Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza
 Polska
Premier Józef Cyrankiewicz
Partie na początku: PPS, PPR, SL, SD, SP; na końcu: PZPR, ZSL, SD
Kadencja od 6 lutego 1947
do 21 listopada 1952
Poprzedni Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
Następny rząd Bolesława Bieruta i Józefa Cyrankiewicza

Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza – rząd Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie PRL, pod kierownictwem premiera Józefa Cyrankiewicza, desygnowanego przez Bolesława Bieruta, po dymisji Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej 5 lutego 1947.

Na wniosek nowego premiera 6 lutego 1947 prezydent powołał rząd koalicyjny Bloku Demokratycznego (czyli PPS, PPR, „lubelskiego” SL i SD) oraz Stronnictwa Pracy. 8 lutego rząd został zatwierdzony przez Sejm i trwał przez cały okres kadencji Sejmu Ustawodawczego (2144 dni). 20 listopada 1952 Józef Cyrankiewicz złożył dymisję Sejmowi PRL I kadencji, dzień później rząd zakończył urzędowanie.

Pierwsza Rada Ministrów Józefa Cyrankiewicza (1947–1952)[edytuj | edytuj kod]

Funkcja Nazwisko Czas pełnienia funkcji
Od Do
Prezes Rady Ministrów Józef Cyrankiewicz (PZPR) 1947-02-055 lutego 1947[1] 1952-11-2020 listopada 1952
I wiceprezes Rady Ministrów Władysław Gomułka (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-01-2020 stycznia 1949[2]
Minister ziem odzyskanych 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-01-2020 stycznia 1949[2]
II Wiceprezes Rady Ministrów Antoni Korzycki (ZSL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister Wincenty Baranowski (ZSL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister rolnictwa[a] Jan Dąb-Kocioł (ZSL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister finansów[b] Konstanty Dąbrowski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister kultury i sztuki Stefan Dybowski (ZSL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister odbudowy Michał Kaczorowski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-04-011 kwietnia 1949[3]
Minister aprowizacji[c] Włodzimierz Lechowicz (SD) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1948-09-2929 września 1948[2]
Minister zdrowia Tadeusz Michejda (SD) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1951-01-1010 stycznia 1951[4]
Minister bez teki 1951-01-1010 stycznia 1951[4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu i handlu[d] Hilary Minc (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-02-1616 lutego 1949[5][2]
Wiceprezes Rady Ministrów 1949-04-2020 kwietnia 1949[3] 1952-11-2121 listopada 1952
Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego 1949-04-2020 kwietnia 1949[3] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister spraw zagranicznych Zygmunt Modzelewski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1951-03-2020 marca 1951[6]
Minister administracji publicznej Edward Osóbka-Morawski 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-04-2020 kwietnia 1949[2]
Minister leśnictwa[e] Bolesław Podedworny (ZSL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister poczt i telegrafów Józef Putek (SL) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1948-01-1616 stycznia 1948[2]
Minister komunikacji Jan Rabanowski (SD) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1951-02-2828 lutego 1951[6]
Minister kolei 1951-03-1414 marca 1951[7][6] 1951-06-2727 czerwca 1951[6]
Minister bezpieczeństwa publicznego Stanisław Radkiewicz (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister pracy i opieki społecznej Kazimierz Rusinek (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister Wincenty Rzymowski (SD) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1950-04-3030 kwietnia 1950
Minister oświaty Stanisław Skrzeszewski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1950-07-077 lipca 1950[8]
Minister spraw zagranicznych 1951-03-2020 marca 1951[6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister sprawiedliwości Henryk Świątkowski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister obrony narodowej Michał Żymierski (PZPR) 1947-02-066 lutego 1947[1] 1949-11-066 listopada 1949[3]
