Łubniany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łubniany
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Łubniany
Sołectwo Łubniany
Liczba ludności (2002) 1592
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-024
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0499152
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Łubniany
Łubniany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łubniany
Łubniany
Ziemia50°47′01″N 18°00′09″E/50,783611 18,002500

Łubniany (dodatkowa nazwa w j. niem. Lugnian, 1936-1845 Lugendorf) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Łubniany, której jest siedzibą, 14 km w kierunku północno-wschodnim od Opola[1]. Miejscowość składa się z 1 części: Krzyżula[2]. Nieformalnie wyróżnia się też 2. część: Kąt (ul. Osowska). Łubniany zajmują 1070 hm² (ha), w tym 44 hm² (ha), ok. 4,1%, to lasy i mieszkają w nich 1592 osoby (stan na 2002 rok)[3].

W miejscowości znajdują się m.in.: SPZOZ (ośrodek zdrowia), NZOZ (poradnia stomatologiczna), apteka („Pod lipami”), remiza strażacka, Publiczne Przedszkole, Publiczna Szkoła Podstawowa, Gminna Biblioteka Publiczna, Łubniański Ośrodek Działalności Kulturalnej, stadion sportowy, placówka Poczty Polskiej, placówka i główna siedziba Banku Spółdzielczego w Łubnianach, siedziba Urzędu Gminy Łubniany, parafialny kościół rzymskokatolicki św. św. Piotra i Pawła, cmentarz, restauracja („Leśna”), stacja benzynowa, zabytkowe spichlerze, pomnik przyrody (cis z XIV w.[4]) i wyróżniające się drzewa (dąb oraz lipa). W miejscowości działają m.in.: jednostka OSP, KS Śląsk Łubniany i koło MN DFK[5][6][7][3].

Miejscowość jest położona na Równinie Opolskiej, na Obszarze Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko-Turawskie”, w pobliżu Stobrawskiego Parku Krajobrazowego i Jeziora Turawskiego. Najbliższe miasta to: Kluczbork, Olesno, Dobrodzień, Kolonowskie, Ozimek, Opole i Wołczyn. Najbliższe (pozamiejskie) duże zakłady przemysłowe to: PGE Elektrownia Opole SA w Brzeziu. W miejscowości działają m.in.: fabryka dziewiarska (Przedsiębiorstwo włókiennicze „Opoltex” Sp. z o.o.), magazyn materiałów budowlanych (Przedsiębiorstwo Techniczno-Handlowe „Agrobud” Sp. z o.o.), zakład produkcji kominków („Łubniańskie Kominki” Sp. z o.o.) i zakład stolarski.

Miejscowość jest zelektryfikowana (od 1926 r.), stelefonizowana (lata 90. XX w.) i zwodociągowana (tzw. wodociąg grupowy „Północ” zasilany z ujęcia wodnego w Niwie; lata 90. XX w.).

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiej nazwy Łęg oznaczającej łąkę łęgową czyli miejsca okresowo wilgotnego i podmokłego, obszaru zalewowego lub rozlewiska[8]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę wsi zanotowaną jako Lugniany podając jej znaczenie "Sumpfplatz" czyli "Bagniste miejsce"[8]

W 1295 r. w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Lubnan we fragmencie Lubnan similiter more polonico[9]. W 1896 r. polską nazwę Ługniany oraz niemiecką nazwę Lugnian wymienia śląski pisarz Konstanty Damrot[10].

10 sierpnia 1936 r. w miejsce nazwy Lugnian wprowadzono nazwę Lugendorf[11]. Przed zakończeniem II wojny światowej polska nazwa miejscowości brzmiała Lugniany[12]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Łubniany[13].

Etymologia[edytuj]

Stanisław Rospond w Słowniku etymologicznym miast i gmin (1984) wyprowadza nazwę miejscowości od określenia ludzi, mieszkających na danym obszarze, a trudniących się obrabianiem kory drzewnej, zwłaszcza lipowej. Z kolei J. Kobienia, wyprowadzając nazwę miejscowości wychodzi od zakończenia jej nazwy – „any”, które oznacza pochodzenie nazwy miejscowości od ludzi mieszkających w niej i dodaje, że oprócz ludzi zajmujących się łupaniem kory („łub”), może ona wywodzić się także od ludzi pochodzących z Łubna. Jednocześnie przedwojenny wariant nazwy wywodzi od „ługu” – niskiego i podmokłego gruntu, charakterystycznego dla podmokłych i bagiennych obszarów leśnych w pobliżu Odry i jej dorzecza.

