12 października jest 285. (w latach przestępnych 286.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 80 dni.
- Imieniny obchodzą: Cyriak, Edwin, Edwina, Eustachiusz, Eustachy, Feliks, Grodzisław, Grzymisław, Maksymilian, Maksymiliana, Marcin, Serafin, Wilfryd, Witold i Witolda.
- Ameryka – Columbus Day (Dzień Kolumba)
- Bahamy – Rocznica Odkrycia
- Brazylia
- Gwinea Równikowa – Święto Niepodległości (święto narodowe)
- Hiszpania – rocznica odkrycia Ameryki (święto narodowe)
- Laos – Dzień Wyzwolenia od Francji
- Malawi – Dzień Matki
- Polska:
- Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 539 p.n.e. – Bitwa pod Opis między wojskami perskimi Cyrusa II Wielkiego, a wojskami babilońskimi Nabonida.
- 633 – Stoczono bitwę pod Hatfield Chase.
- 1279 – Nichiren Daishōnin napisał Gohonzon.
- 1322 – I wojna o niepodległość Szkocji: zwycięstwo wojsk szkockich nad wojskami angielskimi w bitwie pod Old Byland.
- 1398 – Wielki książę litewski Witold Kiejstutowicz zawarł z krzyżakami pokój na wyspie Salin.
- 1428 – Wojna stuletnia: wojska angielskie rozpoczęły oblężenie Orleanu.
- 1435 – Agnes Bernauer, żona dziedzica księstwa Bawarii-Monachium Albrechta III Bawarskiego, została utopiona w Dunaju na rozkaz swego teścia, księcia Ernesta.
- 1459 – Wojna Dwóch Róż: zwycięstwo Lancasterów nad Yorkami w bitwie pod Ludlow.
- 1492 – Krzysztof Kolumb dopłynął do archipelagu Bahamów. Jest to oficjalna data odkrycia Ameryki.
- 1576 – Rudolf II Habsburg został cesarzem niemieckim.
- 1582 – Ze względu na wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego w dniu 4 października, dat od 5 października do 14 października nie było we Francji, Hiszpanii, Italii, Portugalii i Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
- 1617 – Gustaw II Adolf został koronowany na króla Szwecji.
- 1654 – W wyniku wybuchu składu prochu strzelniczego w holenderskim Delft zginęło około 1200 osób.
- 1681 – Jedna z mieszkanek Londynu została publicznie wychłostana „za zaangażowanie się w politykę”.
- 1711 – Karol VI Habsburg został cesarzem rzymsko-niemieckim.
- 1748 – Wojna o ucho Jenkinsa: nierozstrzygnięta hiszpańsko-brytyjska bitwa pod Hawaną.
- 1773 – W stanie Wirginia otwarto pierwszy amerykański szpital psychiatryczny.
- 1792 – W Nowym Jorku po raz pierwszy obchodzony był Dzień Kolumba (Columbus Day).
- 1810 – Odbył się pierwszy Oktoberfest w Monachium. Bawarska para królewska zaprosiła obywateli Monachium do wspólnego świętowania godów weselnych księcia Ludwika I Wittelsbacha i księżniczki Teresy von Sachsen-Hildburghausen.
- 1822 – Piotr I został ogłoszony cesarzem Brazylii, która formalnie uzyskała niepodległość od Portugalii.
- 1825 – Wojna brazylijsko-argentyńska: zwycięstwo powstańców urugwajskich nad brazylijską milicją w bitwie pod Sarandi.
- 1841 – Król Holandii Wilhelm II Holenderski nadał Luksemburgowi pierwszą konstytucję.
- 1847 – Założono Zakład Budowy Telegrafów Siemens&Halske (obecnie Siemens AG).
- 1859 – Uzurpator Joshua Abraham Norton ogłosił się cesarzem Stanów Zjednoczonych i nakazał rozwiązanie Kongresu.
- 1862 – Bartolomé Mitre Martínez został prezydentem Argentyny.
- 1868 – Domingo Faustino Sarmiento został prezydentem Argentyny.
- 1874 – Nicolás Avellaneda został prezydentem Argentyny.
- 1880 – Julio Argentino Roca został prezydentem Argentyny.
- 1884 – Założono miasto Ushuaia na Ziemi Ognistej w południowej Argentynie.
- 1886 – Miguel Juárez Celman został prezydentem Argentyny.
- 1887 – Założono japoński koncern Yamaha.
- 1889 – Gustaf Åkerhielm został premierem Szwecji.
- 1892 – Luis Sáenz Peña został prezydentem Argentyny.
- 1896 – W Algierze wyruszył na trasę pierwszy tramwaj elektryczny.
- 1898 – Julio Argentino Roca po raz drugi został prezydentem Argentyny.