Minister żeglugi Adam Rapacki (PZPR) 1947-04-1616 kwietnia 1947[2] 1950-05-1515 maja 1950[8]
Minister szkolnictwa wyższego[f] 1950-05-1515 maja 1950[8] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister poczt i telegrafów Wacław Szymanowski (ZSL) 1948-01-1616 stycznia 1948[2] 1952-11-2121 listopada 1952
Wiceprezes Rady Ministrów Aleksander Zawadzki (PZPR) 1949-01-2020 stycznia 1949[2] 1949-06-1010 czerwca 1949[3]
Wiceprezes Rady Ministrów 1950-04-2828 kwietnia 1950[8] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister administracji publicznej Władysław Wolski (PZPR) 1949-01-2020 stycznia 1949[2] 1950-04-2828 kwietnia 1950[9]
Minister handlu wewnętrznego Tadeusz Dietrich (PZPR) 1949-02-2323 lutego 1949[2] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister handlu zagranicznego Tadeusz Gede (PZPR) 1949-03-077 marca 1949[2] 1952-11-2121 listopada 1952
Wiceprezes Rady Ministrów 1952-06-3030 czerwca 1952[10] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu rolnego i spożywczego Bolesław Rumiński (PZPR) 1949-03-1717 marca 1949[3] 1950-12-3030 grudnia 1950[4]
Minister przemysłu chemicznego 1950-12-3131 grudnia 1950[11][4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister odbudowy Marian Spychalski (PZPR) 1949-04-011 kwietnia 1949[3] 1949-05-1010 maja 1949[3]
Minister budownictwa 1949-05-1313 maja 1949[12][3] 1949-11-1717 listopada 1949[3]
Minister przemysłu lekkiego Eugeniusz Stawiński (PZPR) 1949-04-022 kwietnia 1949[3] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister górnictwa[g] Ryszard Nieszporek (PZPR) 1949-04-2222 kwietnia 1949[3] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister obrony narodowej Konstanty Rokossowski (PZPR) 1949-11-066 listopada 1949[3] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister gospodarki komunalnej Kazimierz Mijal (PZPR) 1950-04-2828 kwietnia 1950[13][8] 1952-11-2121 listopada 1952
Wiceprezes Rady Ministrów Hilary Chełchowski (PZPR) 1950-06-1010 czerwca 1950[8] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister Państwowych Gospodarstw Rolnych 1951-06-099 czerwca 1951[14][6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister oświaty Witold Jarosiński (PZPR) 1950-07-077 lipca 1950[4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister żeglugi Mieczysław Popiel (PZPR) 1950-07-1313 lipca 1950[4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu maszynowego[h] Julian Tokarski (PZPR) 1950-10-1717 października 1950[4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister zdrowia Jerzy Sztachelski (PZPR) 1951-01-1010 stycznia 1951[4] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister budownictwa miast i osiedli Roman Piotrowski (PZPR) 1951-01-1111 stycznia 1951[6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister transportu drogowego i lotniczego Jan Rustecki (PZPR) 1951-03-1414 marca 1951[7][6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu drobnego i rzemiosła Adam Żebrowski (PZPR) 1951-06-1818 czerwca 1951[15][6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister kolei Ryszard Strzelecki (PZPR) 1951-09-2020 września 1951[6] 1952-11-2121 listopada 1952
Wiceprezes Rady Ministrów Stefan Jędrychowski (PZPR) 1951-12-1212 grudnia 1951[6] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister budownictwa przemysłowego Czesław Bąbiński (PZPR) 1952-01-1515 stycznia 1952[10] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu rolnego i spożywczego Mieczysław Hoffmann (PZPR) 1952-02-055 lutego 1952[10] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister energetyki Bolesław Jaszczuk (PZPR) 1952-03-066 marca 1952[16][10] 1952-11-2121 listopada 1952
Minister przemysłu mięsnego i mleczarskiego Marian Minor (PZPR) 1952-04-2626 kwietnia 1952[17][10] 1952-11-2121 listopada 1952

W dniu zaprzysiężenia 6 lutego 1947[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w składzie Rady Ministrów[edytuj | edytuj kod]

  • 27 marca 1947:
    • przekształcenie Ministerstwa Aprowizacji i Handlu w Ministerstwo Aprowizacji; Ministerstwa Przemysłu w Ministerstwo Przemysłu i Handlu; Ministerstwa Żeglugi i Handlu Zagranicznego w Ministerstwo Żeglugi.
