Agenor Romuald Gołuchowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Agenor Romuald Gołuchowski
Agenor Romuald Gołuchowski
Leliwa
Leliwa
Data urodzenia 8 lutego 1812
Data śmierci 3 sierpnia 1875
Miejsce śmierci Skała Podolska
Rodzina Gołuchowscy
Rodzice Wojciech Gołuchowski (starszy)
Zofia Czyż
Małżeństwo Maria Karolina Baworowska
Dzieci Agenor Maria Gołuchowski
Zofia Gołuchowska
Stanisław Maria Gołuchowski
Maria Helena Gołuchowska
Adam Maria Gołuchowski
Józef Maria Gołuchowski

Agenor Romuald Onufry hrabia Gołuchowski herbu Leliwa (ur. 8 lutego 1812, zm. 3 sierpnia 1875 we Lwowie), arystokrata polski, austriacki polityk konserwatywny, minister spraw wewnętrznych Austrii w latach 1859-1861, namiestnik Galicji w latach 1849-1859, 1866-1868 oraz 1871-1875 i I ordynat na Skale, kawaler maltański[1].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był synem ziemian Wojciecha Gołuchowskiego (1772-1840) i jego żony Zofii z Czyżów (1785-1846). Jego starszym bratem był Artur Gołuchowski. Z poślubioną w 1848 roku Marią Karoliną Baworowską (1823-1906) miał sześcioro dzieci:

  • 1. Agenora Gołuchowskiego (1849-1921), II ordynata na Skale, polityka w rządzie Austro-Węgier
  • 2. Zofię (ur. 1850) zamężną 1 voto Stanisławowa hr. Łosiowa, 2 voto Henrykowa hr. Starzeńska
  • 3. Stanisława Marię hr. Gołuchowskiego (1853-1874)
  • 4. Marię Helenę (1854-1930) zamężną z Kazimierzem hr. Drohojowskim
  • 5. Adama Marię hr. Gołuchowskiego (1855-1914) marszałka Galicji i polityka podobnie jak ojciec i brat, kawalera.
  • 6. Józefa Marię hr. Gołuchowskiego (1861-1917) ziemianina, ożenionego z Bianką Daum ad Erdod–Palffy, z którą miał jedną córkę.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jako minister stanu wykonawca tzw. dyplomu październikowego z 1860 roku, autorstwa konserwatystów węgierskich. Odziedziczywszy majątek po ojcu wszedł do Sejmu Stanowego, a w 1843 roku został członkiem Wydziału Stanowego. Należał do przeciwników reformy włościańskiej, a tym bardziej ruchu spiskowego. W maju 1846 roku powołany do komisji gubernialnej, współdziałał w przygotowaniu projektu zniesienia pańszczyzny, który ochraniał interesy wielkiej własności.

W 1849 roku jako namiestnik cesarski w Galicji lojalnie współpracował z władzami austriackimi, dbając jedynie o interesy ziemiaństwa. Prowadząc walkę o język wykładowy w szkołach, godził się na ustępstwa na rzecz niemczyzny w Galicji zachodniej, w zamian za równorzędne z ukraińskimi prawa języka polskiego we wschodniej części kraju[2].

Jako austriacki minister spraw wewnętrznych od 1859 roku rugował wpływy biurokracji niemieckiej, uzyskał cząstkowe uprawnienia dla języka polskiego w sądach i urzędach. Będąc namiestnikiem po raz drugi, w ciągu roku oczyścił Galicję z niemieckiej biurokracji, oddając administrację w ręce szlachty. W ostatnim okresie swoich rządów, po 1871 roku, poświęcił więcej uwagi administracji i wprowadzaniu w życie ustaw sejmowych: szkolnej, drogowej, wodnej, hodowlanej. Pilnując zawsze interesów materialnych ziemiaństwa doprowadził do końca likwidację serwitutów i poparł korzystną dla dworów ustawę o wykupie propinacji w 1875 roku. Przyczynił się do ufundowania Akademii Umiejętności w Krakowie i Politechniki Lwowskiej. Pochowany został w rodzinnym majątku w Skale Podolskiej

Nieistniejący pomnik Gołuchowskiego we Lwowie, wzniesiony w 1901

Honory[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał Honorowe Obywatelstwo wielu miast:

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Paweł Czerwiński, Zakon Maltański i stosunki jego z Polską na przestrzeni dziejów, s. 160.
  2. Gabriel Maciejewski: Kariera Gołuchowskich (pol.). 2012-04-19. [dostęp 2012-04-25].
  3. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 11-12.
  4. Honorowi Obywatele Nowego Sącza. nowysacz.pl. [dostęp 17 lutego 2011].