Jasiel (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jasiel
Pomnik pomordowanych WOPistów w Jasielu
Pomnik pomordowanych WOPistów w Jasielu
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Jaśliska
Liczba ludności 0
SIMC 1043218
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jasiel
Jasiel
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jasiel
Jasiel
Ziemia49°22′02″N 21°54′35″E/49,367222 21,909722

Jasiel (także Jasełka) – nieistniejąca wieś w gminie Jaśliska, powiecie krośnieńskim, w województwie podkarpackim. Mimo to miejscowość figuruje w rejestrze TERYT[1]. Do 31 grudnia 2016 miejscowość należała do gminy Komańcza w powiecie sanockim w tymże województwie[2].

Historia[edytuj]

Wieś u zbiegu źródłowych potoków rzeki Jasiołki, pod granicznym grzbietem Beskidu Niskiego, powstała w 1559 r.[3] Iasziel, wyesz na wierzchowinie rzeki Iasła ...tha wyesz od sesczi lyath poczeła się szadzicz (1561), Jasieł 1591, wieś Jasiel alias Jasło 1665, łem. Jasełko (1860). W okresie I Rzeczypospolitej Jasiel należała do dóbr koronnych, klucz beski. Po 1772 r. dobra kameralne rządu austriackiego. W 1779 r. rząd austriacki sprzedał wieś w ręce osób prywatnych. W okresie zaborów wieś Jasiel leżała na granicy Węgier i Galicji, pod Beskidem, po obu stronach potoku Jasiel. Graniczyła z wsią Rudawka Jaśliska i Wisłokiem Wielkim na szczycie góry Hanasiówka (823 m n.p.m., punkt triangulacyjny do pomiaru Galicji). Pod koniec XIX w. Jasiel należała do księcia Władysława Czartoryskiego. Do 1914 r. starostwo powiatowe w Sanoku, powiat sądowy Bukowsko. W 1898 r. wieś liczyła 347 osób oraz 58 domów. Zamieszkana była głównie przez społeczność łemkowską oraz polską.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tybularnej w Jasielu był Józef Kłopotowski[4]. Na początku XX wieku obszar leśny dóbr książąt Czartoryskich we wsi wynosił 561 ha[5].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowały placówka Straży Celnej „Jasiel” oraz placówka Straży Granicznej I linii „Jasiel”[6].

20 marca 1946 miała miejsce Zbrodnia w Jasielu, dokonana przez partyzantów UPA na polskich żołnierzach Wojsk Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszach Milicji Obywatelskiej. Mieszkańców Jasiela wysiedlono w ramach operacji „Wisła”. W latach sześćdziesiątych XX wieku w Jasielu znajdowało się schronisko PTTK. Obecnie przy drodze widoczne są pozostałości budynków gospodarstwa prowadzonego w latach osiemdziesiątych przez więźniów. Jasiel należał do parafii łacińskiej w Jaśliskach. Na miejscu znajdowała się drewniana cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła z 1825.

Na terenie wsi ustanowiono pomniki:

  • monument upamiętniający ofiary zbrodni 20 marca 1946, odsłonięty 17 czerwca 1985[7] (projekt drugiego wykonał Stanisław Bik[8]).
  • płyta poświęcona pamięci kurierów beskidzkich podczas II wojny światowej[9].

We wsi znajduje się pole namiotowe.

Szlaki piesze[edytuj]

Przypisy

  1. Rejestr TERYT.
  2. Dz.U. z 2016 r. Nr 0, poz. 1134.
  3. Artykuł „Jasiel”, „Beskid Niski – od Komańczy do Bartnego – przewodnik turystyczny” / Witold Grzesik, Tomasz Traczyk, Warszawa, Kraj, 1997. – 336 s., ​ISBN 83-7005-401-3​.
  4. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 71.
  5. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406.
  6. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.
  7. W 40-lecie WOP. W hołdzie poległym z placówki granicznej w Jasielu. „Nowiny”, s. 1-2, Nr 139 z 17 czerwca 1985. 
  8. Bogumiła Koszela, Marian Jarosz. Ambitne plany sanockiego koła ZBoWiD. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, nr 7 (298) z 1–20 marca 1984. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  9. Rajd „Szlakiem Kurierów Beskidzkich”. „Nowiny”, s. 4, Nr 131 z 6 czerwca 1986. 

Linki zewnętrzne[edytuj]