Zdobycie Rabaulu
| Zdobycie Rabaulu II wojna światowa, wojna na Pacyfiku |
|||||||||||||||||
 Australijczycy wycofujący się przez góry Bainings
|
|||||||||||||||||
| Czas | 23 stycznia – luty 1942 | ||||||||||||||||
| Miejsce | Rabaul, Nowa Brytania | ||||||||||||||||
| Terytorium | Papua-Nowa Gwinea | ||||||||||||||||
| Przyczyna | chęć zdobycia bazy dla ofensywy na Nowej Gwinei | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo japońskie | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
Zdobycie Rabaulu, w nomenklaturze japońskiej Operacja R, miało miejsce na wyspie Nowa Brytania wchodzącej w skład terytorium Nowej Gwinei Australijskiej, w styczniu i lutym 1942 roku. W sensie strategicznym była to poważna klęska sił alianckich poniesiona we wstępnej fazie kampanii pacyficznej II wojny światowej. Po zajęciu portu w Rabaulu, Japończycy przekształcili go w swą główną bazę, która stała się podstawą operacji lądowania na Nowej Gwinei, a następnie ofensywy lądowej w kierunku Port Moresby i Australii. Działania zbrojne na sąsiadującej wyspie Nowa Irlandia są przez historyków uważane za część tej samej kampanii. Rabaul miał duże znaczenie z powodu niewielkiej odległości od będącej w posiadaniu japońskim wielkiej bazy Japońskiej Marynarki Wojennej na wyspie Truk.
Spis treści |
Przeciwnicy [edytuj]
Kontyngent Australian Army na Nowej Brytanii (zwanym także Lark Force) składał się z ok. 1400 osób. Dowódcą kontyngentu był podpułkownik John Scanlan, któremu podlegało 716 żołnierzy 2/22 Batalionu Australian Imperial Force (AIF), formowanych od marca 1941 roku w atmosferze obaw przed ewentualną wojną z Japonią. Dysponował też oddziałem ochotniczej milicji złożonej z uzbrojonych cywilów, baterii artylerii obrony wybrzeża, przeciwlotniczej i przeciwpancernej, jak również pododdziałem medycznym. Oddział komandosów w sile 130 ludzi został skierowany do służby garnizonowej na Nowej Irlandii.
Głównym zadaniem kontyngentu była ochrona Vunakanau, głównego lotniska Royal Australian Air Force (RAAF) w pobliżu Rabaulu oraz kotwicowiska wodnosamolotów w zatoce Simpsona, istotnych jako źródła informacji wywiadowczych o ewentualnych ruchach sił japońskich w regionie. Kontyngent RAAF-u, dowodzony przez squadron leadera Johna Lerew, miał ograniczone zdolności bojowe, dysponując dziesięcioma słabo uzbrojonymi samolotami szkolnymi CAC Wirraway i czterema lekkimi bombowcami Lockheed Hudson.
Formacja uderzeniowa Cesarskiej Armii Japońskiej − tzw. „Siły Mórz Południowych” pod dowództwem generała-majora Tomitarō Horii − była wzmocnioną brygadą uderzeniową stworzoną na bazie 55 Dywizji[1]. Główną siłę bojową stanowił 144 Regiment Piechoty (kompania dowodzenia, trzy bataliony piechoty, kompania artylerii, oddziały łączności i zaopatrzenia), kilka plutonów 55 Regimentu Kawalerii, batalion 55 Regimentu Artylerii Górskiej i kompania 55 Regimentu Inżynieryjnego. O wadze jaką japońskie dowództwo przykładało do opanowania Rabaulu i Kaviengu może świadczyć fakt, iż osłonę z morza zapewniały główne siły uderzeniowe Połączonej Floty – tj. zespół lotniskowców wiceadmirała Chūichi Nagumo, w którego składzie znajdowały się cztery lotniskowce („Akagi”, „Kaga”, „Shōkaku”, „Zuikaku”), dwa pancerniki, pięć ciężkich krążowników oraz liczne mniejsze jednostki[3].
Uderzenie [edytuj]
W styczniu 1942 roku Rabaul stał się celem zmasowanych bombardowań przeprowadzanych przez samoloty z japońskich lotniskowców. W obliczu zagrożenia Lerew wysłał do Kwatery Głównej RAAF w Melbourne depeszę zawierającą jedno łacińskie zdanie: „Nos Morituri Te Salutamus” (My idący na śmierć cię pozdrawiamy, parafraza zawołania starorzymskich gladiatorów: „Ave Caesar, morituri te salutant!”). 20 stycznia siedem samolotów Wirraway zaatakowało formację 120 japońskich bombowców[4]; trzy z nich zostały zestrzelone, dwa rozbiły się podczas lądowania, a jeden został uszkodzony. Tylko jeden bombowiec japoński został zestrzelony (przez artylerię przeciwlotniczą). Na skutek nalotów zniszczona została bateria obrony wybrzeża, a piechota australijska opuściła w popłochu miasto. Łódź latająca RAAF zlokalizowała flotę inwazyjną i przesłała ostrzeżenie, po czym została zestrzelona.
