Jamna Górna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jamna Górna
Hotel Arłamów
Hotel Arłamów
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat bieszczadzki
Gmina Ustrzyki Dolne
Kod pocztowy 38-710
Tablice rejestracyjne RBI
SIMC 0996324
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jamna Górna
Jamna Górna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jamna Górna
Jamna Górna
Ziemia 49°35′35″N 22°36′37″E/49,593056 22,610278
Hotel Arłamów - widok zachodni
Hotel Rezydencja
Rezydencja, tablica pamiątkowa
Zaplecze hotelowe
Droga dojazdowa do hotelu

Jamna Górna - wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne.

W miejscowości znajduje się kompleks hotelowy "Hotel Arłamów"[1] powstały w wyniku rozbudowy i modernizacji dawnego Ośrodka Wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jamna Górna położona jest w Górach Sanocko-Turczańskich w Karpatach Wschodnich w południowo-wschodniej Polsce. Leży w głębokiej dolinie mającego tu swój początek potoku Jamninka. Od północy graniczy z Jamną Dolną i Makową od wschodu z Kwaszeniną, od południa z Wojtkową i od zachodu z Grąziową. Najwyższe wzniesienie leży w Paśmie Działu i jest to Turnica 598 m n.p.m. Przez miejscowość przebiega asfaltowa droga gminna, która łączy drogi powiatowe nr 2089R Jureczkowa - Kwaszenina - Arłamów i nr 2290R Wojtkowa - Grąziowa - Trójca. Najbliższe miasto to Ustrzyki Dolne odległe o 30 km. Do Przemyśla jest 37 km, a do Sanoka 56 km. Powierzchnia wsi wynosi 1131 ha.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jamna Górna została założona na prawie wołoskim na początku XVI wieku jako wieś królewska i należała do starostwa przemyskiego. Na przełomie XVI i XVII wieku wieś odłączono od starostwa przemyskiego i oddano w dzierżawę. W 1628 roku użytkownikiem jej był Adam Ostrowski, następnie właściciel dóbr rybotyckich Mikołaj Osoliński, po jego śmierci od 1663 roku jego syn Jerzy Osoliński. Adam Konarski , kasztelaniec sandomierski był ostatnim dzierżawcą, od którego w 1788 roku rząd austriacki przejął wieś. W 1812 roku zaborca sprzedał wieś właścicielowi dóbr rybotyckich Pawłowi Tyszkowskiemu i w rękach Tyszkowskich Jamna Górna pozostawał aż do 1939 roku. Konstanty Tyszkowski był jej ostatnim przedwojennym właścicelem. W XIX wieku wieś należała do parafii greckokatolickiej w Trójcy i znajdowała się tu drewniana cerkiew filialna św. Michała Archanioła z 1843 roku. W 1946 oraz w 1947 roku w rejonie Jamnej Górnej doszło do dwóch starć piechoty WP i KBW z oddziałami UPA. Ludność wsi wysiedlono w latach 1945 i 1947 a zabudowania rozebrano. Cerkiew została rozebrana lub spalona w 1956 roku. Wieś przestała istnieć.

W latach 1960-tych na terenie wsi, na górze "Arłamów" 591 m n.p.m. wzniesiono tajny kompleks obiektów Ośrodka Wypoczynkowego Urzędu Rady Ministrów[2]. Jamna Górna weszła w skład Ośrodka, który obejmował także wsie: Arłamów,Borysławka, Grąziowa, Jamna Dolna, Krajna, Kwaszenina, Łomna i Trójca, łącznie około 23 000 ha. Ośrodek służył jako miejsce polowań dla ówczesnej elity partyjno-rządowej oraz ich gości nie tylko z „bratnich krajów”. Dla nich też zostało zbudowane specjalne lotnisko Krajna w pobliżu Birczy, na którym to terenie od 2012 funkcjonuje lądowisko Arłamów[1].

Po wprowadzeniu stanu wojennego, w Ośrodku internowany był w okresie 11 maja - 14 listopada 1982 roku przewodniczący „Solidarności”, Lech Wałęsa. W 1989 roku ośrodek rządowy uległ likwidacji. Posterunki przy wjazdach przetrwały do połowy 1991 roku.

 Osobny artykuł: Państwo arłamowskie.

Dawny kompleks hotelowy w 1991 roku został przejęty przez gminę Ustrzyki Dolne. W ciągu paru następnych lat władzom gminy nie udało się znaleźć solidnego gospodarza. W 1996 roku hotel wraz z budynkami gospodarczymi i przyległym terenem został sprzedany Fabryce Urządzeń Mechanicznych „KAMAX SA” z Kańczugi. Obiekty odremontowano, zwiększono liczbę miejsc i standard ośrodka, uruchomiono wyciąg narciarski. W 2006 roku w wyniku sprzedaży Kamaxu ośrodek obejmuje Antoni Kubicki, inżynier - wynalazca z Przeworska. Zakłada spółkę „Hotel Arłamów SA” i w 2010 roku rozpoczyna budowę nowego hotelu i rozbudowę i modernizację istniejącego kompleksu budynków. Kamień węgielny pod budowę wmurował w październiku 2010 roku Lech Wałęsa. Całość jako Wschodnioeuropejskie Centrum Sportowo-Kongresowe została oddana do użytkowania na początku 2014 roku. Projekt otrzymał dofinansowanie unijne (głównie na walory ekologiczne walory). „Hotel Arłamów” to 213 hektarowy kompleks hotelowy z bogatym zapleczem sportowo-rekreacyjnym (między innymi pole golfowe, ośrodek jeździecki, kompleks narciarski, boiska wielofunkcyjne i park linowy)[1].

Ludność[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 - 373 grekokatolików, 12 rzymskich katolików, 22 żydów
  • 1840 - 601 grekokatolików
  • 1859 - 515 grekokatolików
  • 1879 - 518 grekokatolików
  • 1899 - 639 grekokatolików
  • 1921 - 675 grekokatolików, 15 rzymskich katolików, 10 żydów
  • 1926 - 736 grekokatolików
  • 1938 - 820 grekokatolików
  • 1939 - 890 grekokatolików, 15 rzymskich katolików, 15 żydów

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży na terenie założonego w 1992 roku Parku Krajobrazowego Gór Słonnych.

Szlaki piesze

Szlaki rowerowe

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Hotel Arłamów. Hotel Arłamów. [dostęp 2015-07-31].
  2. Stanisław Kryciński,Pogórze Przemyskie: Przewodnik Rewasz, 2007, ISBN 978-83-89188-64-9, str.231

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kryciński, Pogórze przemyskie, Warszawa 1992
  • Stanisław Kryciński, Pogórze przemyskie - informator krajoznawczy, Demart, Warszawa 2006
  • Grzegorz Rąkowski, Ukraińskie Karpaty i Podkarpacie, Pruszków 2013, ISBN 978-83-62460-31-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]