Sojuz (rakieta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Montaż rakiety Sojuz
Sojuz 11A511
Rakieta Sojuz na platformie startowej
Rakieta Sojuz na platformie startowej
Producent Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich CSKB-Progress
Rodzina rakiet R-7
Data pierwszego startu 28 listopada 1966
Data ostatniego startu 24 maja 1975
Zdolność wynoszenia 6,5 t na LEO
Siła ciągu przy starcie 1921 kN
Wymiary
Długość 46 m
Średnica 10 m
Masa całkowita 310 000 kg
Człony
Człon 0. 4 × Sojuz 11A511-0
Człon 1. 1 × Sojuz 11A511-1
Człon 2. 1 × Sojuz 11A511-2

Sojuz 11A511 (ros. Союз 11A511) – radziecka rakieta nośna wykorzystywana w latach 1966–1975 dla lotów bezzałogowych i załogowych w programie Sojuz, będąca modyfikacją pocisku balistycznego R-7 przystosowaną do wynoszenia zarówno satelitów, jak i kapsuł załogowych.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Silnki rakiety Sojuz

Rakieta Sojuz była trzecią modyfikacją pocisku R-7 przeznaczoną do lotów załogowych (po rakietach dla statków Wostok i Woschod). Wysokość rakiety wynosiła 46 metrów, zaś średnica (1. człon i dopalacze) 10 m. Udźwig rakiety na niską orbitę okołoziemską wynosił 6,5 t. Rakieta posiadała 2 stopnie. Podobnie jak inne rakiety typu R-7 ta również nie mogła startować z pomocą 1. członu, gdyż silnik RD-108 (ciąg 977 kN) był zbyt słaby, by rakieta mogła oderwać się od ziemi. Stąd użyto czterech dopalaczy, które łącznie miały 4 silniki RD-107 generujące ciąg 944 kN. W drugim członie użyto silnika RD-0110 wytwarzającego ciąg 294 kN, co wystarczało do ostatecznej korekcji orbity. Materiałem pędnym była mieszanina RP-1 i ciekłego tlenu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie starty rakiety Sojuz odbywały się wyłącznie z Kompleksu nr 1 w Bajkonurze (wyrzutni Gagarina), gdyż platforma w Plesiecku nie była gotowa. Pierwszy start odbył się 28 listopada 1966, jednak zakończył się eksplozją rakiety i zniszczeniem prototypowego pojazdu Sojuz. Pierwszy udany start miał miejsce 7 lutego 1967, dzięki czemu na orbitę doleciał statek Kosmos 140, który podczas powrotu na Ziemię rozbił taflę lodu na Jeziorze Aralskim i zatonął.

Pierwszym załogowym lotem rakiety była misja Sojuz 1, która rozpoczęła się 23 sierpnia 1967. Lot ten miał tragiczny koniec, gdyż kapsuła powrotna wskutek uszkodzenia systemu spadochronowego roztrzaskała się o grunt, a pilot Sojuza 1 (płk Władimir Komarow) zginął na miejscu.

Ostatni start rakiety Sojuz miał miejsce 24 maja 1975, wynosząc na orbitę pojazd Sojuz 18.

Konstrukcje pochodne[edytuj | edytuj kod]

Start statku Sojuz TMA-9

Rakieta Sojuz, podobnie jak rakieta Wostok, doczekała się swoich konstrukcji pochodnych:

  • 1. Sojuz-Ł: testy radzieckiego lądownika księżycowego ŁK.
  • 2. Sojuz-M: loty bezzałogowe, pierwsza rakieta Sojuz startująca z Kosmodromu Plesieck.
  • 3. Sojuz-U: loty bezzałogowe i załogowe (do 2002), używana do dziś.
  • 4. Sojuz-U2: loty załogowe i bezzałogowe, jako paliwa używała nafty syntetycznej, wycofana w 1996.
  • 5. Sojuz-FG: loty bezzałogowe i załogowe, używana do dziś.
  • 6. Sojuz-2: wynoszenie satelitów, pierwsza rakieta Sojuz startująca z Kosmodromu Kourou.

Konstrukcja rakiety Mołnia-M również została zapożyczona z rakiety Sojuz.