- 1900 – Wszedł do służby USS Holland (SS-1), pierwszy okręt podwodny pełniący służbę w United States Navy i jednocześnie pierwszy na świecie, w którym w pełni zastosowano napęd spalinowy na powierzchni i elektryczny w zanurzeniu.
- 1901 – 26 prezydent USA Theodore Roosevelt oficjalnie nadał nazwę Biały Dom rezydencji prezydentów USA w Waszyngtonie.
- 1903 – Założono paragwajski klub piłkarski Club Guaraní.
- 1904 – Manuel Quintana został prezydentem Argentyny.
- 1905 – W Rosji została założona Partia Konstytucyjno-Demokratyczna.
- 1908 – Niels Neergaard został premierem Danii.
- 1909 – Zwodowano żaglowiec Dar Pomorza (jako statek szkolny niemieckiej marynarki handlowej Prinzess Eitel Friedrich).
- 1910 – Roque Sáenz Peña został prezydentem Argentyny.
- 1911 – Wojna włosko-turecka: rozpoczęła się bitwa pod Trypolisem.
- 1913 – Założono argentyński klub piłkarski Club Atlético Talleres de Córdoba.
- 1915 – I wojna światowa: brytyjska pielęgniarka Edyta Luiza Cavell została rozstrzelana przez niemiecki pluton egzekucyjny za pomoc udzieloną żołnierzom alianckim w ucieczce z Belgii.
- 1916:
- 1919 – Założono japoński koncern Olympus.
- 1922 – Marcelo Torcuato de Alvear został prezydentem Argentyny.
- 1924 – Powstała Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka.
- 1926 – Antonín Švehla po raz drugi został premierem Czechosłowacji.
- 1928:
- 1931:
- 1933 – Więzienie wojskowe na wyspie Alcatraz pod San Francisco zostało zakupione przez rząd federalny w celu przekształcenia go w federalny zakład karny.
- 1934 – W imieniu małoletniego następcy tronu Piotra II Karadiordziewicia, syna zamordowanego 3 dni wcześniej króla Aleksandra I Karadziordziewicia, władzę w Jugosławii objęła rada regencyjna z księciem Pawłem Karadziordziewiciem na czele.
- 1936:
- 1939 – Jüri Uluots został premierem Estonii.
- 1940:
- 1941:
- 1942 – Wojna na Pacyfiku: amerykańskie krążowniki i niszczyciele pokonały japoński zespół uderzeniowy w bitwie koło Przylądka Esperance.
- 1943 – Front wschodni: rozpoczęła się bitwa pod Lenino.
- 1944 – Wojska brytyjskie wyzwoliły Ateny.
- 1946 – Pieśń Bracia Włosi (Fratelli d’Italia) została ustanowiona nowym hymnem Włoch.
- 1949 – W Monachium założono Niemieckie Zrzeszenie Związków Zawodowych (DGB).
- 1951 – W Kostaryce założono Partię Wyzwolenia Narodowego.
- 1954 – Przyjęto flagę Somalii.
- 1957 – Ukraiński działacz emigracyjny Lew Rebet został zamordowany w Monachium przez agenta KGB Bohdana Staszynskiego.
- 1960:
- 1961 – Z wyspy Tristan da Cunha na południowym Atlantyku, z powodu formowania się nowego wulkanu, ewakuowano drogą morską do Kapsztadu wszystkich 290 mieszkańców.
- 1962 – Otwarto Bloomfield Stadium w Tel-Awiwie.
- 1963 – Arturo Umberto Illia został prezydentem Argentyny.
- 1964:
- 1967 – 66 osób zginęło w katastrofie brytyjskiego samolotu pasażerskiego De Havilland Comet na greckiej wyspie Rodos.
- 1968:
- 1969 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 7.
- 1971 – Na Broadwayu odbyła się premiera rock opery Jesus Christ Superstar.
- 1973 – Juan Domingo Perón Sosa po raz drugi został prezydentem Argentyny.
- 1975 – Oliver Plunkett został kanonizowany przez papieża Pawła VI.
- 1979 – Na północnym Pacyfiku odnotowano najniższe w historii ciśnienie atmosferyczne (870 hPa).
- 1982 – Rozpoczął pracę radziecki system nawigacji satelitarnej GLONASS.
- 1984 – W hotelu w Brighton, w którym przebywała brytyjska premier Margaret Thatcher, wybuchła bomba podłożona przez Irlandzką Armię Republikańską. Zginęło 5 osób, a 34 zostały ranne.
- 1988 – Ladislav Adamec został premierem Czechosłowacji.
- 1990 – Niemiecki minister spraw wewnętrznych Wolfgang Schäuble, w czasie wiecu wyborczego w Oppenau, został dwukrotnie postrzelony przez zamachowca, w wyniku czego został częściowo sparaliżowany.