  • 11 kwietnia 1947:
    • zlikwidowanie Ministerstwa Informacji i Propagandy.
  • 16 kwietnia 1947:
    • za kierownika Ministerstwa Żeglugi Ludwika Grosfelda mianowano ministra Adama Rapackiego (PPS).
  • 16 stycznia 1948:
  • 29 września 1948:
    • zniesienie Ministerstwa Aprowizacji.
  • 11 stycznia 1949:
    • zniesienie Ministerstwa Ziem Odzyskanych.
  • 20 stycznia 1949:
  • 10 lutego 1949:
    • zniesienie ministerstwa przemysłu i handlu;
    • utworzenie: Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz ministerstw: górnictwa i energetyki; przemysłu ciężkiego; przemysłu lekkiego; przemysłu rolnego i spożywczego; handlu wewnętrznego; handlu zagranicznego.
  • 23 lutego 1949:
  • 7 marca 1949:
  • 17 marca 1949:
  • 1 kwietnia 1949:
    • za prof. Michała Kaczorowskiego nominacja gen. dyw. Marian Spychalski (PZPR) na stanowisko ministra odbudowy.
  • 2 kwietnia 1949:
  • 20 kwietnia 1949:
    • Hilary Minc (PZPR) został odwołany ze stanowiska ministra przemysłu i handlu, a mianowany na wiceprezesa Rady Ministrów oraz przewodniczącego KERM i PKPG; Eugeniusz Szyr zastępcą przewodniczącego PKPG (w randze ministra).
  • 22 kwietnia 1949:
  • 27 kwietnia 1949:
    • zniesienie ministerstwa odbudowy i powołanie Ministerstwa Budownictwa.
  • 10 maja 1949:
    • Marian Spychalski zostaje ministrem budownictwa.
  • 10 czerwca 1949:
    • odwołanie Aleksandra Zawadzkiego ze stanowiska wiceprezesa Rady Ministrów.
  • 6 listopada 1949:
  • 17 listopada 1949:
    • w miejsce odwołanego Mariana Spychalskiego mianowano kierownika Ministerstwa Budownictwa Romana Piotrowskiego (PZPR).
  • 7 marca 1950:
    • zmiany nazw ministerstw: skarbu na finansów; górnictwa i energetyki na górnictwa.
  • 19 kwietnia 1950:
    • Ministerstwo Administracji zmieniono na Ministerstwo Gospodarki Komunalnej.
  • 26 kwietnia 1950:
    • utworzenie ministerstwa szkół wyższych i nauki.
  • 27 kwietnia 1950:
  • 28 kwietnia 1950:
  • 30 kwietnia 1950:
    • zmarł Wincenty Rzymowski – minister bez teki.
  • 11 maja 1950:
    • Władysław Wolski odwołany ze stanowiska ministra administracji publicznej.
  • 15 maja 1950:
    • Adam Rapacki odwołany ze stanowiska ministra żeglugi i mianowany ministrem szkół wyższych i nauki.
  • 31 maja 1950:
    • utworzenie Prezydium Rządu, w skład którego wchodzili: prezes RM, wiceprezesi RM oraz podsekretarz stanu w Prezydium Rady Ministrów. Podsekretarzem stanu był od 16 maja Jakub Berman (PZPR).
  • 10 czerwca 1950:
  • 7 lipca 1950:
  • 21 września 1950:
    • zniesienie KERM-u.
  • 17 października 1950:
    • Kiejstut Żemaitis odwołany ze stanowiska kierownika Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego.
  • 30 grudnia 1950:
    • zniesienie Ministerstwa Budownictwa i utworzenie ministerstw: budownictwa miast i osiedli; budownictwa przemysłowego; przemysłu chemicznego.
    • odwołanie Bolesława Rumińskiego ze stanowiska ministra przemysłu rolnego i spożywczego i mianowanie go ministram przemysłu chemicznego.
  • 3 stycznia 1951:
  • 10 stycznia 1951:
  • 11 stycznia 1951:
  • 26 lutego 1951:
    • zniesienie Ministerstwa Komunikacji i utworzenie Ministerstwa Kolei oraz Ministerstwa Transportu Drogowego i Lotniczego.
