Oksykodon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oksykodon
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C18H21NO4
Masa molowa 315,36 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 76-42-6
PubChem 5284603[2]
DrugBank APRD00387[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
Legalność w Polsce środek odurzający grupy I-N
Stosowanie w ciąży kategoria B/D

Oksykodon (łac. oxycodonum) – organiczny związek chemiczny, pochodna kodeiny, silny opioidowy lek przeciwbólowy zsyntetyzowany po raz pierwszy w 1916 roku w Niemczech z tebainy. W medycynie stosuje się go głównie w postaci chlorowodorku.

Strukturalnie podobny jest do kodeiny, od której różni się obecnością grupy hydroksylowej w pozycji 14, zastąpieniem grupy hydroksylowej w pozycji 6 przez grupę karbonylową (ketonową) oraz zredukowaniem wiązania podwójnego między węglami 7,8 do pojedynczego. Rdzeń nazwy substancji pochodzi od kodeiny, przedrostek „oksy-” oznacza formę utlenioną, a końcówka „-on” zaznacza obecność grupy ketonowej w cząsteczce.

Przyswajalność[edytuj | edytuj kod]

Oksykodon stosuje się doustnie, doodbytniczo oraz w postaci zastrzyków; dożylnie, domięśniowo lub podskórnie. Przyswajalność przy podaniu doustnym wynosi 60-87%. Przy podaniu doodbytniczym przyswajalność jest podobna jak w przypadku podania doustnego. Zastosowanie oksykodonu w formie zastrzyku prowadzi do szybszego oraz mocniejszego działania substancji.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Euforia, senność, nudności, zaparcia, trudności z oddawaniem moczu, wysypka, zaczerwienienie skóry, zawrót głowy i wahania emocjonalne to najczęściej spotykane skutki uboczne. Inne efekty uboczne to nieznaczne zmniejszenie poziomu testosteronu u mężczyzn, czasowa impotencja, jak również znaczne powiększenie prostaty u mężczyzn (przy długotrwałym używaniu leku). Ma działanie uzależniające, co zatajał jego producent firma Purdue Pharma(ang.), będąca własnością Mortimera Sacklera(ang.) i jego brata Raymonda, prowadząc za to wieloletnią kampanię marketingową z udziałem lekarzy, która minimalizowała ryzyko uzależniających środków przeciwbólowych i promowała ich korzyści[4][5].

Użycie pozamedyczne[edytuj | edytuj kod]

Oksykodon, jak prawie każdy lek opioidowy, stosowany jest jako narkotyk, głównie w USA, Kanadzie i Australii. Jego działanie podobne jest do działania morfiny i heroiny. Działanie narkotyczne wykazuje już w dawkach medycznych. Odnotowanych jest wiele przypadków śmiertelnych po jego zażyciu, często po podaniu równocześnie leków uspokajających, takich jak benzodiazepiny lub po spożyciu alkoholu.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest dostępny jako preparat prosty w postaci tabletek (Accordeon, Oxycodone Vitabalans, Oxycontin, Oxydolor i Reltebon) i roztworu do zastrzyków (Oxycodone Molteni i Oxynorm) oraz w połączeniu z naloksonem (tabletki Oxyduo, Oxynador i Targin). Wszystkie ww. preparaty wymagają recept Rpw[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. oksykodon. W: Encyklopedia [on-line]. PWN. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Oksykodon (CID: 5284603) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b Oksykodon (APRD00387) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. Marek Druś: Zbankrutował producent opioidowego leku. Puls Biznesu. [dostęp 2019-09-17].
  5. Jan Smoleński: Farmaceutyczny gigant oskarżony o wywołanie fali śmiertelnych przedawkowań. Krytyka Polityczna. [dostęp 2019-09-17].
  6. Preparaty zawierające: oksykodon (chlorowodorek oksykodonu). W: Indeks leków [on-line]. Medycyna Praktyczna. [dostęp 2018-12-18].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.