22 stycznia Japończycy wylądowali u wybrzeży Nowej Irlandii. Kompania komandosów została rozproszona w niewielkich grupach na obszarze całej wyspy, w związku z czym napastnicy zajęli miasto Kavieng bez oporu. Flota inwazyjna dotarła tego samego dnia wieczorem do Rabaulu.
23 stycznia, o godzinie 2.45 Japończycy rozpoczęli operację desantową na Nowej Brytanii. 3 Batalion 144 Regimentu Piechoty spotkał się z krótkotrwałym oporem ze strony AIF i milicji (w sile kompanii) na plaży Vulcan. Jednakże, wobec ich przewagi liczebnej, większość sił japońskich lądowała na plażach niestrzeżonych i nie bronionych. W kilka godzin później Scanlan wydał rozkaz „ratuj się kto może”, po czym australijscy żołnierze i cywile, podzieleni na niewielkie grupy, zaczęli znikać w dżungli.
Jedynie RAAF posiadały plany ewakuacji; ich personel został załadowany na pokłady hydroplanów i wywieziony w bezpieczne miejsce. Australijczycy ukrywali się w głębi wyspy przez wiele tygodni, ale żołnierze Lark Force nie byli przygotowani do prowadzenia wojny partyzanckiej. Bez zaopatrzenia w broń, amunicję, żywność i medykamenty ich stan zdrowia i aktywność bojowa z każdym dniem malały. Ulotki zostawiane przez japońskie patrole i zrzucane z samolotów mówiły wprost: „Nie znajdziecie ani pożywienia ani drogi ucieczki i umrzecie z głodu, chyba że się poddacie”. Większość Australijczyków została wyłapana lub poddała się w ciągu kilku tygodni.
Rezultaty [edytuj]
Australijczycy z Nowej Gwinei, zarówno wojskowi jak i cywile, organizowali na własną rękę akcje ratunkowe i do maja udało im się uratować około 450 ludzi z Nowej Brytanii. Rabaul stał się największą japońską bazą na podejściach do Nowej Gwinei. Australijczycy próbowali zahamować jej rozrost, przeprowadzając w marcu 1942 roku atak bombowy. Garstka żołnierzy Lark Force pozostała w dżungli i − częstokroć przy współpracy ludności tubylczej − prowadziła wojnę partyzancką przeciwko Japończykom.
Co najmniej 800 żołnierzy i cywilów (jeńców) − przeważnie Australijczyków − straciło życie 1 lipca 1942 roku, gdy statek, którym przewożono ich z Rabaulu do Japonii, został storpedowany na północ od wyspy Luzon przez amerykański okręt podwodny USS „Sturgeon”.
Co najmniej 130 spośród około 1050 Australijczyków wziętych do niewoli zostało wymordowanych 4 lutego 1942 roku[5]. Sześciu ludzi zdołało się uratować i później zdało relację. Władze Australii ustaliły na tej podstawie, że żołnierzy prowadzono w niewielkich grupach do lasu w okolicach plantacji Tol, gdzie japońscy żołnierze zakłuwali ich bagnetami. Na terenie pobliskiej plantacji Waitavalo zastrzelonych zostało dalszych 35 Australijczyków. Oficer bezpośrednio odpowiedzialny za te zbrodnie − Masao Kusunose, popełnił później samobójstwo.
W grudniu 1943 roku amerykańscy marines dokonali desantu na przylądku Gloucester na zachodnim wybrzeżu Nowej Brytanii i stopniowo spychali wojska japońskie w stronę Rabaulu. Jednakże znaczna liczba Japończyków utrzymała się w bazie aż do kapitulacji w sierpniu 1945 roku.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Australian War Memorial – AJRP Essays
- ↑ Remembering 1942 – Australian War Memorial
- ↑ Zbigniew Flisowski: Burza nad Pacyfikiem, s. 247.
- ↑ Z.J. Krala: Kampanie powietrzne II wojny światowej, s.116.
- ↑ Remembering 1942 [Australian War Memorial
Bibliografia [edytuj]
- Steven Bullard: Japanese army operations in the South Pacific Area New Britain and Papua campaigns 1942–43. Canberra: Australian War Memorial, 2007. ISBN 978-0-9751904-8-7.
- Zbigniew Flisowski: Burza nad Pacyfikiem. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart (przy współpracy z wydawnictwem Bellona), 1994. ISBN 83-902554-1-3.
- Saburō Ienaga: The Pacific War 1931−1945. New York: Pantheon Books, 1978. ISBN 0-394-73496-3.
- Zbigniew J. Krala: Kampanie powietrzne II wojny światowej: Daleki Wschód. Część I. Warszawa: 1990. ISBN 83-206-0890-2.
- Lionel Wigmore: Australia in the War of 1939–1945: The Japanese Thrust. Canberra: Australian War Memorial, 1957. [dostęp 2006-11-02].
