Bitwa na Morzu Koralowym

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa na Morzu Koralowym
II wojna światowa, część wojny na Pacyfiku
Large explosion aboard USS Lexington (CV-2), 8 may 1942.jpg
Lotniskowiec USS Lexington eksploduje 8 maja 1942 r. w kilka godzin po trafieniu go przez japońskie samoloty.
Czas 4-8 maja 1942 r.
Miejsce Morze Koralowe
Terytorium Pacyfik
Przyczyna groźba japońskiej inwazji na Port Moresby
Wynik taktyczne zwycięstwo Japonii
strategiczne zwycięstwo USA
Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Australia		  Japonia
Dowódcy
Stany ZjednoczoneFrank Jack Fletcher
Royal NavyJohn Crace
Stany ZjednoczoneThomas C. Kinkaid
Stany ZjednoczoneAubrey Fitch
Stany ZjednoczoneGeorge Brett		 Japońskie Morskie Siły SamoobronyShigeyoshi Inoue
Japońskie Morskie Siły SamoobronyTakeo Takagi
Japońskie Morskie Siły SamoobronyKiyohide Shima
Japońskie Morskie Siły SamoobronyAritomo Goto
Japońskie Morskie Siły SamoobronyChūichi Hara
Siły
2 lotniskowce,
9 krążowników,
13 niszczycieli,
2 tankowce,
1 okręt-baza wodnosamolotów,
128 samolotów bojowych[1].		 2 lotniskowce,
1 lotniskowiec lekki,
9 krążowników,
15 niszczycieli,
5 trałowców,
2 stawiacze min,
2 ścigacze okrętów podwodnych,
3 kanonierki,
1 tankowiec,
1 okręt-baza wodnosamolotów,
12 transportowców,
127 samolotów bojowych[2].
Straty
1 samozatopiony lotniskowiec,
1 zatopiony niszczyciel,
1 zatopiony transportowiec,
1 uszkodzony lotniskowiec,
69 zniszczonych samolotów[3],
656 zabitych[4].		 1 zatopiony lekki lotniskowiec,
1 niszczyciel zatopiony,
3 zatopione małe okręty,
1 uszkodzony lotniskowiec,
1 uszkodzony niszczyciel,
2 uszkodzone małe okręty,
1 uszkodzony transportowiec,
92 zniszczone samoloty[5],
966 zabitych[6].
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bitwa na Morzu Koralowym - stoczona w dniach 4-8 maja 1942 r., w teatrze działań Pacyfiku II wojny światowej, bitwa morska pomiędzy połączonymi flotami USA (United States Navy) i Australii (Royal Australian Navy) a Japońską Cesarską Marynarką Wojenną (IJN). Była to pierwsza bitwa, w której starły się ze sobą lotniskowce, jak również pierwsza, w której okręty obu zmagających się stron nie znajdowały się w swoim polu widzenia.

Próbując umocnić swoją dominację na Południowym Pacyfiku, siły imperium japońskiego zdecydowały się na atak i zajęcie Port Moresby na Nowej Gwinei oraz miasta Tulagi, położonego na Wyspach Salomona. Plan inwazji (Operacja MO) zakładał udział kilku kluczowych jednostek pływających japońskiej Połączonej Floty, w tym dwóch lotniskowców i jednego lekkiego lotniskowca, które miały zapewnić osłonę z powietrza dla atakującej floty pod dowództwem admirała Shigeyoshi Inoue. Stany Zjednoczone zdołały jednak przechwycić drogą radiową informację na temat japońskich planów i wysłały w ten rejon, dowodzone przez admirała Franka J. Fletchera, dwie grupy bojowe lotniskowców oraz grupę australijskich i amerykańskich krążowników, które miały przeciwstawić się japońskiej ofensywie.

W dniach 3-4 maja siły japońskie zaatakowały i zajęły Tulagi, choć kilka ich okrętów wsparcia zostało zaskoczonych i zatopionych lub uszkodzonych przez samoloty wysłane z amerykańskiego lotniskowca USS Yorktown. Świadome od tej pory obecności amerykańskich lotniskowców w rejonie, lotniskowce Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej wpłynęły na Morze Koralowe z zamiarem zlokalizowania i zniszczenia alianckiej floty.

Poczynając od 7 maja stacjonujące na lotniskowcach siły powietrzne obu stron przeprowadziły, w ciągu kolejnych dwóch dni, szereg nalotów przeciwko okrętom wroga. Pierwszego dnia Amerykanie zatopili japoński lekki lotniskowiec Shōhō. Z kolei siły japońskie zniszczyły amerykański niszczyciel oraz ciężko uszkodziły jeden z alianckich transportowców (został on później samozatopiony). Następnego dnia w wyniku obustronnych ataków poważnie uszkodzone zostały japoński lotniskowiec Shōkaku oraz amerykańskie lotniskowce USS Lexington (który również został potem samozatopiony) i USS Yorktown. W rezultacie silnych strat poniesionych przez obie strony w samolotach i lotniskowcach, zarówno flota Cesarstwa Japonii, jak i aliantów odstąpiły od dalszych działań zaczepnych i wycofały się z rejonu walk. Jako że Japończycy stracili w wyniku bitwy wsparcie z powietrza, admirał Inoue odwołał inwazję morską na Port Moresby z intencją, by spróbować później.

Choć, biorąc pod uwagę straty w okrętach, taktyczne zwycięstwo odniosła strona japońska, w rzeczywistości bitwa stała się w strategicznym sukcesem Aliantów. Po pierwsze, niepowstrzymana do tej pory ekspansja Japonii w rejonie Pacyfiku została pierwszy raz zahamowana. Po drugie, japońskie lotniskowce Shōkaku (uszkodzony) i Zuikaku (niepełny stan samolotów na pokładzie) nie mogły wziąć udziału w bitwie o Midway, która miała miejsce w następnym miesiącu. Zapewniło to względną równowagę sił w powietrzu pomiędzy dwoma przeciwnikami i przyczyniło się pośrednio do zwycięstwa Stanów Zjednoczonych w tym starciu. Dotkliwe straty poniesione przez Japończyków w lotniskowcach w czasie bitwy o Midway uniemożliwiły im przeprowadzenie ponownej morskiej inwazji na Port Moresby. Dwa miesiące później, korzystając z osłabienia japońskiej marynarki wojennej w rejonie Południowego Pacyfiku, alianci rozpoczęli inwazję na Guadalcanal, która wraz z kampanią na Nowej Gwinei ostatecznie przełamała dominację cesarskiej marynarki wojennej w tej części Oceanu Spokojnego i w znacznym stopniu przyczyniła się do ostatecznej porażki Japonii w II wojnie światowej.

Spis treści

Przyczyny [edytuj]

Ekspansja imperium japońskiego [edytuj]

7 grudnia 1941 r. japońskie lotniskowce zaatakowały okręty Floty Pacyfiku Stanów Zjednoczonych stacjonujące w bazie morskiej Pearl Harbor na Hawajach. Atak zniszczył lub uszkodził większość pancerników amerykańskiej floty na Pacyfiku i stał się bezpośrednią przyczyną wojny pomiędzy oboma państwami. W oczach przywódców Japonii wojna ta miała na celu zneutralizowanie amerykańskiej floty, zajęcie terytoriów bogatych w zasoby naturalne oraz zyskanie strategicznie położonych baz wojskowych, które ułatwiłyby obronę rozległego imperium. W tym samym czasie co atak na Pearl Harbor, Japończycy przeprowadzili uderzenie na Malaje Brytyjskie, co w naturalny sposób doprowadziło do przyłączenia Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii do walki po stronie Stanów Zjednoczony i stworzenia jednolitego frontu aliantów w wojnie przeciwko Japonii. W świetle zapisów "Ściśle Tajnego Rozkazu Nr 1" Połączonej Floty Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej (IJN), datowanego na 1 listopada 1941 r., celami początkowych działań strony japońskiej w tej wojnie było "(wyrzucenie) brytyjskich i amerykańskich sił z Indii Holenderskich i Filipin, (i) ustanowienie polityki autonomicznej samowystarczalności i gospodarczej niezależności"[7].

