Spółgłoska półotwarta dziąsłowa

Spółgłoska półotwarta dziąsłowa
Numer IPA	151
Tekst IPA	ɹ
Jednostka znakowa	ɹ
X-SAMPA	r\
Kirshenbaum	r
Przykład dźwięku

Spółgłoska półotwarta dziąsłowa – rodzaj dźwięku spółgłoskowego. W systemie IPA oznaczana jest symbolem [ɹ], a w X-SAMPA - [r\].

Artykulacja

• powietrze jest wydychane z płuc – jest to spółgłoska płucna egresywna
• podniebienie miękkie i języczek blokują wejście do nosa - jest to spółgłoska ustna.
• czubek języka zbliża się dziąseł – jest to spółgłoska dziąsłowa
• odległość między językiem a dziąsłami nie jest na tyle mała, by wywołać turbulentny przepływ powietrza – jest to spółgłoska półotwarta.
• powietrze przepływa nad środkową częścią języka – jest to spółgłoska środkowa
• więzadła głosowe drżą – jest to spółgłoska dźwięczna.

Przykłady

• w języku angielskim (RP): right [ɹaɪt]
• w języku ormiańskim: սուրչ [suɹtʃ] "kawa"
• w języku czukockim: ңирэк [ŋiɹek] "dwa"
• w języku gruzińskim, niderlandzkim i szwedzkim dźwięk ten jest alofonem spółgłoski [r].

			Wargowe		Przedniojęzykowe				Pod­nie‐ bienne	Tylnojęzykowe			Gar‐ dłowe		Nagło‐ śnio­we		Krta‐ niowe
			Dwu‐ wargowe	War‐ gowo‐ zębowe	Zębowe	Dzią‐ sło­we	Zadzią‐ słowe	Re­tro‐ fle­ksyjne		Miękko‐ podnie‐ bienne	Języcz‐ kowe
Nosowe			m	ɱ	n̪	n		ɳ	ɲ	ŋ	ɴ
U s t n e	Ś r o d k o w e	Zwarte	p b	p̪ b̪	t̪ d̪	t d		ʈ ɖ	c ɟ	k ɡ	q ɢ				ʡ		ʔ
		Szczelinowe	ɸ β	f v	θ ð	s z	ʃ ʒ	ʂ ʐ	ç ʝ	x ɣ	χ	ʁ	ħ	ʕ	ʜ	ʢ	h ɦ
		Półotwarte	β̞	ʋ	ð̞	ɹ		ɻ	j	ɰ
		Drżące	ʙ		r			*			ʀ				*
		Uderzeniowe	*	ѵ	ɾ			ɽ							*
	B o c z n e	Boczne szczelinowe			ɬ ɮ			*	*	*
		Boczne półotwarte			l			ɭ	ʎ	ʟ
		Boczne uderzeniowe			ɺ			*	*	*

Podwójna artykulacja i koartykulacja
ʍ	w	ɥ	ɕ	ʑ	ɧ	ɫ
Zwarto-szczelinowe
pf	ʦ ʣ	ʧ ʤ	ʨ ʥ	tɬ dɮ	kx	qχ

Mlaski
ʘ	ǀ	ǃ	ǂ	ǁ
Glottalizowane: iniektywne
ɓ	ɗ	ʄ	ɠ	ʛ
Glottalizowane: ejektywne
pʼ	tʼ	cʼ	kʼ	qʼ	sʼ