Połabie
Państwa | |
---|---|
Ważniejsze miejscowości |
Berlin, Poczdam, Brandenburg an der Havel, Havelberg, Chociebuż, Frankfurt nad Odrą, Rostock, Schwerin, Neubrandenburg, Lubeka, Drezno, Lipsk, Chemnitz, Zwickau, Budziszyn, Zgorzelec |
Położenie na mapie![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Marchia_Wschodnia_ok._1000.svg/220px-Marchia_Wschodnia_ok._1000.svg.png)
Marchia Wschodnia (Marchia Saska)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Georg_spalatin_chronik_der_sachsen_verheerung_des_slawenlandes_995.jpg/220px-Georg_spalatin_chronik_der_sachsen_verheerung_des_slawenlandes_995.jpg)
Połabie znane także jako Połabszczyzna[1] – kraina historyczna położona na terenie dzisiejszych północno-wschodnich Niemiec, pomiędzy rzekami Łabą i Soławą na zachodzie, Odrą na wschodzie, Morzem Bałtyckim na północy i Rudawami na południu, w granicach krajów związkowych takich jak Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Szlezwik-Holsztyn oraz Turyngia[2][3]. We wczesnym średniowieczu region był zamieszkiwany przez plemiona Słowian połabskich[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Połabszczyzna była najdalej na zachód wysuniętą częścią Słowiańszczyzny, sąsiadującą od zachodu przez Limes Sorabicus oraz Limes Saxoniae z takimi plemionami germańskimi jak Sasi i Turyngowie, którzy z czasem zostali podbici przez Franków. Od końca VIII wieku stopniowo ulegała wpływom frankijskim, później wschodniofrankijskim, a następnie niemieckim[3][4].
Do X wieku południowe plemiona Połabian (takie jak Serbowie, Łużyczanie czy Milczanie) uległy podbojowi niemieckiemu, natomiast ich północno-połabscy pobratymcy aż do XII stulecia opierali się armiom sąsiadów: Niemców, Duńczyków, Polaków i Pomorzan[3].
W latach 955–957 przez Ziemię połabską przetoczyła się fala powstań słowiańskich przeciwko dominacji niemieckiej. Powstanie objęło także północnych Wieletów i Obodrzyców. Pomimo trudności z powodu braku poparcia działań królewskich przez opozycję, powstanie zostało spacyfikowane. Najdłużej opierali się Wieleci, pokonani w 957 roku. Władza niemiecka na terytoriach Słowian połabskich umocniła się, czego wyrazem było powołanie biskupstw w Brennie i Hobolinie[5].
W 983 roku na terenie Połabia doszło do największego powstania plemion słowiańskich – skierowane przeciw podporządkowaniu Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu oraz chrystianizacji. Powstanie zakończyło się absolutnym zwycięstwem Słowian. Niemcy zostali wyrzuceni poza rzekę Łabę na następne 200 lat[6] . Ostatecznie region utracił samodzielność na początku XIII wieku, głównie na skutek krucjat. Większość Połabia została podbita przez Święte Cesarstwo Rzymskie, natomiast północna jego część z Rugią – przez Danię. Na podbitych terenach Niemcy rozpoczęli we wczesnym średniowieczu tzw. Ostsiedlung. Historycy jako powód całkowitej zagłady i ostatecznej asymilacji Połabian z Niemcami wskazują przywiązanie do pogaństwa i odrzucenie chrześcijaństwa[4][7][8].
W XI wieku nieudane w dalszej perspektywie próby podporządkowania sobie tego obszaru podejmowali także władcy Polski – zwłaszcza Bolesław Chrobry i Bolesław III Krzywousty.