Ekspansja Cesarstwa Japonii na południowo-zachodnim Pacyfiku od grudnia 1941 r. do kwietnia 1942 r.

Realizując te cele, w ciągu kilku pierwszych miesięcy 1942 r., oprócz Malajów, siły japońskie zaatakowały i przejęły kontrolę nad Filipinami, Tajlandią, Singapurem, Holenderskimi Indiami Wschodnimi, wyspą Wake, Nową Brytanią, Wyspami Gilberta oraz Guam zadając jednocześnie poważne straty broniącym je lądowym, morskim i powietrznym oddziałom aliantów. Japonia zamierzała wykorzystać zdobyte terytoria do stworzenia linii obrony swojego imperium, skąd chciała odpierać kontrataki aliantów i prowadzić wojnę na wyniszczenie[8].

Wkrótce po rozpoczęciu działań zbrojnych Sztab Generalny japońskiej marynarki wojennej zaproponował przeprowadzenie inwazji na tereny północnej Australii, co uniemożliwiłoby aliantom wykorzystane tego kraju jako bazy wypadowej do przyszłych ataków na japońskie pozycje na Południowym Pacyfiku. Cesarska Armia Japońska (IJA) odrzuciła jednak te plany stwierdzając, iż nie posiada wystarczających sił ani możliwości transportowych dla przeprowadzenia takiej operacji. W tym samym czasie, dowodzący siłami 4 Floty (zwanej "Siłami Mórz Południowych") wiceadmirał Shigeyoshi Inoue opowiadał się za okupacją znajdującej się w południowo-wschodniej części Wysp Salomona wyspy Tulagi oraz Port Moresby na Nowej Gwinei, skąd japońskie siły powietrzne mogłyby przeprowadzać naloty na północną Australię. Inoue wierzył, że przejęcie kontroli nad tymi obszarami zapewniłoby większe bezpieczeństwo i możliwości obronne głównej japońskiej bazie wojskowej w mieście Rabaul na Nowej Brytanii.Sztab Generalny japońskiej marynarki wojennej oraz IJA zaaprobowały propozycję Inoue i poparły dalsze operacje, które miały wykorzystać te tereny jako bazy wypadowe, mające na celu zajęcie Nowej Kaledonii, Fidżi oraz Samoa, by w ten sposób linie zaopatrzeniowe i komunikacyjne między Australią a Stanami Zjednoczonymi[9].

W kwietniu 1942 r. japońska marynarka wojenna oraz wojska lądowe opracowały plan przeprowadzenia 10 maja inwazji na Port Moresby, który otrzymał kryptonim operacja MO. Atak miał zostać poprzedzony zajęciem, w dniach 2-3 maja, Tulagi, gdzie japońska marynarka mogłaby założyć bazę dla swoich wodnosamolotów na potrzeby działań rekonesansowych, jak również potencjalnych operacji skierowanych przeciwko terytoriom zajmowanym przez aliantów oraz ich siłom na Południowym Pacyfiku. Po zakończeniu operacji Mo, Japończycy planowali rozpoczęcie kolejnej pod kryptonimem operacja RY, w której udział miały wziąć te same okręty, a ich zadaniem miało być opanowanie w dniu 15 maja wysp Nauru i Banaba, na których znajdowały się cenne pokłady fosforanów. Kolejne działania przeciwko Fidżi, Samoa oraz Nowej Kaledonii (operacja FS) planowano przeprowadzić już po zakończeniu operacji MO i RY. Z powodu poważnych strat zadanych japońskiej marynarce wojennej przez ataki lotnicze alianckich samolotów w czasie marcowej inwazji na Salamaua i Lae na Nowej Gwinei, Inoue zwrócił się z prośbą do Połączonej Floty o przysłanie w rejon walk lotniskowców, aby zapewnić osłonę powietrzną dla sił biorących udział w operacji MO. Inoue w szczególności obawiał się alianckich bombowców stacjonujących w australijskich bazach w Townsville i Cooktown, które znajdowały się poza zasięgiem japońskich bombowców zlokalizowaych w Rabaul i Lae[10].

Shigeyoshi Inoue - dowódca 4 Floty Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej.

Admirał Isoroku Yamamoto, dowódca japońskiej Połączonej Floty, planował w tym samym czasie przeprowadzenie w czerwcu operacji, która w zamierzeniu miała zwabić amerykańskie lotniskowce (z których żaden nie ucierpiał podczas ataku na Pearl Harbor) w okolice atolu Midway, aby tam starły się w decydującej bitwie z flotą cesarskiej Japonii. W międzyczasie jednak, Yamamoto rozmieścił część dużych okrętów wojennych, w tym dwa lotniskowce, lotniskowiec lekki, flotylla krążowników oraz dwie flotylle niszczycieli, które miały wspierać oddziały biorące udział w operacji MO. Dowództwo nad siłami morskimi zaangażowanymi w atak na Port Moresby i Tulagi objął wiceadmirał Inoue[11].

Reakcja aliantów [edytuj]

W tajemnicy przed Japończykami Sekcja Bezpieczeństwa Łączności Biura Łączności Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych zajmowała się od kilku lat rozpracowywaniem szyfrów i kodów stosowanych w komunikacji przez japońską armię, odnosząc na tej płaszczyźnie pewne sukcesy sukcesy. Do marca 1942 r. Amerykanie byli w stanie rozszyfrować do 15% kodów zawartych w stosowanych przez Cesarską Japońską Marynarkę Wojenną książce kodów D (nazywanej przez Amerykanów kodem "JN-25B") oraz Ro, którymi przekazywane było około połowy wszystkich wiadomości nadawanych przez IJN. Do końca kwietnia Amerykanie odczytywali do 85% sygnałów nadawanych szyfrem Ro[12].

Frank Jack Fletcher, dowódca US Task Force 17.

W marcu 1942 r. Amerykanie przechwycili pierwsze wzmianki dotyczące planowanej przez Japończyków operacji MO. 5 kwietnia tego samego roku wywiad amerykański rozszyfrował rozkaz IJN, który kierował jeden z japońskich lotniskowców oraz grupę dużych okrętów wojennych w rejon działań admirała Inoue. 13 kwietnia, Brytyjczykom udało się rozszyfrować wiadomość skierowaną do Inoune, że 5 Dywizjon Lotniskowców, w którego skład wchodziły Shōkaku i Zuikaku, zmierza w jego kierunku z Tajwanu przez atol Truk na którym mieściła się główna baza japońskiej marynarki. Wywiad brytyjski przekazał tę informację Amerykanom wraz z konkluzją, że prawdopodobnym celem operacji MO będzie Port Moresby[13].

Admirał Chester Nimitz, nowy dowódca sił aliantów w obszarze Pacyfiku, przedstawił zawartość przechwyconych meldunków swojemu sztabowi, który zgodził się, że Japończycy zamierzają najprawdopodobniej rozpocząć na początku maja dużą operację na Południowym Pacyfiku, której celem stać się może Port Moresby. W oczach aliantów Port Moresby miał kluczowe znaczenie jako baza dla planowanej przeciwko Japonii kontrofensywy pod dowództwem gen. Douglasa MacArthura. Sztab Nimitza uznał także, że japońska operacja może zakładać również wypady lotniskowców na alianckie bazy na wyspach Samoa i Suva. Po konsultacjach z admirałem Ernestem J. Kingiem, naczelnym dowódcą amerykańskiej floty, Nimitz zdecydował się przeciwstawić japońskiej operacji wysyłając wszystkie cztery lotniskowce, którymi dysponowała wówczas flota Pacyfiku, na Morze Koralowe. Dzięki później rozszyfrowanym meldunkom, Stanom Zjednoczonym udało się do 27 kwietnia poznać większość celów i szczegółów planowanych operacji MO i RY[14].