Historia[edytuj]

Historycznie Lubniany leżą na Górnym Śląsku[14].

Podczas badań archeologicznych, prowadzonych w latach 50. XX w. w lasku przy ul. Dworcowej, odnaleziono grobowce z urnami, których wiek został określony przez krakowskich archeologów na ok. 200 lat p.n.e. Najstarsze części miejscowości to tzw. Kąt i ul. Opolska na odcinku od kapliczki w centrum miejscowości do Dąbrówki Łubniańskiej. Pierwsze źródła pisane o Łubnianach to dokument z 1260 r., w którym stwierdza się, że książę Władysław opolski nakazał mieszkańcom miejscowości Lubnane[15], znajdującej się w lasach należących do kasztelanii opolskiej, płacenie klasztorowi w Czarnowąsach, tytułem czynszu za korzystanie z okolicznych lasów, 10 kamieni wosku rocznie[3]. Wosk służył do oświetlania kościoła, a w razie nieposiadania wosku, mieszkańcy musieli odprowadzić taką samą ilość miodu. W 1295 r. miejscowość występuje pod nazwą Lubniani. W dokumencie bpa wrocławskiego Jana III, skierowanym w 1297 r. do kolegiaty św. Krzyża w Opolu, wymienione są dobra należące się kolegiacie i obowiązki z tego wynikającego (wikariusz opiekujący się poszczególnymi miejscowościami). Wśród wymienionych miejscowości są też Lubnani. Ok. 1300 r. mieszkańcy miejscowości płacili dziesięcinę zgodną z polskim prawem. 5 lutego 1309 r. książę Bolko I opolski określił dokładnie posiadłości nadane klasztorowi; wśród wymienionych miejscowości znalazły się Łubniany. W 1371 r. bracia byłego sołtysa, Woitko i Raczko Maczke, sprzedali pół wolnego łanu sołtyskiego z młynem, stawem rybnym i karczmą w Łubnianach, nowemu sołtysowi miejscowości, który nazywał się Miczko.

W 1564 r. miejscowość występuje pod nazwą Lubniany, w zapisie wizytacji kościelnej archidiakonatu opolskiego z 1679 r. pod nazwą Lugnian, a na jednej z map Śląska z 1823 r. pod nazwą Lubni. Od 1633 r. miejscowość nie należała do klasztoru, lecz do cesarskiej kamery. W zapisach z wizytacji biskupiej z 1697 r. wspomina się, że miejscowy nauczyciel nie ma młodzieży do nauczania. Od 1760 r. w miejscowości istnieje szkoła; była to szkoła katolicka, a nauka odbywała się w 2-salowym budynku. W 1842 r. uczęszczało do niej 298 uczniów (z Łubnian, Dąbrówki Łubniańskiej, Kosowca i Mańczoka), a w 1865 r. – 349 uczniów. Między latami 1830 i 1864 do miejscowości włączono administracyjnie (jako jej osadę) Dąbrówkę Łubniańską[12]. Z 1896 r. pochodzi najstarsze świadectwo działania w miejscowości jednostki straży pożarnej.