- 1992 – 545 osób zginęło, 6512 zostało rannych, a 50 tys. straciło dach nad głową w trzęsieniu ziemi w Kairze.
- 1994 – 66 osób zginęło w katastrofie samolotu Fokker F28 w środkowym Iranie.
- 1995 – Zawarto rozejm podczas wojny w Bośni i Hercegowinie.
- 1999:
- 2000 – 17 marynarzy zginęło, a 39 zostało rannych w wyniku samobójczego ataku z użyciem łodzi wypełnionej materiałami wybuchowymi na amerykański niszczyciel USS Cole (DDG-67) w porcie Aden w Jemenie.
- 2002 – Doszło do zamachu bombowego na indonezyjskiej wyspie Bali. Zginęły 202 osoby (w tym polska dziennikarka Beata Pawlik), ponad 300 zostało rannych.
- 2003 – Niemiec Michael Schumacher po raz szósty w karierze został mistrzem świata Formuły 1.
- 2005 – Wystrzelono drugi chiński załogowy statek kosmiczny Shenzhou 6.
- 2007 – 45. Wiceprezydent USA Al Gore i Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu zostali laureatami Pokojowej Nagrody Nobla.
- 2008 – Na Litwie odbyły się wybory parlamentarne połączone z referendum w sprawie zamknięcia Ignalińskiej Elektrowni Atomowej.
- 2010:
- 45 osób zginęło, a 9 zostało rannych w zderzeniu autobusu z lokomotywą regionalnych Kolei Naddniestrzańskich na niestrzeżonym przejeździe w mieście Marganiec na Ukrainie.
- Filipiny zostały zaatakowane przez tajfun Megi.
- Rozpoczęła się akcja uwalniania górników uwięzionych w chilijskiej kopalni miedzi i złota w Copiapó.
Urodzili się [edytuj]
- 1008 – Go-Ichijō, cesarz Japonii (zm. 1036)
- 1350 – Dymitr Doński, wielki książę moskiewski i włodzimierski (zm. 1389)
- 1537 – Edward VI Tudor, król Anglii (zm. 1553)
- 1558 – Maksymilian III Habsburg, arcyksiążę austriacki, pretendent do tronu polskiego, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (zm. 1618)
- 1713 – Franciszek Diaz, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1748)
- 1736 – Michał Poniatowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski (zm. 1794)
- 1788 – Wincenty Hipolit Gawarecki, polski prawnik, historyk (zm. 1852)
- 1796 – Michaił Murawjow, hrabia, rosyjski polityk, generał-gubernator wileński (zm. 1866)
- 1798 – Piotr I, cesarz Brazylii i król Portugalii (zm. 1834)
- 1810 – Tomasz Oskar Sosnowski, polski rzeźbiarz (zm. 1886)
- 1840 – Helena Modrzejewska, polska aktorka (zm. 1909)
- 1846 – Archanioł Tadini, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1912)
- 1858:
- 1862 – Theodor Boveri, niemiecki zoolog, cytolog (zm. 1915)
- 1865 – Arthur Harden, brytyjski biochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (zm. 1940)
- 1866 – Ramsay MacDonald, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1937)
- 1872 – Ralph Vaughan Williams, brytyjski kompozytor (zm. 1958)
- 1875 – Aleister Crowley, brytyjski okultysta, mistyk (zm. 1947)
- 1880 – Louis Hémon, francuski pisarz (zm. 1913)
- 1889 – Joseph Laniel, francuski polityk, premier Francji (zm. 1975)
- 1891:
- 1896 – Eugenio Montale, włoski poeta, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (zm. 1981)
- 1901 – Gabriel-Marie Garrone, francuski duchowny katolicki, kardynał, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Kultury (zm. 1994)
- 1904 – Ding Ling, chińska pisarka (zm. 1986)
- 1905 – Edward Kowalczyk, polski aktor (zm. 1978)
- 1908 – Ann Petry, amerykańska pisarka (zm. 1997)
- 1909:
- 1914 – Leon Guz, polski dziennikarz (zm. 2010)
- 1915 – Irena Orska, polska aktorka (zm. 2004)
- 1917 – Roque Gastón Máspoli, urugwajski piłkarz (zm. 2004)
- 1918 – Iwan Kazaniec, rosyjski polityk, premier USRR (zm. 2013)
- 1921 – Jaroslav Drobný, czechosłowacki tenisista (zm. 2001)
- 1923 – Zdzisław Beryt, polski dziennikarz, krytyk filmowy (zm. 2008)