29 kwietnia Nimitz wydał rozkazy kierujące cztery amerykańskie lotniskowce, wraz z ich okrętami wsparcia, na Morze Koralowe. Grupa bojowa okrętów nr 17, tzw. Task Force 17 (TF 17), pod dowództwem kontradmirała Fletchera, która składała się z lotniskowca USS Yorktown eskortowanego przez trzy krążowniki, cztery niszczyciele oraz grupę zaopatrzeniową dwóch tankowców i dwóch niszczycieli, znajdowała się już na Południowym Pacyfiku w pobliżu wyspy Tongatapu i zmierzała w kierunku Morza Koralowego. TF 11, dowodzona przez kadm. Aubrey Fitcha, składająca się z lotniskowca USS Lexington, dwóch krążowników i pięciu niszczycieli znajdowała się między Fidżi a Nową Kaledonią. Natomiast TF 16, która dowodził wiceadmirał William Halsey, a na którą składały się lotniskowce USS Enterprise i USS Hornet, dopiero co wróciła do Pearl Harbor po rajdzie Doolittle'a na Tokio w związku z czym znajdowała się zbyt daleko by wziąć udział w nadchodzącej bitwie. Nimitz powierzył dowództwo nad siłami morskimi aliantów w rejonie Południowego Pacyfiku Fletcherowi do czasu przybycia Halsey'a i jego TF 16[15]. Choć obszar Morza Koralowego znajdował się pod dowództwem MacArthura, Fletcher i Halsey zostali poinstruowani, aby swoje raporty przekazywali bezpośrednio do Nimitza, z pominięciem MacArthura[16].

Bazując na przechwyconych drogą radiową informacjach dotyczących powrotu Task Force 16 do Pearl Harbor, strona japońska założyła, że w rejonie środkowego Pacyfiku znajduje się tylko jeden amerykański lotniskowiec. Choć Japończycy nie znali położenia drugiego z lotniskowców to nie sądzili, że Amerykanie będą w stanie zareagować na tyle szybko, by przeszkodzić im w realizacji planu MO[17].

Bitwa [edytuj]

Wydarzenia poprzedzające [edytuj]

Pod koniec kwietnia, japońskie okręty podwodne Ro-33 i Ro-34 dokonały rozpoznania rejonu planowanego desantu. Obserwowały one wyspę Rossel i atol Deboyne w archipelagu Luizjadów, kanał Jomard oraz wschodni morski szlak prowadzący do Port Moresby. Nie zauważywszy alianckich jednostek w rejonie zawróciły kolejno do Rabaul w dniach 23 i 24 kwietnia[18].

Japońska Grupa Inwazyjna Port Moresby, dowodzona przez kadm. Kōsō Abe, w której skład wchodziło 11 okrętów transportowych przewożących około 5000 żołnierzy Oddziału Mórz Południowych IJA oraz około 500 żołnierzy 3 Kure Rikusentai, czyli oddziału japońskiej piechoty morskiej. Okręty transportowe eskortowała Grupa Uderzeniowa Port Moresby składająca się z jednego krążownika i sześciu niszczycieli pod dowództwem kadm. Sadamichi Kajioki. Statki Abe opuściły Rabaul, aby wyruszyć w liczącą 840 mil morskich trasę do Port Moresby 4 maja. Następnego dnia połączyły się one z siłami Kajioki. Japońskie okręty, płynąc ze średnią prędkością 8 węzłów, miały planowo dotrzeć do kanału Jamard w archipelagu Luizjadów, aby minąć od południa wybrzeże Nowej Gwinei i dotrzeć do Port Moresby 10 maja[19]. Garnizon aliantów stacjonujący w Port Moresby liczył około 5 333 ludzi, lecz jedynie połowa z nich była żołnierzami piechoty, a wszyscy oni byli kiepsko wyposażeni i słabo wyszkoleni[20].

Plan bitwy pokazujący ruchy większości większych jednostek biorących udział w walkach w dniach 3-9 maja 1942 r.[21]

Inwazji na Tulagi przewodziła Grupa Uderzeniowa Tulagi, którą dowodził kadm. Kiyohide Shima. W jej skład wchodziły dwa stawiacze min, dwa niszczyciele, sześć trałowców, dwa ścigacze oraz okręt transportowy przewożący około 400 żołnierzy 3 Kure Rikusentai. Siły atakujące Tulagi wspierane były przez Grupę Osłaniającą w postaci lekkiego lotniskowca Shōhō, czterech krążowników ciężkich i jednego niszczyciela, którymi dowodził kontradmirał Aritomo Gotō. Oddzielny Zespół Osłaniający (nazywany czasem Grupą Wspierającą), dowodzony przez kadm. Kuninori Marumo, tworzyły dwa krążowniki lekkie, okręt-baza wodnosamolotów Kamikawa Maru i trzy kanonierki. Zespół dołączył do Grupy Osłaniającej zapewniając ochronę morską dla sił nacierających na Tulagi. Gdy Japończykom udało się opanować Tulagi w dniach 3-4 maja, oba zespoły osłaniające zostały skierowane do wsparcia ataku na Port Moresby[22]. Inoue dowodził operacją MO z pokładu krążownika Kashima[23].

Siły pod dowództwem Gotō opuściły 28 kwietnia Truk przecinając archipelag Wysp Salomona pomiędzy Choiseul i Wyspą Bougainville’a zatrzymały się w pobliżu Nowej Georgii. Z kolei grupa wsparcia dowodzona przez Marumo opuściła 29 kwietnia Nową Irlandię zmierzając ku wyspie Santa Isabel, żeby ustanowić tam 2 maja bazę wodnosamolotów w celu wsparcia desantu na Tulagi. Natomiast siły inwazyjne dowodzone przez Shimę opuściły Rabaul 30 kwietnia[24].

Grupa Uderzeniowa Lotniskowców, w której skład wchodziły Zuikaku i Shōkaku, dwa krążowniki ciężkie oraz sześć niszczycieli opuściła Truk 1 maja. Grupa Uderzeniowa dowodzona była przez wiceadm. Takeo Takagi, który płynął na okręcie flagowym, krążowniku Myōkō, oraz kadm. Chūichi Hara, który przebywał na Zuikaku. Okręty miały opłynąć wschodnie wybrzeże Wysp Salomona i wpłynąć na Morze Koralowe na południe od Guadalcanal. Po wpłynięciu na Morze Koralowe, lotniskowce miały zapewnić osłonę lotniczą dla oddziałów uderzeniowych, wyeliminować samoloty stacjonujące w Port Moresby oraz przechwycić i zniszczyć siły morskie aliantów, które wpłynęły w rejon walk[25].

W drodze na Morze Koralowe, lotniskowce Takagiego miały dostarczyć dziewięć myśliwców A6M do Rabaul. Jednakże zła pogoda w dniach 2-3 maja uniemożliwiła samolotom wylądowanie w bazie i po dwóch próbach zostały zmuszone do powrotu na pokład lotniskowców, które przebywały 240 mil morskich od miasta. Jeden z japońskich myśliwców rozbił się podczas powrotu w oceanie. Chcąc rozpocząć operację MO o czasie, Takagi musiał porzucić dalsze próby dostarczenia samolotów do bazy w Rabaul i skierował swoje siły na Wyspy Salomona, gdzie miały pobrać zapasy paliwa[26].

Chcąc dostatecznie wcześnie wiedzieć o zbliżającej się flocie aliantów, Japończycy wysłali na zwiady okręty podwodne I-22, I-24, I-28 i I-29, aby utworzyły na oceanie, ok. 450 mil morskich (830 km) na południowy-zachód od Guadalcanal, swoistą sieć wczesnego rozpoznania. Jednakże siły Fletchera dotarły na Morze Koralowe zanim okręty podwodne zajęły swoje pozycje w związku z czym japońska marynarka nie była świadoma ich obecności w rejonie. Inna łódź podwodna, I-21, która miała za zadanie dokonać rozpoznania okolic stolicy Nowej Kaledonii, Numei, została zaatakowana 2 maja przez jeden z samolotów stacjonujących na USS Yorktown. Sam okręt nie doznał żadnych uszkodzeń i najwyraźniej nawet nie zorientował się, że został zaatakowany przez aliancki samolot. RO-33 i RO-34 także zostały rozmieszczone wokół Port Moresby z zadaniem uczestnictwa w morskiej blokadzie miasta do którego dotarły 5 maja. Jednak żadna z łodzi podwodnych nie uczestniczyła bezpośrednio w bitwie[27].