Współcześnie Ziemia połabska należy niemal w całości do Niemiec, a jej obecna ludność posługuję się głównie językiem niemieckim. Mimo to region zachował pierwiastek słowiański, nawet w nazwach dużych niemieckich miast: np. Lipsk (cz. Lipsko), Lubeka (poł. Ljubice), Chemnitz (górnołuż. Kamjenica), Drezno (górnołuż. Drježdźany), Poczdam (cz. Postupim), Rostock (poł. Rostok) i Schwerin (cz. Zvěřín)[9][10][11][12].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Mapa Połabia (1880)
-
Pograniczne niemiecko-polskie w X/XI w. (1886)
-
Północno-wschodnie granice Świętego Cesarstwa Rzymskiego (ok. 1000 r.)
-
Zasięg języków słowiańskich z ok. VIII wieku na terenie dzisiejszych Niemiec
-
Graficzna rekonstrukcja grodu Brenny (ok. 1100 r.)
-
Rekonstrukcja słowiańskiego grodu Behren-Lübchin leżącego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim według badań Ewalda Schuldta
-
Rekonstrukcja słowiańskiego grodu w Meklemburgii – Groß Raden
-
Rekonstrukcja słowiańskiej osady „Starigard” znajdującej się na terenie Oldenburger Wallmuseum w miejscowości Oldenburg w Holsztynie
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Wendowie
- Niemcy Wschodnie
- Germania Slavica
- Brandenburgia (kraina historyczna)
- Meklemburgia
- Wendland
- Łużyce
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ połabszczyzna, PWN.
- ↑ Strzelczyk 2006 ↓.
- ↑ a b c Słowianie zdobywcy. Połabianie na zachodzie i północy Europy. Do Rzeczy, historia.dorzeczy.pl. [dostęp 2017-03-30]. (pol.).
- ↑ a b c Maria Janion, Niesamowita Słowiańszczyzna, Kraków: Wydawnictwo Literackie, ISBN 978-83-08-04002-7, s. 17; za: Z. Skrok, Słowiańska moc, czyli o niezwykłym wkroczeniu naszych przodków na europejską arenę, Warszawa 2006, s. 104–109.
- ↑ Kazimierz Myśliński: Polska wobec Słowian połabskich do końca wieku XII. Wodzisław Śląski: Templum, 1995. ISBN 978-83-932793-4-0.
- ↑ Barkowski 2015 ↓.
- ↑ Charles Higounet: Die deutsche Ostsiedlung im Mittelalter (niem.). Berlin: Siedler, 1986/2001. ISBN 3-88680-141-1
- ↑ Robert F. Barkowski , Krucjata połabska 1147, wyd. I, Warszawa: Bellona, 2017, s. 216, ISBN 978-83-11-14446-0 .
- ↑ Słowiańskie korzenie niemieckich miast - prawda czy legenda?. wp.pl. [dostęp 2014-06-25]. (pol.).
- ↑ „Slawische Ortsnamen in Deutschland” strona niemieckiego magazynu językowego”: Onomastik”.
- ↑ Ernst Eichler, „Namenforschung: Ein Internationales Handbuch Zur Onomastik, Tom 1”, Walter de Gruyter, 1995, ISBN 3-11-020342-1, s. 712.
- ↑ Albrecht Greule: Schichten vordeutscher Namen in deutschen Sprachgebiet. W: Sprachgeschichte. Ein Handbuch zur Geschichte der deutschen Sprache und ihrer Erforschung. T. 4. Berlin: Walter der Gruyter GmbH, 2004, s. 3467.
- ↑ Roderich Schmidt , Das historische Pommern. Personen, Orte, Ereignisse. Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Pommern, Böhlau, 2009, s. 75–76, ISBN 3-412-20436-6 (niem.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Strzelczyk, Połabszczyzna zapomniana. Część V: Nakon, czyli Obodrzyci ponownie na drodze do własnego bytu, Szczecin: „Przegląd Zachodniopomorski”, 2006, ISSN 0552-4245 .
- Robert F. Barkowski, Połabie 983, Warszawa: „Bellona”, 2015, ISBN 978-83-11-13913-8 .