrzyskach olimpijskich w 1908 roku w Londynie piłka nożna stała się oficjalną konkurencją. W zamierzeniu The Football Association futbol na igrzyskach miał być uprawiany przez amatorów, a Anglicy widzieli w nim bardziej widowisko, niż konkurencję sportową. Wielka Brytania, reprezentowana przez angielskich amatorów zdobyła złote medale. Sukces ten Brytyjczycy powtórzyli w 1912 roku w Sztokholmie[5].
Na kolejnych igrzyskach futbol był konkurencją, w której brały udział amatorskie zespoły. W 1909 roku w Turynie, Thomas Lipton zorganizował zmagania o nazwie Copa Lipton. Brały w nim udział drużyny klubowe z różnych krajów, z których każda reprezentowała poszczególne państwo. Zmagania o Puchar Liptona przedstawiane są czasami jako pierwsze mistrzostwa świata, gdzie grała większość prestiżowych, zawodowych klubów z Włoch, Niemiec i Szwajcarii, choć bez udziału przedstawicieli Anglii, gdzie FA odmówił przyłączenia się do rywalizacji i nie wysłał żadnego zespołu[6]. Lipton zaprosił West Auckland, amatorską ekipę z hrabstwa Durham, mającą zastąpić zawodowe drużyny z Anglii. West Auckland zdobyło puchar, a w 1911 roku skutecznie obroniło tytuł. Otrzymane trofeum piłkarze angielskiego klubu mogli zachować na zawsze w myśl obowiązujących zasad w Copa Lipton[7].
W 1914 roku FIFA zgodziła się uznać olimpijski turniej jako „Mistrzostwa świata amatorów w piłce nożnej” i wzięła odpowiedzialność za organizację konkurencji[8]. Otworzyło to drogę do pierwszych na świecie interkontynentalnych zmagań na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1920 roku w Antwerpii. Oprócz trzynastu europejskich drużyn udział wzięła reprezentacja Egiptu, a zwycięzcami okazała się reprezentacja Belgii[9]. Dwa następne turnieje olimpijskie w 1924 i w 1928 roku wygrał Urugwaj. Były to także pierwsze dwa otwarte mistrzostwa świata, od kiedy w 1924 roku, FIFA wkroczyła w erę zawodową.
[edytuj] Pierwsze mistrzostwa świata
Z uwagi na sukces olimpijskich turniejów w piłce nożnej FIFA, na której czele stał Jules Rimet ponownie zaczęła szukać możliwości zorganizowania mistrzostw rozgrywanych poza ramami igrzysk olimpijskich. W dniu 28 maja 1928 roku na kongresie FIFA zdecydowano się zorganizować mistrzostwa świata[10]. Urugwaj, który był wówczas dwukrotnym triumfatorem igrzysk olimpijskich, a w 1930 roku obchodził stulecie niepodległości został wybrany przez FIFA gospodarzem pierwszych Mistrzostw Świata w piłce nożnej.
Krajowe stowarzyszenia piłkarskie wybranych państw zostały poproszone o wysłanie reprezentacji, ale wybór Urugwaju, jako areny zmagań oznaczał długą i kosztową podróż Oceanem Atlantyckim dla europejskich drużyn. Rzeczywiście, jeszcze na dwa miesiące przed rozpoczęciem mistrzostw żadna z europejskich nacji nie zdecydowała się na deklarację wysłania zespołu. Ostatecznie Rimet zdołał przekonać Belgię, Francję, Rumunię i Jugosławię do wyprawy na kontynent południowoamerykański. W Całkowitej liczbie trzynastu uczestników siedmiu stanowiły państwa Ameryki Południowej, cztery reprezentowały Europę, a dwa Amerykę Północną. Pierwsze dwa mecze mistrzostw świata rozegrane zostały równocześnie 13 lipca 1930 roku i zwyciężyły w nich ekipy Francji, która pokonała 4:1 Meksyk, a także Stany Zjednoczone, które 3:0 wygrały z Belgią. Pierwszego gola w historii mistrzostw świata strzelił francuz Lucien Laurent. W półfinałach zmierzyły się USA z Argentyną i Urugwaj z Jugosławią. W obu meczach lepsze okazały się zespoły z Ameryki Południowej. Nie rozegrano na pierwszym mundialu meczu o trzecie miejsce, gdyż nie przewidziano takiej rozgrywki w regulaminie, stąd trzecie miejsce podzieliły USA i Jugosławia[11].
