Lockheed Hudson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lockheed Hudson Mk I
Lockheed Hudson Mk I z 224 Dywizjonu RAF
Lockheed Hudson Mk I z 224 Dywizjonu RAF
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Lockheed Corporation
Typ lekki samolot bombowy i morski samolot patrolowy
Konstrukcja całkowicie metalowy średniopłat z podwójnym usterzeniem, podwozie chowane
Załoga 6
Dane techniczne
Napęd 2 x Wright R-1820-G102A
Moc 1100 KM (820 kW)
Wymiary
Rozpiętość 19,96 m
Długość 13,51 m
Wysokość 3,62 m
Powierzchnia nośna 51,2 m²
Masa
Własna 5400 kg
Użyteczna 7930 kg
Startowa 8390 kg
Osiągi
Prędkość maks. 397 km/h
Prędkość wznoszenia 6,2 m/s
Pułap 7470 m
Zasięg 3150 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
4× km 7,7 mm, bomby o masie do 340 kg
Użytkownicy
siły powietrzne: Royal Air Force, Royal Canadian Air Force, Royal Australian Air Force, United States Army Air Forces, Royal New Zealand Air Force, Força Aérea Brasileira, Chińskie Siły Powietrzne, Irish Air Corps, Siły Powietrzne Izraela, Koninklijke Luchtmacht, Força Aérea Portuguesa
cywilni: East-West Airlines (Australia), BWIA West Indies Airways, British Overseas Airways Corporation
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Lockheed Hudson – lekki samolot bombowy i morski samolot patrolowy zaprojektowany w zakładach Lockheed Corporation, wykorzystywany podczas II wojny światowej.

Samolot został zaprojektowany krótko przed wybuchem wojny w wytwórni lotniczej Lockheed Aircraft Corporation na zamówienie Royal Air Force. Głównym odbiorcą samolotów było lotnictwo obrony wybrzeża (RAF Coastal Command), ale wykorzystywano je również w roli samolotów transportowych i treningowych oraz do zadań specjalnych (przerzut agentów do okupowanej Francji), a nawet myśliwskich. Kolejnymi użytkownikami były dywizjony zwalczania okrętów podwodnych Royal Canadian Air Force i lotnictwa innych państw.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Lockheed L-14 Super Electra na które podstawie powstał Hudson

W 1938 strona brytyjska poszukiwała amerykańskiego morskiego samolotu patrolowego, który wzmocniłby flotę używanych dotychczas rodzimej produkcji Avro Ansonów. 10 grudnia 1938 Lockheed zaprezentował zmodyfikowaną wersję pasażerskiego o nazwie Lockheed L-14 Super Electra, która szybko weszła do produkcji pod oznaczeniem Hudson Mk I. Dostawy do Wielkiej Brytanii rozpoczęły się w lutym 1939, w maju przezbrojono w nie 224 Dywizjon RAF z bazy Leuchars w Szkocji.

Dostarczono 350 egzemplarzy wersji Mk I i dwadzieścia Mk II, które uzbrojone były w dwa karabiny maszynowe Browning w nosie maszyny oraz dwa w grzbietowej wieżyczce Boulton Paul Type C. Hudson Mk III odznaczał się wzmocnionym uzbrojeniem oraz mocniejszymi silnikami (wyprodukowano 428 egzemplarzy).

Wersje Mk V i Mk VI (odpowiednio 309 i 450 wyprodukowanych i dostarczonych samolotów) były napędzane silnikami Pratt & Whitney Twin Wasp. RAF otrzymał również 380 samolotów Mk IIIA i 30 Mk IV w ramach programu Lend-Lease.

Użycie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Chociaż zdetronizowane później przez cięższe bombowce, samoloty tego typu odniosły wiele znaczących sukcesów w pierwszej połowie wojny.

8 października 1939 Hudson zniszczył niemiecki samolot – było to pierwsze w czasie II wojny światowej zestrzelenie samolotu RAF startującego z bazy Wielkiej Brytanii[1] oraz pierwsze przez samolot amerykańskiej produkcji[2].

