Sojuz (rakieta)
| Sojuz 11A511 | |
 Rakieta Sojuz na platformie startowej |
|
| Producent |  CSKB-Progress |
| Rodzina rakiet | R-7 |
| Data pierwszego startu | 28 listopada 1966 |
| Data ostatniego startu | 24 maja 1975 |
| Zdolność wynoszenia | 6,5 t na LEO |
| Siła ciągu przy starcie | 1921 kN |
| Wymiary | |
| Długość | 46 m |
| Średnica | 10 m |
| Masa całkowita | 310 000 kg |
| Człony | |
| Człon 0. | 4 × Sojuz 11A511-0 |
| Człon 1. | 1 × Sojuz 11A511-1 |
| Człon 2. | 1 × Sojuz 11A511-2 |
Sojuz 11A511 (ros. Союз 11A511) – radziecka rakieta nośna wykorzystywana w latach 1966–1975 dla lotów bezzałogowych i załogowych w programie Sojuz, będąca modyfikacją pocisku balistycznego R-7 przystosowaną do wynoszenia zarówno satelitów, jak i kapsuł załogowych.
Dane techniczne [edytuj]
Rakieta Sojuz była trzecią modyfikacją pocisku R-7 przeznaczoną do lotów załogowych (po rakietach dla statków Wostok i Woschod). Wysokość rakiety wynosiła 46 metrów, zaś średnica (1. człon i dopalacze) 10 m. Udźwig rakiety na niską orbitę okołoziemską wynosił 6,5 t. Rakieta posiadała 2 stopnie. Podobnie jak inne rakiety typu R-7 ta również nie mogła startować z pomocą 1. członu, gdyż silnik RD-108 (ciąg 977 kN) był zbyt słaby, by rakieta mogła oderwać się od ziemi. Stąd użyto czterech dopalaczy, które łącznie miały 4 silniki RD-107 generujące ciąg 944 kN. W drugim członie użyto silnika RD-0110 wytwarzającego ciąg 294 kN, co wystarczało do ostatecznej korekcji orbity. Materiałem pędnym była mieszanina RP-1 i ciekłego tlenu.
Historia [edytuj]
Wszystkie starty rakiety Sojuz odbywały się wyłącznie z Kompleksu nr 1 w Bajkonurze (wyrzutni Gagarina), gdyż platforma w Plesiecku nie była gotowa. Pierwszy start odbył się 28 listopada 1966, jednak zakończył się eksplozją rakiety i zniszczeniem prototypowego pojazdu Sojuz. Pierwszy udany start miał miejsce 7 lutego 1967, dzięki czemu na orbitę doleciał statek Kosmos 140, który podczas powrotu na Ziemię rozbił taflę lodu na Jeziorze Aralskim i zatonął.
Pierwszym załogowym lotem rakiety była misja Sojuz 1, która rozpoczęła się 23 sierpnia 1967. Lot ten miał tragiczny koniec, gdyż kapsuła powrotna wskutek uszkodzenia systemu spadochronowego roztrzaskała się o grunt, a pilot Sojuza 1 (płk. Władimir Komarow) zginął na miejscu.
Ostatni start rakiety Sojuz miał miejsce 24 maja 1975, wynosząc na orbitę pojazd Sojuz 18.
Konstrukcje pochodne [edytuj]
Rakieta Sojuz, podobnie jak rakieta Wostok, doczekała się swoich konstrukcji pochodnych:
- 1. Sojuz-Ł: testy radzieckiego lądownika księżycowego ŁK.
- 2. Sojuz-M: loty bezzałogowe, pierwsza rakieta Sojuz startująca z Kosmodromu Plesieck.
- 3. Sojuz-U: loty bezzałogowe i załogowe (do 2002), używana do dziś.
- 4. Sojuz-U2: loty załogowe i bezzałogowe, jako paliwa używała nafty syntetycznej, wycofana w 1996.
- 5. Sojuz-FG: loty bezzałogowe i załogowe, używana do dziś.
- 6. Sojuz-2: wynoszenie satelitów, pierwsza rakieta Sojuz startująca z Kosmodromu Kourou.
Konstrukcja rakiety Mołnia-M również została zapożyczona z rakiety Sojuz.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