We wrześniu 1904 r. miał miejsce w Łubnianach duży pożar, w wyniku którego spłonęło 9 gospodarstw, ale zagrożony był też kościół i zabudowania parafialne[16]. W tym samym roku wybudowano nowy budynek szkoły[3]; patronem została św. Anna, natomiast po II wojnie światowej nadano szkole imię Powstańców Śląskich. W latach 90. XX w. budynek szkoły został rozbudowany. W 1914 r. oddano do użytku brukowaną drogę z Opola, przez Luboszyce i Łubniany, do stacji w Jełowej[16]. Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Łubnianach 1712 osób, z czego 1447, ok. 84,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 1436, ok. 83,9% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 1680 głosów (ok. 98,1% uprawnionych), w tym 1678 (ok. 99,9%) ważnych; za Polską głosowały 883 osoby (ok. 52,6%), a za Niemcami 705 osób (ok. 42,0%)[17]. W 1926 r. powstała w miejscowości polska publiczna szkoła mniejszościowa, a w 1927 r. odsłonięto w Łubnianach pomnik, poświęcony mieszkańcom poległym podczas I wojny światowej. Pomnik stał nieopodal kościoła[16] i składał się z granitowej figury klęczącego żołnierza, podnoszącego za rękę śmiertelnie rannego kolegę oraz brązowej tablicy z listą poległych (88 osób z Łubnian i 17 z Masowa) i napisami „Módlcie się za nami” i „Wierność za wierność”[16]. Wykonawcami pomnika byli mieszkańcy Łubnian: Raphael Kaluza (mistrz kamieniarski) i Gabriel Wystub (artysta malarz). W latach 30. XX w. w miejscowości działały: Sodalicja (Kongregacja) Mariańska (wcześniej polska, później niemiecka) i trzeci zakon (tercjarze) oraz znajdowały się w niej: nadleśnictwo (niem. Lugendorf Rev. Försterei)[12], 2 restauracje i stacja benzynowa. 1 kwietnia 1939 r. do Łubnian włączono Masów[11]. W lutym 1945 r. do miejscowości wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej; podczas przejścia frontu spalono w miejscowości hotel/restaurację i zniszczono pomnik poświęcony mieszkańcom miejscowości poległym podczas I wojny światowej; tablice z pomnika były początkowo przechowywane prywatnie, a następnie zostały umieszczone w kościele[16].

W 1946 r. zdemontowano w Lubieni pomnik poświęcony Lubienianom poległym na I wojnie światowej. Inskrypcje zostały zeszlifowane a kamień postawiono w Łubnianach, jako pomnik powstańcom śląskim, w miejscu, w którym wcześniej stał pomnik poświęcony Łubnianianom poległym na I wojnie światowej. Staraniem lubieńskiego koła MN odzyskano w 1994 r. kamień; po kolejnym zeszlifowaniu inskrypcji został on postawiony w pierwotnym miejscu, gdzie upamiętnia Lubienian poległych na obu wojnach światowych[18][19].

W 1954 r. założono w miejscowości Gminną Bibliotekę Publiczną. Jej pierwszą siedzibą był budynek RSP (przy ul. Osowskiej, obok restauracji). W latach 80. XX w. biblioteka została przeniesiona do budynku z ok. 1920 r., znajdującego się przy ul. Opolskiej; założono też wówczas oddział dla dzieci. W latach 2009-2010 (prace zakończono w listopadzie) budynek biblioteki został wyremontowany[20].

W latach 90. XX w. wybudowano w miejscowości ośrodek kultury, w którym mieści się także remiza strażacka. Powstał też klub sportowy, a miejscowość została stelefonizowana (instalacja automatycznej centrali telefonicznej) i zwodociągowana. Na początku XXI w. wybudowano w miejscowości nowy ośrodek zdrowia (stary budynek został wybudowany w latach 30. XX w.). Do początku XXI w. w miejscowości działał komisariat policji. Działała też Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”, została jednak przejęta przez GS w Turawie.

Demografia[edytuj]

W 1534 r. w miejscowości mieszkało 14 ludzi, 1588 r. – 27 kmieci i 5 zagrodników, 1618 r. – 30 kmieci i 3 zagrodników, 1784 r. – 33 kmieci, 22 zagrodników i 13 chałupników, 1865 r. – 29 kmieci, 22 zagrodników i 145 chałupników. Wedle spisu z 1910 r. w miejscowości mieszkało 2299 Polaków[12].

Rok 1784 1870 1900 1925 1933 1939 1946 1960 1965 1994 2002
Liczba mieszkańców 644[lm 1] 2700[lm 2] 2283[lm 3] 2788[lm 4] 2676 3001[lm 5] 1556 1597[lm 6] 1677[lm 7] 1627[lm 8] 1592
  1. Krótka kronika Łubnian podaje liczbę ponad 700.
  2. Wraz z miejscowością Dąbrówka Łubniańska.
  3. W tym 2164 osoby (ok. 94,8%) posługiwały się językiem polskim.
  4. W tym 2254 osoby (ok. 80,8%) posługiwały się językiem polskim, 127 (ok. 4,6%) – niemieckim a 407 (ok. 14,6%) – oboma.
  5. Wraz z miejscowością Masów. Deutsche Verwaltungsgeschichte 1871-1990 podaje dla tego roku liczbę 3006.
  6. W tym 895 osób (ok. 56,0%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 58,4%; z zajęć pozarolniczych utrzymywało się 65,1%. Liczba zamieszkanych budynków: 336.
  7. W tym 926 osób (ok. 55,2%) to kobiety.
  8. Liczba zamieszkanych gospodarstw: 383.

