David Franzoni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
David Franzoni
Prawdziwe imię i nazwisko David Harold Franzoni
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1947
Burlington
Zawód scenarzysta
producent

David Harold Franzoni (ur. 4 marca 1947 w Burlington) – amerykański scenarzysta i producent filmowy, laureat Oscara 2001 za najlepszy film Gladiator (jako producent)[1].

Życiorys[edytuj]

Wychował się w stanie Vermont. Jego ojcem był przedsiębiorca Robert Scott Franzoni, matką Janet Slocum[2]. Studiował geologię i paleontologię na University of Vermont. W 1970 po ukończeniu studiów[2] wyjechał do Niemiec. W Berlinie kupił tani motocykl, na którym zwiedził całą Europę, Bliski Wschód, większą część Azji, aż dotarł z Singapuru do Australii[3][4][5].

Jeszcze będąc w Bagdadzie wymienił książki ze swoim towarzyszem podróży. W zamian za opracowanie na temat rewolucji irlandzkiej otrzymał Those About to Die Daniela P. Manniksa(ang.), książkę o walkach rzymskich gladiatorów[4]. Temat tak go zainspirował, że postanowił wykorzystać go w przyszłości[6]. „Gdzieś w Indiach zdecydowałem, że chcę zostać scenarzystą” – przyznał Franzoni po latach[4]. W połowie lat 70. XX wieku Franzoni wrócił do Vermont, a w 1980 zamieszkał w Los Angeles i zajął się pisaniem scenariuszy filmowych[2].

Kariera filmowa[edytuj]

Pierwszą, dość ryzykowną próbą, była nieautoryzowana adaptacja komiksu Red Sonja[7]. Rok później, w 1986 sprzedał swój pierwszy scenariusz – mroczny techno-thriller, który został przerobiony na komedię Jumpin' Jack Flash z Whoopi Goldberg[4][5]. Po tym doświadczeniu Franzoni postanowił skupić się na tematach bazujących na znanych biografiach lub wydarzeniach, najlepiej historycznych[7]. Wyjechał na 2 lata do Paryża i Londynu, gdzie współpracował z reżyserem Bobem Swaimem, laureatem Césara 1983 za najlepszy film Równowaga (1982)[3].

W 1991 napisał dla stacji HBO scenariusz Obywatel Cohn(ang.), będący adaptacją bestsellerowej powieści Nicholasa von Hoffmana pod tym samym tytułem. Film został zrealizowany w 1992 w reżyserii Franka Piersona, z Jamesem Woodsem w roli tytułowej i był nominowany do nagrody Emmy. Po powrocie do Los Angeles Franzoni napisał dla Olivera Stone'a dwa scenariusze biograficzne – adaptowany, o Harveyu Milku, na podstawie powieści The Mayor of Castro Street Randy'ego Shiltsa oraz oryginalny, o George'u Washingtonie[3].

W 1995, gdy mieszkał razem ze swoją rodziną w Rzymie, napisał scenariusz Amistad dla Stevena Spielberga, zrealizowany w 1997. Film nie odniósł sukcesu komercyjnego, nie zachwycił też krytyków, którzy zarzucali mu niezgodność w kilku miejscach z prawdą historyczną. Z drugiej strony scenariusz był chwalony za przedstawienie trudnego i bolesnego tematu handlu niewolnikami w sposób prosty i syntetyczny[4].

Jeszcze w Rzymie, Franzoni zaczął także prace nad scenariuszem do Gladiatora, filmu będącego największym jego sukcesem[6]. Obraz został zrealizowany w 2000, w reżyserii Ridleya Scotta i z Russellem Crowem w roli tytułowej[4]. Za ten film Franzoni został w 2001 uhonorowany Oscarem za najlepszy film (jako producent, razem z Branko Lustigiem i Douglasem Wickiem) oraz nominacją do Oscara za najlepszy scenariusz oryginalny[1]. Zdobył również nagrodę BAFTA za najlepszy film (jako producent) oraz nominację za najlepszy scenariusz oryginalny[8].

Franzoni napisał również oryginalny scenariusz Król Artur, sfilmowany w 2004. Reżyserem filmu był Antoine Fuqua, autorem zdjęć Sławomir Idziak, a w rolach głównych wystąpili Clive Owen i Keira Knightley[3].

Życie prywatne[edytuj]

Jego ojciec, weteran wojenny, był właścicielem kilku firm, w tym produkującej strzelby. Stąd wzięła się fascynacja Franzoniego wojną i orężem[4].

W latach 1972–1973 podróżując po Europie, Azji i Australii pracował jak fotograf freelancer[2]. Po powrocie do Vermont przez 6 lat zajmował się biznesem. Był prezesem Wilson Photography/Vermont Prints (1974–1976) i Wooden Toy Company of Vermont (1974–1976) (obie firmy z siedzibą w Castleton), oraz dyrektorem marketingu w Essex Arms Company (1974–1980)[2].

Jest członkiem Writers Guild of America i Screen Actors Guild[2].

Wraz z żoną Nancye i synem Hudsonem mieszka w Malibu w Kalifornii[4].

Filmografia[edytuj]

Nagrody i nominacje[edytuj]

Nagroda Akademii Filmowej
Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej
  • 2001: BAFTA za najlepszy film - Gladiator (nagroda, jako producent)
  • 2001: BAFTA za najlepszy scenariusz oryginalny - Gladiator (nominacja)
Nagroda Satelita
  • 1997: za najlepszy scenariusz adaptowany - Amistad (nominacja)

Przypisy

  1. a b The 73rd Academy Awards (ang.). oscars.org. [dostęp 2017-03-24].
  2. a b c d e f David Harold Franzoni (ang.). W: Prabook [on-line]. [dostęp 2017-03-05].
  3. a b c d David Franzoni w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
  4. a b c d e f g h James Verini: He's a man of revision (ang.). W: Los Angeles Times [on-line]. 2004-07-09. [dostęp 2017-02-27].
  5. a b Janelle Faignant: A passion for words: Rutland native David Franzoni excels at what he loves (ang.). W: Rutland Reader [on-line]. 2017-03-01. [dostęp 2017-03-11].
  6. a b Solomon, John (2004). "Gladiator from Screenplay to Screen." In Winkler, Martin M. (Ed.), Gladiator: Film and History, pp. 1–15. Blackwell Publishers. ISBN 1-4051-1042-2
  7. a b David Franzoni (ang.). W: Screenwriter’s Utopia [on-line]. 2003-07-02. [dostęp 2017-02-28].
  8. Film in 2001 (ang.). W: Bafta [on-line]. 2001. [dostęp 2017-03-24].

Bibliografia[edytuj]

  • James Verini: He's a man of revision (ang.). W: Los Angeles Times [on-line]. 2004-07-09. [dostęp 2017-02-27].
  • Solomon, John (2004). "Gladiator from Screenplay to Screen." In Winkler, Martin M. (Ed.), Gladiator: Film and History, pp. 1–15. Blackwell Publishers. ISBN 1-4051-1042-2
  • David Franzoni (ang.). W: Screenwriter’s Utopia [on-line]. 2003-07-02. [dostęp 2017-02-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]