1 marca 1942 PBO-1 należący do United States Navy stał się pierwszym amerykańskim samolotem, który zatopił niemieckie okręt podwodny („U-656”), na południe od Nowej Fundlandii)[3], natomiast 31 lipca 1942 Hudson Royal Canadian Air Force zatopił „U-754”[4].

27 marca 1941 Hudson z 269 Dywizjonu RAF zaatakował i uszkodził niemiecki okręt podwodny „U-570”, załoga niemogącego zanurzyć się U-Boota poddała się latającego nad nim Hudsonowi, był to pierwszy okręt podwodny nieprzyjaciela zdobyty przez RAF[5].

13 sierpnia 1940 Hudson należący do Royal Australian Air Force rozbił się niedaleko stolicy kraju, Canberry. W wyniku katastrofy zginęła załoga i trzech członków australijskiego rządu. Lotnictwo australijskie zaczęło wykorzystywać bojowo Hudsony w 1941. Użytkownikiem samolotów tego typu były również Royal New Zealand Air Force. Lotnictwa: australijskie, nowozelandzkie i US Navy wykorzystywały Hudsony jako samoloty patrolowe podczas wojny na Pacyfiku.

Służyły one również w dywizjonach do zadań specjalnych RAF-u: 161 (Europa) i 357 (Birma).

Wyprodukowano 2584 samoloty tego typu. Wycofywanie ich z służby liniowej rozpoczęło się w 1944.

Wersje samolotu[edytuj | edytuj kod]

Zamówienia brytyjskie[edytuj | edytuj kod]

Hudson Mk I[edytuj | edytuj kod]

Hudson Mk I Dywizjonu 206 RAF

Pierwsza seria produkcyjna, oznaczenie fabryczne B14L, zamówiona przez British Purchasing Commision, początkowo w liczbie 200 egzemplarzy, następnie powiększona o 150 samolotów[6]. W tej wersji napęd stanowiły silniki Wright GR-1820-G102 o mocy 1100 KM przy starcie i 900 KM na wysokości 6700 stóp (2050 m)[6]. Uzbrojenie stanowiły dwa nieruchome karabiny maszynowe 7,7 mm w przedniej części kadłuba i grzbietowa wieżyczka Boulton Paul Type C (instalowanej już w Wielkiej Brytanii)[6] oraz do 1400 funtów (635 kg bomb lub bomb głębinowych)[6].

50 samolotów wyprodukowanych z silnikami Pratt & Whitney Twin Wasp SC3-G, oznaczenie fabryczne Model B14S, zostało dostarczone dla RAAF gdzie były początkowo znane także jako Hudson Mk I, ale w późniejszym czasie ich oznaczenie zmieniono na Mk IV[6].

Hudson Mk II[edytuj | edytuj kod]

20 samolotów, oznaczenie producenta 414, różniących się od Mk I śmigłami o stałych obrotach i wzmocnionym kadłubem[7]. Jeden z samolotów używany był przez linie lotnicze BOAC[7], jeden używany był przez RCAF[7]. W służbie RAAF model znany był początkowo jako Mk III, w późniejszym czasie oznaczenie zmieniona na Mk IV[7].

Hudson Mk III[edytuj | edytuj kod]

428 samolotów z kadłubem wersji Mk II i silnikami o większej mocy - GR-1820-G205A (1200 KM przy starcie, 1050 na wysokości 6700 stóp)[7]. Uzbrojenie obronne zostało wzmocnione o trzy pojedyncze karabiny maszynowe 7,7 (dolne i boczne stanowiska strzeleckie)[7]. Niektóre z samolotów zostały zmodyfikowane poprzez dodanie dodatkowych zbiorników z paliwem i otrzymały oznaczenie Mk II (LR) (Long Range - dalekiego zasięgu), pozostałe, niezmodyfikowane samoloty z tej serii otrzymały wówczas oznaczenie Mk III (SR) (Short Range - krótkiego zasięgu)[7]. Model używany był RAF, RCAF, RZNAF i linie lotnicze BOAC[7].