(Źródła:[1][21][11][5][3].)

Jednostka OSP[edytuj]

Najstarszy znany dokument, mówiący o jednostce straży pożarnej w Łubnianach, pochodzi z 18 listopada 1897 roku, ale wspomina on wydarzenie z 15 listopada; jednostka wówczas już funkcjonowała. W 1903 r. zmodernizowano sprzęt jednostki, sprowadzono nową pompę ręczną konną, a luźny oddział stał się bardziej zorganizowany – dlatego początkowo tę datę uważano za rok założenia jednostki i w 1978 r. obchodzono 75-lecie jednostki. Remiza mieściła się w szopie i służyła zarówno jako skład sprzętu jak i areszt. Wieża z dzwonkiem strażackim znajdowała się na skrzyżowaniu dróg do Brynicy i Jełowej. Jednym z naczelników jednostki był właściciel tartaku i cegielni. W 1909 r. założono 20-osobową orkiestrę. W 1934 r. jednostka z Łubnian brała udział w gaszeniu pożaru młynu i tartaku w Mańczoku; z powodu dużego mrozu (–21 °C) jedynie jednostce z Łubnian udało się uruchomić pompę, za co dostała nagrodę pieniężną i dyplom uznania od władz powiatowych. W 1942 r. jednostkę wyposażono w samochód osobowy (prawdopodobnie Hanomag), przystosowany do zaczepiania przyczepy pożarniczej z pompą (wpierw Magirus, potem „Fischer”)[16].

W latach 1946–1948 odtworzono jednostkę straży pożarnej w Łubnianach i wyposażono ją w pochodzący z demobilu pojazd marki Horch (przez miejscowych zwany „Amerykonem”); pojazd ten nie uczestniczył w ani jednej akcji – próbowano go naprawić i uruchomić, ale ostatecznie tylko raz udało się nim przejechać przez miejscowość. 25 maja 1956 r. sprzedano go za 1000 zł mieszkańcowi Kupa. Jednostka nie posiadała też jeszcze remizy – sprzęt był przechowywany pod wiatą/stodołą, której dach przeciekał, przez co z trudem zgromadzone narzędzia niszczały; węże suszono na drzewach albo w korytarzu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej. Jesienią 1956 r. rozpoczęto (w ramach czynu społecznego) budowę remizy; zakończono ją jesienią 1958 roku, a całość kosztowała 98 974,49 zł. Jednostka otrzymała też samochód – 2-osiowy „Doge”; po roku otrzymano kolejny taki samochód, a pierwszy przekazano jednostce w Chmielowicach. Na wyposażeniu jednostki była też pompa Magirus, która została przekazana jednostce w Jełowej, gdy jednostka z Łubnian otrzymała „Fischera”. W latach 50. XX w. jednostka posiadała także samochód Star 20[16].

W 1968 r. jednostka otrzymała przerobiony samochód wojskowy marki Lublin, który zastąpił „Doge'a”. Od 1975 r. przy jednostce OSP Łubniany działa sekcja żeńska (była to pierwsza sekcja żeńska w gminie). W latach 70. XX w. oprócz wspomnianej sekcji żeńskiej działały przy jednostce także drużyny młodzieżowe – żeńska i męska. W 1976 r. jednostka otrzymała samochód Star 25, typu GBM[16].

Na przełomie lat 80. i 90. XX w. drużyna odnosiła liczne sukcesy w zawodach: w zawodach batalionowych w Szymiszowie w 1984 r. (1. miejsce), w XV zawodach wojewódzkich w Głubczycach we wrześniu 1985 r. (2. miejsce), w IV zawodach batalionowych w Prószkowie w 1986 r. (1. miejsce), w zawodach wojewódzkich w Zdzieszowicach w 1987 roku, w IX Międzynarodowych Zawodach Pożarniczych CTIF w systemie „Austriak” w Warszawie w dniach 24–30 lipca 1989 r. (srebrny medal), w zawodach batalionowych w Kotorzu Małym w 1989 roku, w zawodach rejonowych w Krapkowicach we wrześniu 1994 r. (sekcja żeńska – 1. miejsce). W 1988 r. rozpoczęto budowę remizy i ośrodka kultury; obiekt otwarto 10 września 1994 roku, a poświęcenia dokonał proboszcz Karol Łysy. Na wspinalni został umieszczony zegar z elektronicznymi kurantami, wykonany przez mistrzów z Łodzi, sterowany falami radiowymi z dokładnością 0,1 s przez centralny komputer lotniska we Frankfurcie nad Menem; koszt zegara wyniósł 100 mln zł. Przy budynku zlokalizowano parking na 40 samochodów, a przed wejściem odsłonięto pomnik upamiętniający historię miejscowości i jej poległych mieszkańców[16].