USS Yorktown przeprowadził operacje lotnicze przeciwko siłom japońskim jeszcze przed rozpoczęciem się właściwej bitwy. W tle widać alianckie tankowce.

Rankiem 1 maja, okręty TF 17 i TF 11 połączyły się około 300 mil morskich (560 km) na północny-zachód od wybrzeży Nowej Kaledonii[28]. Fletcher natychmiast odkomenderował jednostki z TF 17 celem pobrania paliwa z tankowca USS Tippecanoe, natomiast okręty TF 11 miały wykorzystać w tym celu inny tankowiec USS Neosho. TF 17 zakończyło tankowanie swoich jednostek już następnego dnia, jednak TF 11 meldował, że pobór paliwa w ich przypadku potrwa przynajmniej do 4 maja. Fletcher zdecydował się więc skierować TF 17 na północny-zachód w stronę Luizjadów, podczas gdy TF 11 miała spotkać się 4 maja (po zakończonym tankowaniu) z TF 44, która zdążała z Sydney do Numei. TF 44 składała się z amerykańskich i australijskich okrętów wojennych pod ogólnym dowództwem gen. MacArthura, jednak bezpośrednie dowództwo powierzono kontradm. Johnowi Crace. W skład tej grupy wchodziły HMAS Australia, USS Chicago oraz trzy niszczyciele. Po zakończeniu tankowania USS Tippecanoe opuścił rejon Morza Koralowego, aby dostarczyć pozostałe mu w zbiornikach paliwo okrętom stacjonującym w bazie na wyspie Éfaté[29].

Tulagi [edytuj]

Information icon.svg Osobny artykuł: Inwazja na Tulagi.

Wczesnym rankiem 3 maja, siły Shimy zbliżyły się do Tulagi i rozpoczęły wyładunek żołnierzy z okrętu, by zająć wyspę. Sama wyspa nie posiadała obrony. Niewielki garnizon australijskich komandosów oraz jednostka rozpoznania Royal Australian Air Force ewakuowały się tuż przed przybyciem Shimy. Żołnierze japońscy natychmiast po wylądowaniu rozpoczęli budowę bazy łączności oraz bazy dla wodnosamolotów. Jednostki powietrzne z lotniskowca Shōhō zapewniały osłonę całej operacji aż do popołudnia, kiedy to siły Gotō' skierowały się do Bougainville celem pobrania paliwa, aby wziąć udział w zbliżającej się inwazji na Port Moresby[30].

O godz. 17.00, 3 maja, Fletcher został poinformowany, że dzień wcześniej zauważono japońskie jednostki desantowe, które wzięły udział w zajęciu Tulagi, zmierzające na południe Wysp Salomona. Jednocześnie TF 11 zakończyła proces tankowania dzień wcześniej niż zakładano i choć znajdowała się tylko 60 inm (110 km) na wschód od TF 17, nie mogła przekazać informacji o swojej gotowości bojowej z powodu, wprowadzonej przez Fletchera, ciszy radiowej. Z tego samego powodu nie wiedział o tym również sam Fletcher. Zgodnie z pierwotnym planem TF 17 zmieniła więc kurs i płynęła z prędkością 27 węzłów (50 km/h) w kierunku Guadalcanal, aby następnego dnia rozpocząć ataki lotnicze na siły japońskie okupujące Tulagi[31].

4 maja z lotniskowca USS Yorktown (TF 17), który znajdował się ok. 100 mil morskich (190 km) na południe od Guadalcanal, w trzech następujących po sobie falach wystartowało 60 samolotów mających zaatakować siły Shimy okupujące Tulagi. Samoloty z USS Yorktown zaskoczyły okręty Shimy i zatopiły japoński niszczyciel IJN Kikuzuki, trzy trałowce oraz uszkodziły cztery inne statki. Aliantom udało się również zniszczyć trzy japońskie wodnosamoloty biorące udział w inwazji. W rezultacie nalotów Amerykanie stracili jeden bombowiec nurkujący oraz trzy myśliwce, jednak załogi wszystkich tych samolotów zdążyły się katapultować. Pomimo strat poniesionych w wyniku alianckiego ataku, Japończycy nie zaprzestali budowy bazy wodnosamolotów. Strona japońska podjęła jednak decyzję o rozpoczęciu z dniem 6 maja regularnych lotów rekonesansowych z Tulagi[32].

Grupa Uderzeniowa Lotniskowców Takagiego pobierała paliwo ok. 350 mil morskich (650 km) na północ od Tulagi, gdy otrzymała informację o alianckim nalocie. Takagi zdecydował o natychmiastowym zakończeniu tankowania i skierował się na południowy-wschód. Wysyłał także samoloty rozpoznawcze, aby dokonały przeszukania wschodniej części Wysp Salomona wierząc, że właśnie tam ukryła się amerykańska flota lotniskowców. Jednak samoloty nic nie wykryły, ponieważ nie było tam żadnych okrętów U.S. Navy[33].

Rozpoznanie lotnicze i dalsze decyzje [edytuj]

O godz. 08:15, 5 maja, TF 17 spotkała się z TF 11 i TF 44 we wcześniej zaplanowanym punkcie położonym 300 mil morskich (590 km) na południe od Guadalcanal. Mniej więcej w tym samym czasie cztery myśliwce F4F Wildcat, które wystartowały z lotniskowca USS Yorktown, przechwyciły japońską maszynę rozpoznawczą typu Kawanishi H6K należącą do Grupy Lotniczej Jokohama z 25 Flotylli Powietrznej stacjonującej na Wyspach Shortland i zestrzeliły w odległości 11 mil morskich (20 km) od pozycji TF 11. Samolot nie zdołał wysłać przed rozbiciem radiowej informacji o ataku, niemniej gdy nie powrócił z misji, Japończycy słusznie założyli, że został on zestrzelony przez aliancki myśliwiec stacjonujący na lotniskowcu[34].

Fletcher otrzymał z bazy w Pearl Harbor informację, iż aliancki wywiad radiowy jest przekonany, że Japończycy zaplanowali desant swoich sił lądowych w Port Moresby na 10 maja oraz że atak wspierać będzie flota lotniskowców. Posiadając tę informację Fletcher nakazał TF 17 pobrać paliwo z USS Neosho. Po zakończeniu tankowania, które przewidziano na 6 maja, zamierzał skierować swoje siły na północ w kierunku Luizjadów, by 7 maja rozpocząć działania bojowe[35].

Załoga IJN Zuikaku zajmuje się stacjonującymi na pokładzie lotniskowca samolotami, 5 maja.

W międzyczasie, 5 maja, lotniskowce pod dowództwem Takagiego opływały wschodnie wybrzeże Wysp Salomona, a następnie skręciły na zachód, aby minąć od południa wyspę San Cristobal (obecnie Makira) i wpłynąć wczesnym rankiem 6 maja na Morze Koralowe pomiędzy Guadalcanal a atolem Rennell. Takagi rozpoczął tankowanie swoich jednostek w odległości 180 mil morskich (330 km) na zachód od Tulagi, przygotowując się tym samym do starcia lotniskowców, które jak przewidywał miało nastąpić kolejnego dnia[36].

6 maja, Fletcher włączył TF 11 i TF 44 w struktury TF 17. Będąc przekonanym, że japońskie lotniskowce nadal znajdują się daleko na północy w okolicach Bougainville, Fletcher kontynuował proces tankowania swoich jednostek. Loty rozpoznawcze amerykańskich samolotów, stacjonujących na lotniskowcach, wykonane tego dnia nie wykryły żadnych oznak obecności wroga, ponieważ Japończycy znajdowali się nieznacznie poza ich zasięgiem[37].