Hudson Mk IIIA[edytuj | edytuj kod]

Samoloty z programu Lend-Lease zamówione jako A-29-LO (zobacz poniżej)[7].

Hudson Mk IV[edytuj | edytuj kod]

Hudson Mk IV w służbie RAAF

Oznaczenie dla samolotów Mk I i II używanych przez RAAF[8].

Hudson Mk IVA[edytuj | edytuj kod]

Samoloty z programu Lend-Lease dla RAAF zamówione A-28-LO (zobacz poniżej)[8].

Hudson Mk V[edytuj | edytuj kod]

Kadłub i uzbrojenie obronne wersji Mk III z silnikami Twin Wasp S3C-4G (1200 KM przy starcie, 1100 KM na wysokości 780 m) [8]. Pierwsze 202 samoloty miały oryginalny system paliwowy i były oznaczone jako Mk V (SR), 207 następnych z powiększonymi zbiornikami znane były jako Mk V (LR)[8]. Wersja używana była przez RAF, RCAF, RNZAF i linie lotnicze BOAC[8]. Kilka egzemplarzy RAF-U zostało przekazane jednostkom AAF stacjonującym w Wielkiej Brytanii[8].

Hudson Mk VI[edytuj | edytuj kod]

Samoloty z programy Lend-Lease zamówione jako A-28A-LO (zobacz poniżej)[8].

Hudson C.VI[edytuj | edytuj kod]

Wersja transportowa A-28A-LO (zobacz poniżej).

Lend - Lease[edytuj | edytuj kod]

Po podpisaniu 11 marca 1941 przez prezydenta Roosevelta ustawy Lend-Lease, wcześniejsze brytyjskie kontrakty na Hudsony zostały przejęte przez amerykański Department of Army i 1302 samoloty tego typu zostały wyprodukowane z amerykańskimi oznaczeniami i numerami seryjnymi[8].

A-28-LO[edytuj | edytuj kod]

52 samoloty z silnikami Pratt & Whitney R-1830-45 zbudowane dla RAAF (amerykańskie numery seryjne 41-23171/23222, australijskie - A16-101/152)[8].

A-28A-LO[edytuj | edytuj kod]

Wersja Hudson Mk V z silnikami Pratt & Whitney R-1830-67 zbudowana dla sił powietrznych państw Wspólnoty Narodów[8]. Z 450 samolotów, 410 zostało przekazanych dla RAF (z czego trzy ostatnie dostarczono AAF, a jeden dla Aviação Naval Portuguesa), 36 dla RCAF[8] i 4 dla RNZAF)[9]. Niektóre z maszyn RAF po usunięciu uzbrojenia były używana jako samoloty transportowe z oznaczeniem Hudson C.VI[9].

A-29-LO[edytuj | edytuj kod]

Należący do US Navy PBO-1 na lotnisku na Nowej Fundlandii w 1942 roku

Wersja z silnikami Wright R-1820-87[9]. Konstrukcyjnie były identyczne do Hudsonów Mk III (LR), w służbie państw Commonwealthu znane były jako Mk IIIA[9]. Z 616 zamówionych samolotów, 20 otrzymała US Navy jako PBO-1, 32 otrzymał RAF, 133 dostarczono RCAF, 41 otrzymał RAAF, 14 dostarczono RNZAF, 23 otrzymały chińskie siły powietrzne, 153 otrzymał AAF, 24 zostały przebudowane jako A-29B-LO[9].

A-29A-LO[edytuj | edytuj kod]

Wersja transportowa identyczna do A-29-LO z wyjątkiem wnętrza kadłuba przystosowanego do przewozu żołnierzy[9]. Dla RAF-u zbudowano 289 maszyn[9], RAAF otrzymał 65 samolotów, RNZAF przekazano 23 samoloty, RCAF - cztery, a chińskie siły powietrzne otrzymały trzy maszyny tego typu[2].

