Sokal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Sokal.
Sokal
Kościół św. Piotra i Pawła w Sokalu; obecnie cerkiew greckokatolicka
Kościół św. Piotra i Pawła w Sokalu; obecnie cerkiew greckokatolicka
Herb
Herb Sokala
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Powierzchnia 8,47 km²
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

25 145
2 969 os./km²
Nr kierunkowy +3083 257
Kod pocztowy 80000—80005
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Sokal
Sokal
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sokal
Sokal
Ziemia 50°29′N 24°17′E/50,483333 24,283333Na mapach: 50°29′N 24°17′E/50,483333 24,283333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Sokal (ukr. Сокаль) – miasto na Ukrainie, nad Bugiem, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, do 1945 w województwie lwowskim, w powiecie sokalskim, do 1951 w województwie lubelskim w Polsce. Sokal leży obecnie niespełna 20 km od granicy z Polską.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1377 roku. W XIV wieku po książętach ruskich odziedziczyli te tereny książęta mazowieccy. Położony był na tzw. Czarnym szlaku, którym prowadziły najazdy tatarskie z Wołynia w kierunku Lwowa. W 1424 otrzymał prawo magdeburskie od księcia mazowieckiego Ziemowita, a w 1462 r. wszedł w skład nowo powstałego województwa bełskiego.

W XV i XVI wieku często pustoszony przez Tatarów. 2 sierpnia 1519 klęska wojsk polsko-litewskich pod wodzą hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego i doszczętne spalenie miasta w bitwie pod Sokalem z Tatarami. W bitwie tej odznaczył się Fryderyk Herburt, który bronił miasta przed Tatarami w otwartym polu, swoją walkę zakończył bohaterską śmiercią, zostawiając pięcioro dzieci. Polski poeta Mikołaj Sęp-Szarzyński w kilkadziesiąt lat później poświęcił Fryderykowi swój utwór Pieśń I. O Fridruszu, który pod Sokalem zabit od Tatarów roku Pańskiego 1519. Miasto było ufortyfikowane, posiadało fosy i dwie bramy miejskie. Od strony północnej miasta bronił zamek, a od południa dwa obronne klasztory: ojców Bernardynów i sióstr Brygidek.

W XVII wieku miasto trapiły wyniszczające najazdy Kozaków.

Po pierwszym rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim, w prowincji Lodomeria. W okresie zaborów Sokal stał się małym kurortem dla polskiej szlachty, która budowała tutaj swoje letnie rezydencje. Po tych rozbudowach w dwudziestoleciu międzywojennym jedna z ulic, przy której stanęły szlacheckie rezydencje, otrzymała nazwę Szlacheckiej (obecnie ulica Chmielnickiego). W 1885 przez miasto poprowadzono kolej żelazną, co znacznie przyczyniło się do jego ponownego rozwoju. W 1881 roku Sokal zaliczany był do 30 największych miast Galicji i liczył wówczas 8000 mieszkańców.

19 października 1918 Sokal znalazł się pod zbrojną administracją ZURL, a następnie ponownie wrócił w granice Polski. W okresie międzywojennym znajdował się w województwie lwowskim, w powiecie sokalskim. Po napadzie sowieckim 17 września 1939 na Polskę okupowany przez ZSRR. Od 1941 wchodził w skład Generalnego Gubernatorstwa. Zdobyty 19 lipca 1944 przez wojska radzieckie[1].

Po zakończeniu działań wojennych część Sokala (wieś Żwirka) pozostała przy Polsce, po czym 15 lutego 1951, w ramach umowy o zmianie granic została włączona do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej będącej częścią ZSRR.

Do dziś zachował się wzór pieczątki miasta z początku XVI wieku z wizerunkiem sokoła.

Rada Miejska Sokala w 2010 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Sokala Stepanowi Banderze[2].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół Marii Bożej Pocieszenia z lat 1604-1619 z klasztorem bernardynów, który powstał w latach 1617-1630 - klasztor to monumentalna budowla w stylu barokowym, położona w dzielnicy Sokala - Żwirka (dzielnica ta do 1951 roku znajdowała się w granicach Polski). Klasztor i kościół otaczały mury obronne z 4 basztami i fosami. Budowa została wsparta finansowo przez króla Zygmunta III Wazę, Jana Zamoyskiego, Mikołaja Zebrzydowskiego, Stanisława Żółkiewskiego, Jerzego Mniszcha, następnie wspierały go rodziny Daniłłowiczów i Sobieskich. Już w 1724 roku koronowano uroczyście tutejszy obraz Matki Boskiej Sokalskiej, co było dowodem ogromnego znaczenia klasztoru w I Rzeczpospolitej. W pożarze w 1843 roku kościół i klasztor spłonął i od tego czasu jego rola zaczęła maleć. W 1870 odbudowany przez O. Jana Kantego Skoczylasa[3]. Klasztor był do wybuchu II wojny światowej miejscem kultu Matki Bożej Sokalskiej. Po zakończeniu wojny święty obraz został przeniesiony do jednej z krakowskich kaplic, a od 2002 roku znajduje się w Sanktuarium w Hrubieszowie. Natomiast sam klasztor został zamieniony na więzienie o zaostrzonym rygorze i znacznie zrujnowany. 27 marca 2012 bezcenny klasztor wraz z kościołem w wyniku zaniedbań ukraińskich władz więziennych spłonął doszczętnie. Z zabytkowych zabudowań pozostały jedynie opalone ściany.[4][5]
    • W tutejszym klasztorze został pochowany m.in. Jan Ostroróg - polski pisarz-pamiętnikarz, przyrodnik, wojewoda poznański.
  • kościół św. św. Piotra i Pawła z początku XX wieku; obecnie zamieniony na cerkiew greckokatolicką
  • synagoga z XVII wieku, obecnie w ruinie
  • cerkiew św. Mikołaja z końca XVII wieku
  • kaplica św. Mikołaja

Ludzie związani z Sokalem[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Ostroróg (1565-1622) - inicjator w 1599 r. fundowania klasztoru bernardynów w Sokalu (dał 5000 zł), pochowany u bernardynów w Sokalu.

Urodzeni w Sokalu[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ruszczyński M., Historia miasta Sokala, Lwów 1842
  • Bogdalski C., Klasztor bernardynów w Sokalu, bmw 1906

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]