O godz. 10:00, japoński samolot rozpoznawczy typu Kawanishi zauważył okręty TF 17 i zgłosił ten fakt swojemu dowództwu. Takagi otrzymał meldunek o 10:50. W tym czasie jego siły znajdowały się około 300 mil morskich (560 km) na północ od Fletchera, a więc na granicy maksymalnego zasięgu samolotów stacjonujących na japońskich lotniskowcach. Takagi, którego statki nadal pobierały paliwo, nie był jeszcze gotowy do rozpoczęcia działań bojowych. Opierając się na raporcie swoich pilotów doszedł on do wniosku, że Amerykanie kierują się na południe, zwiększając tym samym swoją odległość od floty Japończyków. Ponadto okręty Fletchera znajdowały się w strefie niskiego i dużego zachmurzenia, co w opinii Takagiego i Hary znacznie utrudniłoby ich samolotom odnalezienie amerykańskich lotniskowców. Niemniej zdecydował się on wyznaczyć, pod dowództwo Hary, dwa lotniskowce oraz dwa asystujące im niszczyciele, których zadaniem był pościg za TF 17 (z prędkością 20 węzłów (37 km/h), aby o świcie następnego dnia znalazły się one na dogodnych do ataku pozycjach. Natomiast pozostałe japońskie okręty miały zakończyć w tym czasie tankowanie[38].

Tego samego dnia, amerykańskie bombowce typu B-17, stacjonujące w Australii[39], dokonały kilkukrotnych, choć nieskutecznych, ataków na japońskie siły inwazyjne zmierzające w kierunku Port Moresby (w tym na okręty Gotō). Sztab MacArtuhra wysłał Fletcherowi drogą radiową szereg informacji dotyczących przeprowadzonych ataków oraz położenia Japończyków. Meldunki pilotów MacArthura, którzy zauważyli jeden z japońskich lotniskowców (Shōhō) ok. 425 mil morskich (787 km) na północny-zachód od TF 17, upewniły Fletchera w przekonaniu, że japońskim siłom inwazyjnym towarzyszyła flota lotniskowców[40].

Animowana mapa przebiegu bitwy w dniach 6–8 maja.

Wieczorem, ok. godz. 18.00, TF 17 zakończył tankowanie, więc Fletcher zdecydował się odesłać USS Neosho, wraz z asystującym mu niszczycielem USS Sims, dalej na południe na wcześniej ustaloną pozycję. TF 17 zawrócił natomiast na północny-zachód w kierunku wyspy Rossel w archipelagu Luizjadów. Nieświadome bliskiej obecności wroga, ich lotniskowce znajdowały się ok. godz 20.00, w odległości zaledwie 70 mil morskich (130 km) od siebie. O godz. 20.00 Hara zawrócił, aby spotkać się z okrętami Takagiego, który zakończył pobór paliwa i zmierzał w jego kierunku[41].

Późnym wieczorem 6 maja oraz wczesnym rankiem 7 maja, IJN Kamikawa Maru ustanowił bazę wodnosamolotów na atolu Deboyne, w celu zapewnienia wsparcia powietrznego siłom desantowym zbliżającym się do Port Moresby. Pozostałe jednostki Zespołu Osłaniającego Marumo zajęły pozycje w pobliżu wysp d'Entrecasteaux, skąd miały pomóc osłaniać nadpływający konwój Abe[42].

Pierwszy dzień bitwy [edytuj]

Poranne ataki [edytuj]

7 maja o godz. 06:25 TF 17 znajdowała się 115 mil morskich (213 km) na południe od wyspy Rossel. W tym samym czasie Fletcher wysłał krążowniki i niszczyciele Crace'a, teraz oznaczone kodem Task Group 17.3 (TG 17.3), aby zablokowały Cieśninę Jomard. Fletcher zdawał sobie sprawę, że Crace będzie zmuszony działać bez osłony z powietrza jako że lotniskowce TF 17 były zaabsorbowane próbami zlokalizowania i zaatakowania lotniskowców japońskich. Rozdzielenie się alianckich okrętów zmniejszyło również zdolność obrony przeciwlotniczej lotniskowców Fletchera. Niemniej jednak ten ostatni uznał, że takie ryzyko jest konieczne, aby upewnić się iż wojska desantowe Japonii nie prześlizgną się w pobliże Port Moresby w czasie, gdy on będzie zajęty walką z japońskimi lotniskowcami[43].

Wierząc, że lotniskowce Takagiego znajdują się się gdzieś na północ od jego pozycji w okolicach Luizjadów, Fletcher rozkazał USS Yorktown wysłanie 10 bombowców nurkujących typu Douglas SBD Dauntless, aby przeszukały ten obszar. Poszukiwania rozpoczęły się o 06:19 rano. W międzyczasie, Takagi, znajdujący się ok. 300 mil morskich (560 km)) na wschód od Fletchera wydał podobny rozkaz kierując, o godz. 06:00, 12 bombowców typu Nakajima B5N w celu zlokalizowania TF 17. Hara uważał, że okręty Fletchera znajdują się na południu i doradzał Takagiemu wysłanie samolotów właśnie w tamten rejon. Mniej więcej w tym samym czasie, znajdujące się pod dowództwem Gotō krążowniki Kinugasa i Furutaka skierowały cztery wodnosamoloty Kawanishi E7K na poszukiwania floty aliantów w okolicach południowo-wschodnich Luizjadów. W poszukiwania amerykańskich okrętów zaangażowanych było również kilka wodnosamolotów z bazy na Deboyne, cztery Kawanishi typu 97 z Tulagi oraz trzy bombowce Mitsubishi G4M z Rabaul. Reszta samolotów obu stron znajdowała się w stanie ciągłej gotowości bojowej mogąc wystartować natychmiast po zlokalizowaniu przeciwnika[44].

Japońskie bombowce nurkujące kierują się w stronę domniemanych pozycji aliantów - 7 maja.

O godz. 07:22 jeden z samolotów rozpoznawczych wysłane przez Takagiego zameldował, że zauważył amerykańskie okręty (peleng 182°) w odległości 163 inm (302 km) od pozycji Japończyków. O 07:45 pilot potwierdził, że zlokalizował "jeden lotniskowiec, jeden krążownik oraz trzy niszczyciele". Inny samolot (oba wystartowały z IJN Shōkaku) wkrótce potwierdził meldunek pierwszego pilota[45]. Jednak japoński pilot niepoprawnie zidentyfikował amerykański tankowiec UUS Neosho i towarzyszący mu USS Sims. Wierząc, że odnalazł alianckie lotniskowce, Hara podjął wspólnie z Takagim decyzję o natychmiastowym poderwaniu do lotu wszystkich dostępnych samolotów. W sumie 78 maszyn - 18 myśliwców typu Zero, 36 bombowców nurkujących Aichi D3AAichi D3A typu 99]] i 24 samoloty torpedowe - wystartowały o 08:00 z pokładów IJN Shōkaku i IJN Zuikaku i 15 minut później leciały już w kierunku domniemanych amerykańskich lotniskowców[46].

O godz. 08:20 jeden z samolotów, które wystartowały z pokładu IJN Furutaka zgłosił, że zlokalizował lotniskowce Fletchera i natychmiast powiadomił o tym sztab Inoue w Rabaul, który przekazał z kolei ten meldunek Takagiemu. Rozpoznanie zostało potwierdzone o 08:30 przez jeden z wodnosamolotów IJN Kinugasa. Takagi i Hara, zdezorientowani sprzecznymi meldunkami, postanowili kontynuować nalot na okręty położone na południe od ich pozycji, ale same lotniskowce skierowali na północny-zachód, aby zbliżyć się do Furutaki, którego samolot zameldował nawiązanie kontaktu wzrokowego z Amerykanami[47]. Obaj japońscy uznali, że sprzeczne raporty mogą oznaczać alianckie lotniskowce operowały w ramach dwóch oddzielnych zgrupowań[48].