  • 28 lutego 1951:
    • nominacje: Jan Rabanowski – minister kolei; Jan Rustecki (PZPR) – minister transportu drogowego i lotniczego.
  • 20 marca 1951:
  • 25 maja 1951:
    • utworzenie Ministerstwa Przemysłu Drobnego i Rzemiosła.
  • 26 maja 1951:
    • przekształcenie Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych w Ministerstwo Rolnictwa (minister bez zmiany).
    • utworzenie Ministerstwa Państwowych Gospodarstw Rolnych.
  • 29 maja 1951:
    • nominacje: Adam Żebrowski – minister przemysłu drobnego i rzemiosła; Hilary Chełchowski – minister PGR.
  • 27 czerwca 1951:
    • odwołanie Jana Rabanowskiego z funkcji ministra kolei.
  • 20 września 1951:
  • 12 grudnia 1951:
    • Stefan Jędrychowski odwołany z funkcji zastępcy przewodniczącego PKPG i mianowany wiceprezesem Rady Ministrów.
  • 15 grudnia 1951:
    • przekształcenie Ministerstwa Szkół Wyższych i Nauki w Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego.
  • 15 stycznia 1952:
    • nominacja: Czesław Bąbiński – minister budownictwa przemysłowego.
  • 5 lutego 1952:
    • nominacja: Mieczysław Hoffmann – minister przemysłu rolnego i spożywczego.
  • 15 lutego 1952:
    • utworzenie ministerstw: hutnictwa oraz energetyki, a Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego zmieniono w Ministerstwo Przemysłu Maszynowego.
  • 23 lutego 1952:
    • nominacje: Bolesław Jaszczuk – minister energetyki; Julian Tokarski – minister przemysłu maszynowego; Kiejstut Żemaitis – kierownik ministerstwa hutnictwa.
  • 22 kwietnia 1952:
    • utworzenie Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego – minister Marian Minor.
  • 30 czerwca 1952:
    • nominacja: Tadeusz Gede – wiceprezes Rady Ministrów.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Do 9 czerwca 1951 minister rolnictwa i reform rolnych (Dz.U. z 1951 r. Nr 30, poz. 236).
  2. Do 30 marca 1950 minister skarbu (Dz.U. z 1950 r. Nr 10, poz. 101).
  3. Do 31 marca 1947 minister aprowizacji i handlu (Dz.U. z 1947 r. Nr 31, poz. 130).
  4. Do 31 marca 1947 minister przemysłu (Dz.U. z 1947 r. Nr 31, poz. 130).
  5. Do 20 września 1947 minister lasów (Dz.U. z 1947 r. Nr 60, poz. 327).
  6. Do 31 grudnia 1951 minister szkół wyższych i nauki (Dz.U. z 1951 r. Nr 67, poz. 465).
  7. Do 30 marca 1950 minister górnictwa i energetyki (Dz.U. z 1950 r. Nr 10, poz. 102).
  8. Do 6 marca 1952 minister przemysłu ciężkiego (Dz.U. z 1952 r. Nr 11, poz. 67).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 97–98
  2. a b c d e f g h i j k l Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 99
  3. a b c d e f g h i j k l m Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 100
  4. a b c d e f g h Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 102
  5. Dz.U. z 1949 r. Nr 7, poz. 43
  6. a b c d e f g h i j k Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 103
  7. a b Dz.U. z 1951 r. Nr 14, poz. 108
  8. a b c d e f Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 101
  9. Dz.U. z 1950 r. Nr 19, poz. 159
  10. a b c d e Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy, 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, PWN 1991, s. 104
  11. Dz.U. z 1950 r. Nr 58, poz. 522
  12. Dz.U. z 1949 r. Nr 30, poz. 216
  13. Dz.U. z 1950 r. Nr 19, poz. 156
  14. Dz.U. z 1951 r. Nr 30, poz. 236
  15. Dz.U. z 1951 r. Nr 32, poz. 247
  16. Dz.U. z 1952 r. Nr 11, poz. 67
  17. Dz.U. z 1952 r. Nr 19, poz. 113