Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego
 Polska
Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego
Premier Antoni Ponikowski
Partie ChD, SPN
Ideologia -
Kadencja od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Poprzedni Rząd Wincentego Witosa
Następny Rząd Antoniego Ponikowskiego (II)

Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego – gabinet pod kierownictwem premiera Antoniego Ponikowskiego, utworzony 19 września 1921 roku przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego po ustąpieniu rządu Wincentego Witosa. Rząd ustąpił 6 czerwca 1922 roku.

Utworzenie rządu[edytuj]

Dnia 13 września 1921 r. zebrał się Konwent Seniorów. Marszałek Sejmu Wojciech Trąmpczyński chciał zaproponować Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu kandydaturę Stanisława Głąbińskiego na stanowisko premiera. Próba ta nie udała się z powodu sprzeciwu PPS, PSL „Wyzwolenia” i „Piasta” i Konwent rozszedł się bez skutku. W tej sytuacji należało powołać rząd oparty na podobnych siłach politycznych, jak zdymisjonowany rząd Witosa.

16 września 1921 r. misję utworzenia rządu powierzono rektorowi Politechniki Warszawskiej prof. Antoniemu Ponikowskiemu. W wywiadzie prasowym oświadczył on, że ma zamiar powołać rząd bezpartyjny i fachowy. Desygnowany premier odbył konsultacje ze wszystkimi klubami sejmowymi, przy czym na plan pierwszy w tych rozmowach wysunęły się problemy gospodarcze, zwłaszcza sprawy ściągania podatków.

Dnia 20 września 1921 r. ogłoszono skład nowego rządu. Ministrem skarbu mianowano po kilku dniach Jerzego Michalskiego.


Nowy gabinet nie miał większości w sejmie i w działalności swej musiał liczyć, prócz poparcia centrum, na tolerancję przede wszystkim stronnictw lewicowych, obawiających się rządów endecji i na poparcie Naczelnika Państwa, który również nie chciał dopuścić endecji do władzy.

Skład Rządu[edytuj]

Funkcja Zdjęcie Imię i nazwisko Przynależność partyjna okres urzędowania
Prezes Rady Ministrów
Antoni Ponikowski.jpg
Antoni Ponikowski Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Aprowizacji Hieronim Wyczółkowski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 22 października 1921r.
Jan Stefan Stoiński bezpartyjny od 22 października 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Kolei Żelaznych Bolesław Sikorski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 7 lutego 1922r.
Julian Eberhardt.jpg
Julian Eberhardt bezpartyjny od 7 lutego 1922r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Kultury i Sztuki
Antoni Ponikowski.jpg
p.o. Antoni Ponikowski Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Poczt i Telegrafów
Władysław Stesłowicz.jpg
Władysław Stesłowicz Stronnictwo Prawicy Narodowej od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Pracy i Opieki Społecznej
L.Darowski.jpg
Ludwik Darowski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Przemysłu i Handlu
HenrykStrasburger.jpg
p.o. Henryk Strasburger bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Robót Publicznych
Gabriel narutowicz.jpg
Gabriel Narutowicz bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Rolnictwa i Dóbr Koronnych
Józef Raczyński.jpg
Józef Raczyński bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Skarbu Państwa
Bolesław Markowski 1925.jpg
p.o. Bolesław Markowski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 26 września 1921r.
Jerzy Michalski.jpg
Jerzy Michalski bezpartyjny od 26 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Spraw Wewnętrznych
Stanisław Downarowicz.jpg
Stanisław Downarowicz bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Spraw Wojskowych
Sosnkowski Kazimierz.jpg
Kazimierz Sosnkowski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Spraw Zagranicznych
Konstanty Skirmunt.jpg
Konstanty Skirmunt bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Sprawiedliwości
Bronisław Sobolewski.jpg
Bronisław Sobolewski bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
Antoni Ponikowski.jpg
p.o. Antoni Ponikowski Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Min. Zdrowia Publicznego
Witold Chodźko.jpg
Witold Chodźko bezpartyjny od 19 września 1921r.
do 6 czerwca 1922r.
Minister d.s. byłej dzielnicy pruskiej
Juliusz Trzciński.jpg
Juliusz Trzciński Narodowe Zjednoczenie Ludowe od 19 września 1921r.
do 22 października 1921r.
Józef Wybicki (minister).jpg
Józef Wybicki bezpartyjny od 22 października 1921r.
do 6 czerwca 1922r.

Dymisja rządu[edytuj]

Spór o statut oraz sposób przyłączenia Litwy Środkowej wzbudzał kontrowersje wśród ugrupowań sejmowych. Rząd przyjął 21 lutego 1922 r. projekt statutu ziemi wileńskiej z ograniczonym samorządem, z sejmem wileńskim, z prezesem ziemi wileńskiej jako władzą wykonawczą. Podkreślenie odrębności ziemi wileńskiej przejawiało się w tytulaturze, natomiast rząd Polski miał zagwarantowany wpływ na wszystkie istotne sprawy. W marcu 1922 r. przybyła do Warszawy 20 - osobowa delegacja wybrana przez sejm wileński do rokowań w sprawie połączenia z Polską. Początkowo 13 członków delegacji zgodziło się podpisać Akt Złączenia w brzmieniu rządowym. Rada Ministrów w pełnym składzie pertraktowała 2 i 3 marca 1922 r. z delegacją. Premier Ponikowski zapewnił przedstawicieli Zespołu Stronnictw Narodowych z Wilna (endecja), że projektowany statut ziemi wileńskiej nie będzie zawierał słowa „autonomia”. Przedstawiciele prawicy żądali, by uzupełnić tekst Aktu Złączenia stwierdzeniem, że Wileńszczyzna urządzona zostanie „zgodnie z Konstytucją Rzplitej”, co miało wykluczyć autonomię. W ostatniej chwili 3 posłów z 13 zdecydowanych na podpisanie Aktu wycofało się. Tylko lewica delegacji (10 osób z 20) podpisała Akt Złączenia. Wobec tego rząd podał się do dymisji. Do Warszawy przybył prawie komplet posłów sejmu wileńskiego. Piłsudski przyjął dymisję.