Finał rozegrany został 30 lipca 1930 roku w Montevideo na Estadio Centenario. Reprezentacja Urugwaju pokonała reprezentację Argentyny 4:2 i została w ten sposób pierwszym mistrzem świata[12]. Królem strzelców inauguracyjnych mistrzostw został argentyńczyk Guillermo Stábile, strzelając 8 bramek.
[edytuj] Wyniki turniejów Mistrzostw Świata
[edytuj] Historia trofeum
W latach 1930-1970 zwycięska drużyna otrzymywała trofeum Złotej Nike (w 1946 roku nazwę zmieniono na Puchar Rimeta, w hołdzie dla prezydenta FIFA, organizatora pierwszych mistrzostw). Była to trzydziestodwucentymetrowa, ważąca 1800 gramów szczerozłota statuetka autorstwa Abla Lafleura. Jej losy były burzliwe. W czasie II wojny światowej ukrywał ją Ottorino Barassi, podobno pod łóżkiem teściowej w pudełku po butach. Została skradziona w roku 1966 w Londynie przed meczem finałowym, wkrótce później odnalazł ją pies w stercie śmieci.
Puchar był przechodni, lecz zgodnie z zasadą ustanowioną przez Międzynarodową Federację Piłkarską, miała go na stałe otrzymać reprezentacja, która jako pierwsza zdobędzie trzykrotnie złoty medal. W ten sposób jego właścicielem stała się Brazylia, sięgając w 1970 po swe trzecie zwycięstwo. W 1983 roku, Puchar Rimeta zniknął z siedziby Brazylijskiej Konfederacji Piłkarskiej i nigdy go nie odnaleziono. Rok później, z okazji 70-lecia Konfederacji, kopię otrzymali Bellini, Mauro i Carlos Alberto – kapitanowie trzech reprezentacji Brazylii, którzy zwyciężyli w mistrzostwach.
Rok po oddaniu Nike Brazylii, FIFA ogłosiła konkurs na projekt nowego pucharu. Jego zwycięzcą został Silvio Gazzanigi tworząc ze złota i malachitu rzeźbę przedstawiającą dwóch piłkarzy podnoszących ręce w geście tryumfu, podtrzymujących jednocześnie kulę ziemską. Nowy Puchar Świata mierzy 36 cm i waży 5 kilogramów; został wykonany kosztem 50.000 dolarów, dziś jego wartość szacuje się na 10 milionów dolarów. Przechowywany jest w Zurychu w siedzibie Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA). Zwycięzca mistrzostw otrzymuje (na okres czterech lat, do kolejnej imprezy) jego replikę.
Między dwoma malachitowymi obręczami w podstawie znajduje się obręcz ze złota, gdzie po każdym mundialu umieszczana jest nazwa zwycięskiej reprezentacji. Ostatnie wolne miejsce zostanie zapełnione w roku 2038, być może wtedy FIFA zdecyduje się na stworzenie kolejnego trofeum.