W maju 1994 r. jednostka otrzymała z Komendy Rejonowej PSP w Kluczborku nowy samochód: Star P244 GBA 2,5/16 (rocznik 1989), który zastąpił kolejnego już Stara. W 1995 r. jednostka została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego – akt nominacyjny przekazał na ręce prezesa OSP, Józefa Knosali, komendant Rejonowej PSP w Opolu, mł. kpt. Adam Michniewicz; jednostka otrzymała także radio – system selektywnego wywoływania i połączenie bezpośrednie z komendą rejonową. 9 lutego 1996 r. drużyna OSP Łubniany zajęła 2. miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Operacyjno-Technicznym i otrzymała w nagrodę zestaw hydrauliczny typu „Holmatro” (do ratowania poszkodowanych w wypadkach samochodowych). W marcu 1997 r. jednostka otrzymała z Komendy Rejonowej PSP w Opolu samochód typu Tatra GCBA 6/32 (rocznik 1974)[16].

Kościół[edytuj]

Od XIII w. w miejscowości znajdowała się kaplica. W czasie epidemii, które rozprzestrzeniały się w okresie wojny 30-letniej, także w Łubnianach zmarło wielu ludzi. Grzebano ich w Krzyżuli (niem. Kreuzfelde), która zresztą swoją nazwę wzięła od dużej liczby krzyży oraz na cmentarzu w Dąbrówce Łubniańskiej, gdzie obecnie stoi kapliczka z 1872 r. Mieszkańcy Łubnian ślubowali wybudowanie kościoła, jeśli epidemia ustanie. W 1633 r. mieszkańcy sprowadzili kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej i wybudowali drewniany kościół pw. św. Rocha. Do czasu zakończenia budowy kościoła sprowadzony obraz wisiał na słupie. Kościół spłonął jednak w wyniku nieostrożności cieśli, ulepszającego dach, natomiast obraz zaginął podczas nieudanej pielgrzymki do kościoła św. Rocha w Dobrzeniu Wielkim[16].

Drugi kościół, także drewniany, został wybudowany w 1682 r., po kolejnej epidemii, która przeszła przez miejscowość; było to wotum dziękczynne za wygaśnięcie zarazy. Kościół był pw. Najświętszej Maryi Panny i św. św. Piotra i Pawła; został poświęcony przez kanonika opolskiego Mateusza Scharcoviusa. W środku ołtarza umieszczono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Wedle dokumentu z 1687 r. z wizytacji ks. Marcina Stephetiusa, archidiakona kolegiaty opolskiej, przeprowadzonej z ramienia bpa wrocławskiego, kościół miał sygnaturkę z niewielkim dzwonem, który 3 razy dziennie wybijał Anioł Pański; przy kościele znajdował się cmentarz z krzyżem i kostnicą[16]. Zachował się rysunek kościoła, sporządzony przez H. Luchsa. Kościół był konstrukcji wieńcowej (zrębowej) z wieżą konstrukcji słupowej. Nawa była zbudowana na planie czworokąta, a przylegające do niej węższe prezbiterium, zamknięte prawdopodobnie trójbocznie, na planie prostokąta. W nawie okna były prostokątne, zamknięte półkolistymi łukami, natomiast w prezbiterium okna były niewielkie i także prostokątne. Obie części były nakryte dachami 2-spadowymi (siodłowymi), przy czym nad prezbiterium dach był niższy. Na kalenicy dachu nawy znajdowała się 6- albo 8-boczna sygnaturka, zwieńczona podwójnym, baniastym hełmem z latarnią. Na wysokości okien znajdowało się zadaszenie, obiegające nawę i prezbiterium, przerwane otworami okiennymi. Dachy i ściany były pobite gontem. Wieża była zbudowana prawdopodobnie na planie kwadratu ze zwężającymi się ku górze ścianami, szalowanymi pionowo deskami; w zwieńczeniu wieży znajdował się hełm barokowy, przechodzący z 4-spadowego dachu w 8-boczną banię, zakończoną pseudolatarnią z ostrosłupowym daszkiem z gałką na szczycie. Kościół był prawdopodobnie orientowany, a wejścia do niego prowadziły m.in. od południa z nawy i wieży. Zakrystia znajdowała się zapewne przy północnej ścianie prezbiterium[22]. Od 1859 r. miejscowość posiadała własnego księdza – tzw. lokalistę. W grudniu 1869 r.[23] drewniany kościół został uszkodzony przez wiatr. Uszkodzenia były na tyle poważne, że odbudowa stała się nieopłacalna; poza tym kościół ten był już zbyt mały dla rozrastającej się miejscowości.