Działania popołudniowe [edytuj]

Drugi dzień bitwy [edytuj]

Atak na japońskie lotniskowce [edytuj]

Atak na amerykańskie lotniskowce [edytuj]

Przypisy

  1. ↑ Stan samolotów bojowych na pokładach lotniskowców U.S. Navy na dzień 7 maja 1942 r.: USS Lexington - 35 bombowców nurkujących SBD, 12 samolotów torpedowych TBD, 19 myśliwców F4F-3; USS Yorktown - 35 SBD, 10 TBD, 17 F4F-3 (Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 190)
  2. ↑ Flota Japonii składała się w znacznej mierze z małych okrętów m.in. 5 trałowców, 2 stawiaczy min, 2 ścigaczy okrętów podwodnych i 3 kanonierek. Ponadto na japońskich lotniskowcach znajdowało się odpowiednio: IJN Shōkaku - 21 bombowców nurkujących Aichi D3A Typ 99 "kanbaku", 19 samolotów torpedowych Nakajima B5N Typ 97 "kankō", 18 myśliwców A6M2; IJN Zuikaku - 21 kankō, 22 kanbaku, 20 A6M2; IJN Shōhō - 6 kankō, 4 myśliwce Mitsubishi A5M Typ 96, 8 A6M2 (Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 188; Millot, str. 154). Z kolei Cressman (str. 93) twierdzi, że Shōhō miał na swoim pokładzie 13 myśliwców, nie precyzuje jednak ile jakiego typu. Artykuł opiera się w związku z tym na danych przedstawionych przez Lundstroma.
  3. ↑ (Wilmott (1983), str. 286; Crave, str. 449; Gillison, str. 518–519) USS Yorktown stracił 16, a USS Lexington 51 swoich samolotów, w tym 33 typu SBD, 13 typu TBD, and 21 typu F4F. Ponadto Royal Australian Air Force (RAAF) straciło 4 maja jedną latającą łódź patrolową typu PBY, a kolejna 6 maja (Gillison). Jeden B-17 należący do 40 Dywizjonu Rozpoznania Powietrznego rozbił się z powodu braku paliwa 7 maja w drodze powrotnej z misji bojowej. Strata ta nie jest jednak uwzględniona w statystykach zawartych w tabeli (Salecker, str.181).
  4. ↑ Straty wśród pilotów samolotów stacjonujących na lotniskowcach: USS Yorktown - 14, USS Lexington - 21. Zabici wśród marynarzy poszczególnych okrętów: USS Lexington - 216, USS Yorktown - 40, USS Sims - 178, USS Neosho - 175 i USS Chicago - 2 (Phillips; ONI, str. 25–45). Załogi dwóch należących do RAAF zestrzelonych wodnosamolotów typu PBY liczyły łącznie ok. 10 ludzi.
  5. ↑ Straty w samolotach stacjonujących na japońskich lotniskowcach wyniosły: 19 A6M2 Zero, 19 kanbaku i 31 kankō (Lundstrom, Guadalcanal Campaign, str.92; Wilmott (1983), str. 286; Millot, str. 160). Millot w swoim opracowaniu dodaje do tych danych również 2 latające łodzie patrolowe typu Kawanishi H6K, 5 bombowców Mitsubishi G4M (Typ 1), 3 mniejsze wodnosamoloty i 87 pozostałych samolotów bojowych.
  6. ↑ Straty w ludziach po stronie japońskiej: piloci samolotów stacjonujących na lotniskowcach - 90, marynarze IJN Shōhō - 631, marynarze IJN Shōkaku - 108, siły atakujące Tulagi - 87 oraz ok. 50 zabitych w zestrzelonych H6K (Typ 1) i mniejszych samolotach (Peattie, str. 174–175; Gill, str. 44; Tully, "IJN Shoho" i "IJN Shokaku").
  7. ↑ Parker, str. 3, Millot, str. 12–13
  8. ↑ Murray, str. 169–195; Willmott (1982), str. 435; Willmott (2002), str. 3–8; Millot, str. 12–13; Henry, str. 14; Morison, str. 6.
  9. ↑ United States Army Center of Military History (USACMH) (Vol II), str. 127; Parker, str. 5; Frank, str. 21–22; Willmott (1983), str. 52–53, Willmott (2002), str. 10–13; Hayashi, str. 42–43; Dull, str. 122–125; Millot, str. 24–27; D'Albas, str. 92–93; Henry, str. 14–15; Morison, str. 10; Parshall, str. 27–29. Senshi Sōsho nie wspomina o roli Inoue w podjęciu decyzji o inwazji na Port Moresby. Stwierdza jedynie, że operacja ta była wynikiem porozumienia zawartego między IJN i IJA w styczniu 1942 r. (Bullard, str. 49).
  10. ↑ Gill, str. 39, Hoyt, str. 8–9; Willmott (1983), str. 84; Willmott (2002), str. 12–13 oraz 16–17; Hayashi, str. 42–43 oraz 50–51; Dull, str. 122–125; Millot, str. 27–31; Lundstrom (2006), str. 138; Bullard, str. 50; Parshall, str. 27–29 oraz 31–32. IJA i IJN zgodziły się zaczekać z inwazją na Fidżi i Samoa do czasu zakończenia operacji mającej na celu opanowanie przez Japończyków Midway oraz Wysp Aleuckich (Hayashi, str. 50). Według Senshi Sōshō siły IJN miały także zająć wyspę Samarai, aby zabezpieczyć tamtejszą cieśninę będącą częścią szlaku morskiego z Chin w kierunku Luizjad.
  11. ↑ Jersey, str. 57, Willmott (2002), str. 16–17, Dull, str. 122–124; Lundstrom (2006), str. 121–122; D'Albas, str. 94; Morison, str. 11; Parshall, str. 57–59. Początkowo do wsparcia operacji MO przypisany został jedynie lotniskowiec Kaga, jednakże po skargach Inoue, że jeden lotniskowiec nie wystarczy został on zastąpiony 12 kwietnia przez 5 Flotyllę Lotniskowców (Lundstrom i Parshall).
  12. ↑ Parker, str. 20–22; Willmott, (2002), str. 21–22; Parshall, str. 60. Z nieznanych przyczyn IJN opóźniła proces zmiany stosowanych szyfrów typu Ro z 1 kwietnia na 27 maja 1942 r. (Wilmott, str. 21–22; Lundstrom (2006), str. 119). Stany Zjednoczone korzystały z pracy trzech Oddziałów Radiowych znajdujących się w Waszyngtonie, Pearl Harbor i w Melbourne w Australii (Prados, str. 300–303).
  13. ↑ Prados, str. 301.
  14. ↑ Parker, str. 24; Prados, str. 302–303; Hoyt, str. 7; Willmott (2002), str. 22–25; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 167; Cressman, str. 83; Millot, str. 31–32; Lundstrom (2006), str. 121–122, 125, i 128–129; Henry, str. 14–15; Holmes, str. 69–72; Morison, str. 11–13; Parshall, str. 60–61; Crave, str. 447. Brytyjska stacja przechwytująca znajdowała się w Kolombo na Ceylonie (Lundstrom). Stany Zjednoczone mylnie uważały (częściowo z powodu błędnej transliteracji), że Shōhō to w rzeczywistości nieznany wcześniej lotniskowiec Ryūkaku na którego pokładzie znajdowały się 84 samoloty bojowe (Holmes, str. 70). Dopiero japoński jeniec, schwytany w czasie bitwy o Midway, przedstawił aliantom poprawne oznaczenie lotniskowca znakami kanji i zidentyfikował go jako lotniskowiec lekki (Lundstrom i Morison, str. 11). Japończycy najwyraźniej nie rozwinęli kodów szyfrowych dla kilku wysp archipelagu Luizjadów, dlatego też podawali nazwy wysp wprost, używając jako jedynego zabezpieczenia systemu pisma sylabicznego katakana, co ułatwiło aliantom rozszyfrowanie tych wiadomości (Holmes, str. 65). Według Parkera (str. 22-23), MacArthur nie chciał uwierzyć w informacjom na temat operacji MO przekazywanym przez amerykański nasłuch, ani przyznać, że Japonia planuje inwazję na Port Moresby dopóki jeden z samolotów zwiadowczych nie zauważył japońskiej floty zmierzającej na początku maja w kierunku Nowej Gwinei i Luizjadów.