A-29B-LO[edytuj | edytuj kod]

24 samoloty z serii A-29-LO zatrzymane przez AAF i używane aerofotografii[2].

Zamówienia AAF[edytuj | edytuj kod]

8 maja 1942 AAF zamówił u Lockheeda 300 samolotów do szkolenia zaawansowanego (AT - Advanced Trainer)[2]. 83 samoloty używane były do szkolenia nawigatorów, pozostałe były używane do szkolenia strzelców pokładowych[2].

AT-18-LO[edytuj | edytuj kod]

Wersja z silnikami Wright R-1820-82 o mocy 1200 KM i wieżyczką Martin 250 CE z dwoma karabinami maszynowymi 12,7 mm[2].

AT-18A-LO[edytuj | edytuj kod]

Nieuzbrojona wersja AT-18 używana do szkolenia nawigacyjnego z miejscem dla pilota, instruktora i trzech uczniów[2].

Dane techniczne i osiągi[edytuj | edytuj kod]

Hudson Mk I[10] Hudson Mk III[11] Hudson Mk IIIA[Uwaga 1][11] Hudson Mk IVA[Uwaga 2][11] Hudson Mk VI[11]
Rozpiętość skrzydeł (m) 19,96
Długość (m) 13,51
Wysokość (m) 3,61
Powierzchnia skrzydeł (m²) 51,19
Silniki Wright R-1820-G102A Wright R-1820-G205A Wright R-1820-87 P & W R-1830-45 P & W R-1830-67
Moc startowa (KM) 1100 1200 1200 1050 1200
Moc na pułapie (KM/m) 900/2042 900/4633 1000/4328 1000/3505 -
Masa własna (kg) 5275 5985 5817 5810 5958
Masa startowa (kg) 7938 8391 9298 8391 8391
Obciążenie powierzchni (kg/m²) 155 163 181 164 164
Prędkość maks. (km/h na wysokości m) 396/1980 410/5800 407/4570 418/3800 420/?
Prędkość przel. (km/h) 273 358 329 331 360
Prędkość wznoszenia (m/min) 664/1 675/1 3050/6,5 3050/7,8 658/1
Pułap operacyjny (m) 7620 7470 8080 7925 8230
Zasięg (km) 3155 3475 4500 2900 3480
  1. Zbliżony PBO-1 używany przez USN, z silnikami R-1820-40 miał prędkość maksymalną 421 km/h na 4665 metrach, pułap operacyjny 7990 metrów i zasięg 2820 kilometrów.
  2. Budowane dla AAF AT-18 i AT-18A miały masę startową 8755 i 10140 kg i prędkość maksymalną 438 i 426 km/h.

Zachowane egzemplarze[edytuj | edytuj kod]

Hudson w RNZAF Museum Wigram

Przypisy

  1. R. W. Clarke: British Aircraft Armament. s. 72.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 153.
  3. G. Swanborough: United States Navy Aircraft Since 1911. s. 505.
  4. W. Douglas: The Creation of a National Air Force. s. 520.
  5. R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 154.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 149.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 150.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 151.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 152.
  10. R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. s. 160.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 C. Shores: Lockheed Hudson Mks I to VI. s. 174.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • R. W. Clarke: British Aircraft Armament, Volume 1: RAF Gun Turrets From 1914 To the Present Day. Sparkford: Stephens, 1993. ISBN 1-85260-223-6.
  • R. J. Francillon: Lockheed Aircraft Since 1913. United Kingdom: Putnam Aeronautical Books, 1988. ISBN 0-87021-897-2.
  • Christopher F. Shores: Lockheed Hudson Mks I to VI (Profile Aircraft 253). Profile Publications Ltd, 1973.
  • Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Navy Aircraft Since 1911. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-87021-792-5.
  • William Alexander Binny Douglas: The Creation of a National Air Force. Toronto: Published by University of Toronto Press in co-operation with the Dept. of National Defence and the Canadian Govt. Pub. Centre, 1986. ISBN 0-8020-2584-6.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]