Jasiel (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°22′2″N 21°54′35″E
- błąd 39 m
WD 49°23'N, 21°56'E
- błąd 19347 m
Odległość 537 m
Jasiel
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Jaśliska
Liczba ludności  0
SIMC 1043218
Położenie na mapie gminy Jaśliska
Mapa lokalizacyjna gminy Jaśliska
Jasiel
Jasiel
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jasiel
Jasiel
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jasiel
Jasiel
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Jasiel
Jasiel
Ziemia49°22′02″N 21°54′35″E/49,367222 21,909722

Jasiel (także Jasełka) – nieistniejąca wieś w gminie Jaśliska, powiecie krośnieńskim, w województwie podkarpackim. Mimo to miejscowość figuruje w rejestrze TERYT[1]. Do 31 grudnia 2016 miejscowość należała do gminy Komańcza w powiecie sanockim w tymże województwie[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś królewska położona na przełomie XVI i XVII wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiego[3], w drugiej połowie XVII wieku należała do tenuty Besko starostwa sanockiego[4].

Wieś u zbiegu źródłowych potoków rzeki Jasiołki, pod granicznym grzbietem Beskidu Niskiego, powstała w 1559 r.[5] Iasziel, wyesz na wierzchowinie rzeki Iasła ...tha wyesz od sesczi lyath poczeła się szadzicz (1561), Jasieł 1591, wieś Jasiel alias Jasło 1665, łem. Jasełko (1860). W okresie I Rzeczypospolitej Jasiel należała do dóbr koronnych, klucz beski. Po 1772 r. dobra kameralne rządu austriackiego. W 1779 r. rząd austriacki sprzedał wieś w ręce osób prywatnych. W okresie zaborów wieś Jasiel leżała na granicy Węgier i Galicji, pod Beskidem, po obu stronach potoku Jasiel. Graniczyła z wsią Rudawka Jaśliska i Wisłokiem Wielkim na szczycie góry Hanasiówka (823 m n.p.m., punkt triangulacyjny do pomiaru Galicji). Pod koniec XIX w. Jasiel należała do księcia Władysława Czartoryskiego. Do 1914 r. starostwo powiatowe w Sanoku, powiat sądowy Bukowsko. W 1898 r. wieś liczyła 347 osób oraz 58 domów. Zamieszkana była głównie przez społeczność łemkowską oraz polską.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Jasielu był Józef Kłopotowski[6]. Na początku XX wieku obszar leśny dóbr książąt Czartoryskich we wsi wynosił 561 ha[7].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowały placówka Straży Celnej „Jasiel” oraz placówka Straży Granicznej I linii „Jasiel”[8].

20 marca 1946 miała miejsce Zbrodnia w Jasielu, dokonana przez UPA na polskich żołnierzach Wojsk Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszach Milicji Obywatelskiej.

Mieszkańców Jasiela wysiedlono w ramach operacji „Wisła”.

W latach sześćdziesiątych XX wieku w Jasielu znajdowało się schronisko PTTK. Obecnie przy drodze widoczne są pozostałości budynków gospodarstwa prowadzonego w latach osiemdziesiątych przez więźniów. Jasiel należał do parafii łacińskiej w Jaśliskach. Na miejscu znajdowała się drewniana cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła z 1825.

Na terenie wsi ustanowiono pomniki:

  • obelisk z tablicą upamiętniający kurierów beskidzkich działających podczas II wojny światowej[9]. Została ufundowana przez Oddział PTTK w Brzozowie, odsłonięcia dokonali byli kurierzy Jan Łożański i Stanisław Marusarz 13 września 1981[10].
  • monument upamiętniający ofiary zbrodni 20 marca 1946, odsłonięty 17 czerwca 1985[11] (projekt drugiego wykonał Stanisław Bik[12]).

We wsi powstało pole namiotowe.

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr TERYT.
  2. Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  3. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4.
  4. Lustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 248.
  5. Artykuł „Jasiel”, „Beskid Niski – od Komańczy do Bartnego – przewodnik turystyczny” / Witold Grzesik, Tomasz Traczyk, Warszawa, Kraj, 1997. – 336 s., ​ISBN 83-7005-401-3​.
  6. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 71.
  7. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406.
  8. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.
  9. Rajd „Szlakiem Kurierów Beskidzkich”. „Nowiny”, s. 4, Nr 131 z 6 czerwca 1986. 
  10. Jan Łożański: W więzieniach PRL. Powojenne wspomnienia kuriera z Sanoka. Brzozów-Rzeszów: Muzeum Regionalne PTTK im. Adama Fastnachta w Brzozowie, Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich – Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie, 1991, s. 85-86. ISBN 83-900130-0-2.
  11. W 40-lecie WOP. W hołdzie poległym z placówki granicznej w Jasielu. „Nowiny”, s. 1-2, Nr 139 z 17 czerwca 1985. 
  12. Bogumiła Koszela, Marian Jarosz. Ambitne plany sanockiego koła ZBoWiD. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, nr 7 (298) z 1–20 marca 1984. Sanocka Fabryka Autobusów. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]