7 marca 1870 r. Urząd Królewski wydał pozwolenie na budowę nowego kościoła[16]. Budowę prowadzono nad starym kościołem; zakończyła się ona w 1872 r.[3], a poświęcenia dokonano 8 września. 22 kwietnia 1889 r.[24] erygowano w miejscowości parafię (wcześniej Łubniany były filią parafii w Jełowej, a mieszkańcy płacili proboszczowi 12 talarów rocznie za odprawianie Mszy co najmniej raz na 4 tygodnie), w której skład wchodzą także Dąbrówka Łubniańska i Masów. W tym czasie wybudowano też w miejscowości plebanię[16]. W nowym kościele zainstalowano początkowo 4 dzwony ze starego kościoła, ale niewiele później 2 z nich pękły. W 1906 r. odlano w Turyngii nowy dzwon. W 1917 r. skonfiskowano 2 większe dzwony z kościoła i 1 mniejszy z kapliczki w centrum miejscowości. Po zakończeniu wojny wykonano w odlewni A. Geittner i synowie z Wrocławia 3 nowe dzwony; stary dzwon na wieży został nastrojony na dźwięk D. W 1943 r. ponownie skonfiskowano dzwony kościelne. W latach powojennych kościół został odnowiony[16].

W ołtarzu głównym kościoła znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej (w centrum) oraz Floriana z Lauriacum (z prawej strony); poza tym w ołtarzach znajdują się także obrazy Piotra Apostoła i Pawła z Tarsu oraz Marii Magdaleny[16]. Do zabytkowego wyposażenia kościoła należą: XVIII-wieczny, barokowy krucyfiks i 2 XVIII-wieczne lichtarze procesyjne z rzeźbami aniołków[25].

Do 1909 r. obok kościoła znajdował się cmentarz (wraz z krzyżem i kostnicą), natomiast później, z powodu braku miejsca, założono nowy, w oddaleniu o 100 m. Grunt pod niego, 0,5 hm² (ha), został zakupiony przez mieszkańców za 8000 marek cesarskich.

W 1931 r. rozpoczęto budowę domu klasztornego, który jednocześnie miał służyć jako dom starców. Działka pod budowę została ofiarowana przez jednego z mieszkańców; także większość kosztów budowy została poniesiona przez mieszkańców. Po zakończeniu budowy dom nazwano St. Paulusheim (pol. Dom św. Pawła) i przekazano zgromadzeniu Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej z Poremby (Leśnicy). Ponieważ budynek nie nadawał się na dom starców, to w części niezamieszkanej utworzono przedszkole.

Do parafii należą także: Dąbrówka Łubniańska, Masów i Mańczok[26].

Zabytki[edytuj]

Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1968 r. wymienia następujące zabytki w Łubnianach:

  • kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny i św. św. Piotra i Pawła, murowany, neogotycki[25],
  • kapliczka-dzwonnica z 1. połowy XIX wieku, murowana z cegły, otynkowana, kwadratowa, z przyziemiem sklepionym żaglasto, 4-kondygnacjowa o zwężających się kondygnacjach, wydzielonych profilowanymi gzymsami; wnęki i przeźrocza są zamknięte odcinkowo albo półkoliście; w najwyżej kondygnacji przeźrocza są koliste; w zwieńczeniu znajduje się 8-boczna iglica pobita blachą[25],
  • lamus przy zagrodzie przy ul. Opolskiej 35, zbudowany w XVIII/XIX wieku, drewniany, konstrukcji wieńcowej (zrębowej), obrzucony gliną, 2-kondygnacjowy ze ścianami bocznymi zwężającymi się ku górze i tworzącymi pozorne sklepienie; dach był 2-spadowy (siodłowy), kryty dachówką, przechodzący połaciami na znajdujące się po bokach 2 nowsze przybudówki[25].

