Edward Stettinius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edward Reilly Stettinius, Jr
Edward Stettinius, as lend-lease administrator, September 2, 1941.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 października 1900
Chicago, Illinois
Data i miejsce śmierci 31 października 1949
Greenwich, Connecticut
48. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
Okres od 1 grudnia 1944
do 27 lipca 1945
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Poprzednik Cordell Hull
Następca James Francis Byrnes
1. Ambasador Stanów Zjednoczonych przy ONZ
Okres od 1945
do 1946
Następca Herschel Johnson

Edward Reilly Stettinius, Jr. (ur. 22 października 1900 r. - zm. 31 października 1949 r.) był sekretarzem stanu USA za kadencji prezydentów Franklina D. Roosevelta oraz Harry'ego Trumana. Urząd ten sprawował w latach 1944-45.

Stettinius przyszedł na świat w Chicago w stanie Illinois. Był młodszym z dwóch synów i trzecim w kolejności z czworga dzieci Edwarda Reilly i Judith Stettinius. Jego matka pochodziła ze stanu Wirginia. Jej przodkowie przybyli do Ameryki z Anglii. Ojciec Stettiniusa, posiadający korzenie niemieckie, pochodził z Saint Louis w stanie Missouri. Uczestniczył w wielu przedsięwzięciach gospodarczych, był m.in. prezesem spółki produkującej zapałki pod szyldem Diamond Match Company, a także jednym ze wspólników w holdingu finansowym J. P. Morgan and Company, a ponadto urzędnikiem Departamentu Wojny podczas I wojny światowej. Do roku 1920 Stettinius uczęszczał do Pomfret School. O wyższe wykształcenie starał się na Uniwersytecie w Wirginii, który ukończył w roku 1924 bez stopnia naukowego. 15 maja 1926 Stettinius poślubił Virginię Gordon Wallace, wywodzącą się z zamożnej rodziny z Richmond w stanie Wirginia. W tym samym roku został zastępcą Johna Lee Pratta, wiceprezesa spółki General Motors. W roku 1931 zastąpił Pratta na stanowisku wiceprezesa. W General Motors zajmował się opracowaniem programem zasiłków dla bezrobotnych. Dzięki temu nawiązał kontakt z Franklinem D. Rooseveltem, dla którego przejściowo pracował w Administracji Narodowej Odnowy (National Recovery Administration). W roku 1934 przeniósł się do koncernu US Steel, gdzie miał zostać jednym z wyższych zarządców. Jednak gdy Roosevelta wybrano na prezydenta USA, Stettinius otrzymał propozycję wstąpienia do rządu w charakterze kierownika Biura Zarządzania Produkcją (Office of Production Management). Dwa lata później został koordynatorem pomocy dla państw alianckich w ramach układu Lend-lease. Stanowisko to utrzymał do roku 1943, gdy objął urząd podsekretarza stanu. W listopadzie 1944 Stettinius przejął od Cordella Hulla obowiązki sekretarza stanu, ze względu na zły stan zdrowia swojego dotychczasowego zwierzchnika.

Stettinius, jako prezes amerykańskiej delegacji na Konferencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Organizacji Międzynarodowej, odegrał kluczową rolę w konstruowaniu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Był obecny na ceremonii oficjalnego utworzenia ONZ 26 czerwca 1945 r. Jako sekretarz stanu, Stettinius podjął decyzję o zwrocie rosyjskiej książki kodowej, znalezionej w Finlandii, władzom Związku Radzieckiego. Czyn ten utrudnił Amerykanom rozszyfrowanie rosyjskich depeszy. Po opublikowaniu sporej ich części, uzyskano informacje o licznych agentach radzieckich, zajmujących wysokie pozycje w administracji amerykańskiej. Przyczyny postępowania Stettiniusa w tej kwestii nie zostały wyjaśnione. Wkrótce potem, Stettinius zrezygnował ze stanowiska sekretarza stanu, by objąć posadę pierwszego Ambasadora USA przy ONZ. Zrzekł się tej posady w czerwcu 1946 roku, po czym zaciekle krytykował prezydenta Trumana za odmowę wykorzystania ONZ jako narzędzia do rozładowania napięć pomiędzy USA a ZSRR.

Przedwcześnie osiwiały, z opaloną twarzą, Stettinius robił na ludziach pozytywne wrażenie swoim wyglądem i życzliwością. Po wycofaniu się z życia politycznego, przez trzy lata pracował jako rektor na uniwersytecie w Wirginii. W rezultacie wieloletniej przyjaźni z Williamem Tubmanem, prezydentem Liberii, uczestniczył w budowaniu organizacji Liberia Company, która dążyła do partnerstwa pomiędzy rządem Liberii a amerykańskimi kapitalistami w celu zgromadzenia funduszy na rozwój tego afrykańskiego państwa. Przez pewien czas pełnił funkcję prezesa tej organizacji. Po przejściu na emeryturę, Stettinius mieszkał w swojej posiadłości w Rapidan River w stanie Wirginia. Zmarł w wyniku zakrzepicy naczyń wieńcowych w domu swojej siostry w Greenwich w stanie Connecticut. Został pochowany w Locust Valley w stanie Nowy Jork.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • "Edward Reilly Stettinius". Dictionary of American Biography, Supplement 4: 1946-1950. American Council of Learned Societies, 1974.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]