[edytuj] Rekordy
[edytuj] Bilans osiągnięć reprezentacji
| Msc | Reprezentacja | I miejsce | II miejsce | III miejsce | IV miejsce |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Brazylia |
5 | 2 | 2 | 1 |
| 2. |  Włochy |
4 | 2 | 1 | 1 |
| 3. |  Niemcy |
3 | 4 | 4 | 1 |
| 4. |  Argentyna |
2 | 2 | – | – |
| 5. | Urugwaj |
2 | – | – | 3 |
| 6. |  Francja |
1 | 1 | 2 | 1 |
| 7. |  Anglia |
1 | – | – | 1 |
| = | Hiszpania |
1 | – | – | 1 |
| 9. |  Holandia |
– | 3 | – | 1 |
| 10. |  Czechosłowacja |
– | 2 | – | – |
| = |  Węgry |
– | 2 | – | – |
| 12. |  Szwecja |
– | 1 | 2 | 1 |
| 13. |  Polska |
– | – | 2 | – |
| 14. |  Austria |
– | – | 1 | 1 |
| = |  Portugalia |
– | – | 1 | 1 |
| 16. |  Turcja |
– | – | 1 | – |
| = |  Chile |
– | – | 1 | – |
| = |  Chorwacja |
– | – | 1 | – |
| = |  Stany Zjednoczone |
– | – | 1 | – |
| 20. |  Jugosławia |
– | – | – | 2 |
| 21. |  Belgia |
– | – | – | 1 |
| = |  Bułgaria |
– | – | – | 1 |
| = |  Korea Południowa |
– | – | – | 1 |
| = |  ZSRR |
– | – | – | 1 |
Uwaga: Jugosławia i Stany Zjednoczone przegrały w półfinałach w 1930 r. i nie rozegrano meczu o III miejsce. Mimo to, wg FIFA Stany Zjednoczone zdobyły brązowy medal[17], Jugosławia zaś zajęła IV miejsce[18].
[edytuj] Bilans startów reprezentacji (1930-2010)
|
|
|
Reprezentacja Rosji jest spadkobiercą Związku Sowieckiego, Czech – Czechosłowacji, Serbii – Jugosławii i Serbii i Czarnogóry, Niemiec – Republiki Federalnej Niemiec, Indonezji – Indii Holenderskich, Demokratycznej Republiki Konga – Zairu.
[edytuj] Zdobywcy Złotej Piłki
Trofeum Złotej Piłki jest przyznawane każdorazowo po zakończeniu edycji Mistrzostw świata jako nagroda dla najlepszego piłkarza turnieju
- 1982 – Paolo Rossi (Włochy)
- 1986 – Diego Maradona (Argentyna)
- 1990 – Salvatore Schillaci (Włochy)
- 1994 – Romário (Brazylia)
- 1998 – Ronaldo (Brazylia)
- 2002 – Oliver Kahn (Niemcy)
- 2006 – Zinedine Zidane (Francja)
- 2010 – Diego Forlán (Urugwaj)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ England National Football Team Match No. 1. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ British PM backs return of Home Nations championship. 22 listopada. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Søren Elbech, Karel Stokkermans: Intermediate Games of the IV. Olympiad. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ History of FIFA – FIFA takes shape. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Alan Tomlinson: FIFA and the Men Who Made It [w:] J. Garland, D. Malcolm, M. Rowe, The future of football: challenges for twenty first-century. s. 57. ISBN 0714681172.
- ↑ ‘’”The first World Cup”. The Sir Thomas Lepton Trophy’’. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Doug Lennox: ‘’Now You Know Soccer’’. Dundurn Press, 2009, s. 80. ISBN 1554884160.
- ↑ History of FIFA – more associations follow. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ VII Olympiad Antwerp 1920 Football Tournament. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ History of FIFA – The first FIFA World Cup. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Andrzej Gowarzewski: Mistrzostwa Świata...,. GiA, s. 26-27.
- ↑ FIFA World Cup Origin. [dostęp 2011-07-15].
- ↑ Mecz o 3.miejsce się nie odbył. Według statystyki FIFA Stany Zjednoczone zajęły 3 miejsce
- ↑ FIFA początkowo uznawała, że Nejedlý strzelił 4 bramki wraz z piłkarzem Niemiec Edmundem Conenem oraz Włochem Angelo Schiavio. Jednak FIFA zrewidowała te stwierdzenia i w listopadzie 2006 r. postanowiła,że Nejedlý strzelił 5 goli. Został ogłoszony samodzielnym królem strzelców Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej we Włoszech w 1934 r.
- ↑ 15,0 15,1 Mecze w fazie grupowej.
- ↑ Organizatorem pierwotnie miała być Kolumbia, ale po ogłoszeniu przez federację Kolumbii rezygnacji z organizacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1986,FIFA ogłosiła gospodarzem Meksyk.
- ↑ USA na stronie FIFA
- ↑ Serbia na stronie FIFA
|
|||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
||||||||
|
|||||