  15. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 135–153, 163–167, Willmott (2002), str. 25–26; Hoyt, str. 15–19; Cressman, str. 83–84; Millot, str. 32–34; Lundstrom (2006), str. 126–127; Henry, str. 15. Lotniskowiec USS Lexington wrócił do Pearl Harbor 27 marca 1942 r. pod tym jak zakończył wraz z USS Yorktown zaplanowane działania na Morzu Koralowym, a opuścił amerykańską bazę 15 kwietnia by dostarczyć 14 pilotów Korpusu Piechoty Morskiej oraz myśliwców typu Brewster F2A Buffalo na atol Palmyra. Po wykonaniu tego zadania, TF 11 otrzymała rozkaz popłynięcia w kierunku Fidżi i Nowej Kaledonii, gdzie miała spotkać się z TF 17 (Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 135, 163–166). Halsey miał przejąć dowództwo nad wszystkimi grupami bojowymi od razu po przybyciu TS 16 w obszar Morza Koralowego (Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 167). TF 17 składało się z UUS Yorktown, krążowników USS Astoria, USS Chester i USS Portland, niszczycieli USS Hammann, USS Anderson, USS Perkins, USS Morris, USS Russell i USS Sims oraz 2 transportowców Neosho i Tippecanoe. Kapitanem USS Yorktown był Elliott Buckmaster. Natomiast w skałd TS 11 wchodziły krążowniki USS Minneapolis i USS New Orleans oraz niszczyciele USS Phelps, USS Dewey, USS Aylwin i USS Monaghan (Wilmott 1983, str. 189). TS 16 opusiła Pearl Harbor 30 kwietnia (Lundstrom).
  16. ↑ Willmott (1983), str. 185–186.
  17. ↑ Willmott (2002), str. 25–26; Lundstrom (2006), str. 139; Spector, str. 157.
  18. ↑ Hashimoto (1954), str. 54; Hackett i Kingsepp "RO-33" i "RO-34".
  19. ↑ Bullard, str. 65, Hoyt, str. 8, Dull, str. 124–125; D'Albas, str. 110; Gill, str. 42; Jersey, str. 58; Hayashi, str. 50–51; Lundstrom (2006), str. 138; Cressman, str. 93; D'Albas, str. 94; Bullard, str. 147; Rottman, str. 84. Oddziałem Mórz Południowych dowodził gen. Tomitarō Horii (United States Army Center of Military History, Vol 1, str. 47). Rottman twierdzi, że w skład Oddziału Mórz Południowych wchodziło 4 886 żołnierzy z 55 Grupy Piechoty oraz 144 Pułku Piechoty, które zostały wyłączone z japońskiej 55 Dywizji, 47 Polowy Batalion Przeciwlotniczy oraz przydzielone dodatkowo jednostki medyczne i zaopatrzenia. Senshi Sōshō wymienia jedynie listę dziewięciu transportowców (Bullard, str. 56–57).
  20. ↑ McCarthy, str. 82, 112; Willmott (1983), str. 143. McCarthy nie podaje dokładnych liczb, ale twierdzi, że pod koniec grudnia 1941 r. w Port Moresby znajdowało się 1000 żołnierzy, w tym batalion piechoty oraz że w kolejnym miesiącu do miasta przybyły dwa kolejne bataliony. Willmott (str. 143) uważa, że 3 stycznia 1942 r. garnizon Port Moresby wzmocniły trzy bataliony piechoty, jeden batalion artylerii polowej oraz jedna bateria dział przeciwlotniczych. Razem 4 250 żołnierzy.
  21. ↑ USACMH (Vol 1), str. 48.
  22. ↑ Jersey, str. 58–60; Dull, str. 124.
  23. ↑ Millot, str. 37; Lundstrom (2006), str. 147.
  24. ↑ Hoyt, str. 7, Dull, str. 124–125; Wilmott (2002), str. 38; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 188; Lundstrom (2006), str. 143. Jeden z myśliwców typu Zero stacjonujących na pokładzie Shōhō spadł, wraz z pilotem Tamurą Shunichi, 2 maja do oceanu, zabijając tego ostatniego. Lundstrom (2006) twierdzi, że baza wodnosamolotów na Santa Isabel znajdowała się w Zatoce Tysiąca Okrętów, a nie w Zatoce Rekata (str. 138) jak wskazują inne źródła.
  25. ↑ Tully, IJN Shokaku; Gill, str. 40–41; Dull, str. 124–125; Millot, str. 31 i 150; Lundstrom (2006), str. 138 i 145; D'Albas, str. 94; Gillison, str. 526; Willmott (1983), str. 210–211.
  26. ↑ Wilmott (2002), str. 38–39; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 187; Lundstrom (2006), str. 140–145. Wszystkie dziewięć samolotów przeznaczonych było dla Grupy Powietrznej Tainan stacjonujących na lotnisku Vunakanau na Nowej Gwinei. Siedem bombowców torpedowych typu Nakajima B5N asystowało myśliwcom Zero w powrocie na lotniskowce. Źródła nie podają jednak, czy pilot z rozbitego samolotu został uratowany.
  27. ↑ Gill, str. 40; Wilmott (2002), str. 39; Cressman, str. 84–86; Lundstrom (2006), str. 139 i 144; Hashimoto (1954), str. 54; Morison, str. 22; Hackett i Kingsepp "RO-33" i "RO-34". Fletcher skierował dwa niszczyciele USS Anderson i USS Sims na poszukiwania japońskich łodzi podwodnych. Oba okręty ponownie dołączyły do głównych sił następnego ranka (3 maja) nie nawiązując kontaktu z żadną z japońskich łodzi (Lundstrom 2006, str. 144). I-27 oraz I-21 zostały wyznaczone do patrolowania, w czasie trwania operacji MO, okolic Numei (Hackett, "IJN Submarine I-28").
  28. ↑ Morison, str. 20.
  29. ↑ Office of Naval Intelligence (ONL), str. 3; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 167; Cressman, str. 84; Woolridge, str. 37; Millot, str. 41–43; Pelvin; Dull, str. 126; Lundstrom (2006), str. 141–144. Niszczycielami wchodzącymi w skład TF 44 były USS Perkins, USS Walke i USS Farragut. USS Chicago i USS Perkins wypłynęły z portu w Numei, pozostałe okręty wchodzące w skład grupy bojowej wypłynęły z Australii. TF 44 znana była wcześniej jako eskadra ANZAC pozostająca pod zwierzchnictwem gen. Douglasa MacArthura oraz bezpośrednim dowództwem kadm. Herberta F. Leary'iego (Lundstrom (2006), str. 133; Morison, str. 15; Gill, str. 34). Crace był starszy stopniem niż Fletcher, ale Australian Commonwealth Naval Board wyraziła zgodę na prośbę Kinga, by alianckimi grupami lotniskowców w rejonie dowodzili oficerowie amerykańscy (Lundstrom (2006), str. 133). Dwa tankowce przewoziły łącznie 153 000 baryłek (24 300 m3) paliwa. Łącznie okręty TF 11 i TF17 spalały ok. 1 400 baryłek dziennie (1 810 m3 przy średniej prędkości 15 węzłów (Lundstrom (2006), str. 135). W drodze do Éfaté USS Tippecanoe towarzyszył amerykański niszczyciel USS Worden (ONI, str. 11).
  30. ↑ Jersey, str. 60; Wilmott (2002), str. 38; Lundstrom (2006), str. 144–145; D'Albas, str. 95–96; Hata, str. 58.
  31. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 168; Dull, str. 126–127; Jersey, str. 62; Cressman, str. 86; Gill, str. 43; Hoyt, str. 20; Parker, str. 27; Millot, str. 43–45; Lundstrom (2006), str. 144–146. Rozkaz zachowania ciszy radiowej miał pomóc ukryć obecność okrętów alianckich przed wrogiem. Cressman twierdzi, że siły Shimy zostały zauważone przez stacjonujący w Australii samolot U.S. Air Force z Darwin, Glencurry oraz Townsville (Cressman, str. 84). Natomiast Lundstrom w swojej książce napisał, że Japończyków zauważyli strażnicy wybrzeża przebywający na Wyspach Salomona. Z kolei Morison (str. 24) spekuluje, że Fitch powinien spróbować poinformować Fletchera o swoim statusie przekazując wiadomość za pośrednictwem jednego ze swoich samolotów.
  32. ↑ Lundstrom (2006), str. 146–149; Brown, str. 62, Hoyt, str. 21–31; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 168–178; Jersey, str. 63; Cressman, str. 87–94; Millot, str. 45–51; Dull, str. 127–128; Morison, str. 25–28; Nevitt, "IJN Kikuzuki"; Hackett, "IJN Seaplane Tender Kiyokawa Maru". Siły operacyjne USS Yorktown, które wzięły udział w operacji nalotów na japońskie siły desantowe 4 maja wzięło udział 18 myśliwców typu F4F-3 Wildcat, 30 bombowców nurkujących SBD-3 oraz 12 samolotów torpedowych TBD-1 (Lundstrom i Cressman).