Przypisy

  1. a b Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 378–379. (pol.)
  2. SIMC: Krzyżula – 0499169.
  3. a b c d e f Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Stobrawski Zielony Szlak – Łubniany (pol.). [dostęp 2011-07-02].
  4. Wiek XIV jest podany w Krótkiej kronice Łubnian i w informatorze Gmina Łubniany – Dożynki '94, natomiast na stronie Urzędu Gminy Łubniany podany jest wiek XVI.
  5. a b Informator Gmina Łubniany – Dożynki '94.
  6. Grzegorz Zwoliński, Stanisław Namysł, Kazimierz Dura, Róża Spiliszewska, Dariusz Wojciechowski: Stobrawski Park Krajobrazowy – mapa turystyczna aktualizowana w terenie. Wrocław: Studio Wydawnicze PLAN, 2006. ISBN 83-60180-67-9. (pol.)
  7. Katalog Firm - Panorama Firm (pol.). [dostęp 2011-04-10].
  8. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 32.
  9. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2012-10-17]. (łac.)
  10. Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896.
  11. a b c Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Oppeln (niem.). 2006. [dostęp 2011-04-10].
  12. a b c d Leksykon Polactwa w Niemczech. Warszawa, Wrocław: PWN, 1973. (pol.)
  13. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  14. http://www.haus.pl/images/mapa.jpg
  15. Taka nazwa jest podana w książce Powiat opolski. Szkice monograficzne, natomiast Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska podaje wariant „Lubniane”.
  16. a b c d e f g h i j k l m n o p Henryk Kałuża: 100 lat OSP w Łubnianach. Dzieje wioski i kościoła. T. III. Brynica: 1997, seria: Nasza mała ojczyzna. (pol.)
  17. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe (niem.). [dostęp 2012-10-17].
  18. Charakterystyka ludzi i życia. W: Henryk Kałuża: Lubienia wczoraj i dziś. T. XVI. Nysa, Lubienia: Wydawnictwo Maria, 2002, s. 54, seria: Nasza mała ojczyzna. ISBN 83-88842-16-1. (pol.)
  19. Horst-Dieter Reichert: Wspomnienia, które zostały w pamięci i sercu. W: Henryk Kałuża: Lubienia wczoraj i dziś. T. XVI. Nysa, Lubienia: Wydawnictwo Maria, 2002, s. 113, seria: Nasza mała ojczyzna. ISBN 83-88842-16-1. (pol.)
  20. Biblioteki Łubniański Ośrodek Działalności Kulturalnej (pol.). [dostęp 2011-04-10].
  21. J. Kobienia: Krótka kronika Łubnian. (pol.)
  22. ">Piotr Siemko: Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska. Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 2001, s. 96–97. ISBN 83-85871-24-1. (pol.)
  23. Katalog zabytków sztuki w Polsce podaje rok 1868, natomiast 100 lat OSP w Łubnianach – rok 1870; w obu przypadkach nie podano miesiąca.
  24. Rok 1889 jest podany w książce Powiat opolski. Szkice monograficzne i broszurze Krótka kronika Łubnian, natomiast na stronie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Stobrawski Zielony Szlak podany jest rok 1886.
  25. a b c d Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, 1968, s. 90. (pol.)
  26. Alfabetycznie (pol.). [dostęp 2012-04-28].

Bibliografia[edytuj]

  • Kobienia J., Krótka kronika Łubnian
  • Kałuża Henryk, 100 lat OSP w Łubnianach. Dzieje wioski i kościoła; Brynica 1997 (w serii Nasza mała ojczyzna)
  • Informator Gmina Łubniany – Dożynki '94
  • Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, Warszawa 1968
  • Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969
  • Siemko Piotr, Nie zachowane kościoły drewniane Górnego Śląska; Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, Katowice 2001. ISBN 83-85871-24-1
  • Leksykon Polactwa w Niemczech; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, Wrocław 1973