- 1924:
- 1925:
- 1926 – César Pelli, argentyński architekt
- 1927 – Ram Ruhee, mauritański działacz sportowy, honorowy członek MKOl i FIFA (zm. 2008)
- 1928 – Jerzy Semkow, polski dyrygent
- 1929 – Magnús Magnússon, brytyjski prezenter telewizyjny (zm. 2007)
- 1932 – Aleksander Kopeć, polski inżynier, polityk, wicepremier
- 1933 – Klaus Frühauf, niemiecki pisarz fantastyki naukowej (zm. 2005)
- 1934 – Abd al-Karim al-Iriani, jemeński polityk, premier Jemenu
- 1934 – Urszula Nałęcz, polska zakonnica
- 1935 – Luciano Pavarotti, włoski śpiewak operowy (tenor liryczny) (zm. 2007)
- 1936 – Lucjan Słowakiewicz, polski bokser (zm. 2011)
- 1939 – Vladimír Körner, czeski pisarz, scenarzysta filmowy
- 1947:
- 1949:
- 1950:
- 1951 – Wiesław Ciczkowski, polski pedagog (zm. 2000)
- 1952:
- 1953 – Serge Lepeltier, francuski polityk
- 1954 – Hanna Skowrońska-Zbrowska, polska montażystka filmowa
- 1955 – Ante Gotovina, chorwacki generał
- 1956:
- 1959 – Józef Joniec, polski duchowny katolicki, zakonnik pijarski, prezes Stowarzyszenia „Parafiada” (zm. 2010)
- 1962:
- 1963 – Alan McDonald, północnoirlandzki piłkarz (zm. 2012)
- 1966:
- 1968:
- 1970:
- 1971 – Gunar Kirchbach, niemiecki kajakarz, kanadyjkarz
- 1972:
- 1974:
- 1975 – Marion Jones, amerykańska lekkoatletka, sprinterka, koszykarka
- 1976 – Kajsa Bergqvist, szwedzka lekkoatletka
- 1977:
- 1978:
- 1979 – Monika Dryl, polska aktorka, wokalistka
- 1980 – Nadzieja Astapczuk, białoruska lekkoatletka, kulomiotka
- 1981:
- 1982 – Paweł Golański, polski piłkarz
- 1983 – Sosłan Tigijew, uzbecki zapaśnik
- 1984 – Emmanuel Kipchirchir Mutai, kenijski maratończyk
- 1985 – Mike Green, kanadyjski hokeista
- 1989 – Anna Ōmiya, japońska curlerka
- 632 lub 633 – Edwin, święty, król Nortumbrii (ur. ok. 586)
- 638 – Honoriusz I, papież (ur. ?)
- 642 – Jan IV, papież (ur. ?)
- 1095 – Leopold II Piękny, margrabia Austrii (ur. 1050)
- 1565 – Jean Ribault, francuski odkrywca i kolonizator (ur. 1520)
- 1576 – Maksymilian II Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1527)
- 1654 – Carel Fabritius, holenderski malarz (ur. 1622)
- 1730 – Fryderyk IV Oldenburg, król Danii i Norwegii (ur. 1671)
- 1859 – Robert Stephenson, angielski inżynier kolejnictwa (ur. 1803)
- 1863 – Andrei Mureşanu, rumuński poeta, publicysta, tłumacz, działacz narodowy (ur. 1816)
- 1870 – Robert Edward Lee, amerykański generał (ur. 1807)
- 1923 – Tadeusz Jasionowski, polski inżynier mechanik, minister robót publicznych w 1919 (ur. 1871)
- 1924 – Anatole France, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1844)
- 1940 – Tom Mix, amerykański aktor (ur. 1880)
- 1943 – Max Wertheimer, niemiecki psycholog (ur. 1880)
- 1951 – Simon Kimbangu, kongijski działacz religijno-społeczny (ur. 1889)
- 1953 – Czesław Białobrzeski, polski fizyk, astronom (ur. 1878)
- 1965 – Paul Hermann Müller, szwajcarski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1899)
- 1969 – Sonja Henie, norweska łyżwiarka figurowa (ur. 1912)
- 1971 – Gene Vincent, amerykański muzyk (ur. 1935)
- 1990 – Andrzej Krzepkowski, polski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1953)
- 1991 – Arkadij Strugacki, rosyjski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1925)
- 1993:
- 1996 – René Lacoste, francuski tenisista (ur. 1904)
- 1997 – John Denver, amerykański piosenkarz (ur. 1943)
- 1998 – Bogdan Chamczyk, polski operator filmowy (ur. 1926)
- 1999:
- 2001 – Witold Szalonek, polski kompozytor (ur. 1927)
- 2002:
- 2005 – Wojciech Dutka, polski ekolog (ur. 1946)
- 2006 – Gillo Pontecorvo, włoski reżyser filmowy (ur. 1919)
- 2007:
- 2009:
- 2010:
- 2011:
- 2012:
Przypisy