  33. ↑ Lundstrom (2006), str. 147; D'Albas, str. 96. Samoloty U.S. Army i RAAF, które dokonywały oblotów rozpoznawczych 4 maja zauważyły Gotō kilkukrotnie. Gillison (str. 518) twierdzi, że należący do RAAF samolot typu PBY, dowodzony przez por. Nomrana, którego zadaniem było śledzenie Gotō zgłaszał, iż został zaatakowany, a później zniknął.
  34. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 178–179; Wilmott (2002), str. 40–41; Hoyt, str. 33; Cressman, str. 93–94; Woolridge, str. 37; Millot, str. 51–52; Dull, str. 128; Lundstrom (2006), str. 150; D'Albas, str. 96; Morison, str. 28–29. Cressman twierdzi, że Kawanishi wystartował z bazy w Tulagi, jednak zdaniem Lundstroma zestrzelona maszyna była jedną z trzech stacjonujących na Wyspach Shortland (Lundstrom 2006, str. 150). Z kolei D'Albas uważa, że samolot wystartował z lotniska w Rabaul.
  35. ↑ Wilmott (2002), str. 40–41; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 178–179; Hoyt, str. 34; Cressman, str. 94–95; Hoehling, str. 39; Millot, str. 52–53; Lundstrom (2006), str. 150–153. Podczas tankowania USS Yorktown przydzielił siedmiu swoich członków załogi do służby na USS Neosho. Czterech z nich zginęło później w japońskim ataku na ten okręt (Cressman, str. 94–95).
  36. ↑ Wilmott (2002), str. 41–42; Hoyt, str. 33–34; Lundstrom (2006), str. 139; Dull, str. 127–128; Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 181; Cressman, str. 93; Millot, str. 51–53; Lundstrom (2006), str. 147 & 152–153; D'Albas, str. 96; Morison, str. 29. Gotō wykorzystał do zatankowania swoich krążowników tankowiec IJN Irō, który rozdysponował swoje paliwo 5 maja w pobliżu Wysp Shortland.
  37. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 179–181; Hoyt, str. 37; Cressman, str. 84 i 94–95; Millot, str. 54–55; Lundstrom (2006), str. 155; Morison, str. 29–31. Jednostki pod dowództwem Fitcha nazwano Task Group 17.5. W skład tej grupy wchodziły cztery niszczyciele, jak również lotniskowce. Grace objął dowództwo nad Task Group 17.3. Natomiast pozostałe krążowniki i niszczyciele (USS Minneapolis, USS New Orleans, USS Astoria, USS Chester, USS Portland oraz pięć niszczycieli z 1 Eskadry Niszczycieli kpt. Alexander'a R. Early'iego) zostały oznaczone kodem Task Group 17.2 pod dowództwem kadm. Thomasa C. Kinkaida (Lundstrom (2006), str. 137).
  38. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 181–182; Hoyt, str. 35; Dull, str. 130; Lundstrom (2006), str. 155–156.
  39. ↑ Artykuł z Chicago Sun Times, 18 (?) czerwca 1942 r., "Chicagoan B-17 pilot, William B. Campbell : Reported out of Melbourne, Australia." Właściwie nazywał się on William Haddock Campbell i był pilotem bombowca B-17 U.S. Air Force.
  40. ↑ B-17 pochodziły z 40 Eskadry Rozpoznawczej. Salecker str. 179; Hoyt, str. 35; Millot, str. 55; Dull, str. 130; Lundstrom (2006), str. 155–157; D'Albas, str. 97; Morison, str. 31–32; Gillison, str. 519. Trzy bombowce B-17 zaatakowały okręty Gotō o godz. 10:30(Dull i Lundstrom, 2006). Statki Gotō znajdowały się około 90 mil morskich (170 km) na północny-wschód od Deboyne (D'Albas) i miały za zadanie osłaniać lewe skrzydło okrętów Abe i Kajioki. Hackett ("HIJMS Furutaka") twierdzi, że krążowniki Gotō zaatakowały cztery B-17. Zaraz po tym jak zatankowały na Wyspach Shortland, nie wyrządziły one jednak Japończykom żadnych szkód. Samoloty z Shōhō prowadziły do zmierzchu akcję patrolową wokół całego konwoju (Morison, str. 32). Zdaniem Morisona (str. 31) B-17 pochodziły z amerykańskiej 19 Grupy Bombowej. Crave (str. 448) i Gillison (str. 523) uważają, że bombowce rozpoznawcze MacArthura typu B-17 i B-25, wchodzące w skład 90 Eskadry Bombowej, dostarczyły Fletcherowi, w dniach 4-5 maja, ogląd japońskich sił inwazyjnych, w tym okrętów Gotō. Jednakże amerykańska marynarka wojenna, z niewyjaśnionych przyczyn, nie posiada dowodów otrzymania takich raportów. Gillison jest zdania, że należące do RAAF samoloty rozpoznawcze typu PBY, dowodzone przez G. E. Hemswortha, zostały 6 maja zestrzelona przez siły wroga w okolicach Luizjadów
  41. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 181–182; Hoyt, str. 37; Cressman, str. 94–95; Millot, str. 56. USS Neosho miał przepłynąć między dwoma wyznaczonymi wcześniej punktami spotkań ("Rye" i "Corn"), aby w razie potrzeby dostarczyć paliwo okrętom z TF 17 (Cressman, str. 94; Morison, str. 33).
  42. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 181; Hoyt, str. 35; Millot, str. 57; Dull, str. 130; Lundstrom (2006), str. 154 i 157; Bullard, str. 62; Morison, str. 31–32. Lundstrom twierdzi, że IJN Kamikawa Maru towarzyszył jeszcze jeden okręt, który pomógł założyć bazę na atolu Deboyene. Nie podaje jednak nazwy tego statku (Lundstrom 2006, str. 154).
  43. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 189–190 i 206–209; Hoyt, str. 51–52; Cressman, str. 94; Millot, str. 62–63; Lundstrom (2006), str. 161–162; Henry, str. 50; Morison, str. 37. W tym czasie w skład TG 17.3 wchodziły krążowniki USS Chicago, HMAS Australia i HMAS Hobart oraz niszczyciele USS Walke, USS Perkins i USS Farragut. Przy czym Farragut został wydzielony TF 17 (Millot i Morison).
  44. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 189–190; Hoyt, str. 37–38 i 53; Millot, str. 57–58 i 63; Lundstrom (2006), str. 159 i 165–166; Morison, str. 33–34. W tym czasie TF 17 posiadał 128, a Takagi 111 gotowych operacyjnie samolotów bojowych (Lundstrom 2006, str. 159). Tego samego dnia Inoue nakazał czterem okrętom podwodnym typu I zając pozycje bardziej na południe, aby mogły one przechwycić każdy statek aliantów wracający w kierunku Australii (Lundstrom 2006, str. 159).
  45. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 190; Cressman, str. 95; Dull, str. 130; Lundstrom (2006), str. 166.
  46. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 190–191; Hoyt, str. 38; Cressman, str. 95; Millot, str. 58–59; Lundstrom (2006), str. 166. Samolotami torpedowymi, które wystartowały do tego ataku z pokładu Zuikaku dowodził Shigekazu Shimazaki.
  47. ↑ Lundstrom, Pearl Harbor to Midway, str. 192–193; Cressman, str. 95; Millot, str. 59; Lundstrom (2006), str. 166–167; Werneth, str. 67. Cressman w swojej książce twierdzi, że SBD pilotowany przez Johna L. Nielsena zestrzelił Aichi E13A, który wystartował z Deboyne, zabijając całą załogę wraz z jego kapitanem Eiichi Ogatą. Inny SBD, kierowany przez Lavella M. Bigelowa zniszczył E13 z IJN Furutaka dowodzony przez Chuichi Matsumoto.
  48. ↑ Bullard, str. 63.
p • d • e
Bitwa o Australię

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_na_Morzu_Koralowym&oldid=36427507”