Aleksy I Romanow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksy I Romanow
Aleksy I Romanow
Car Rosji
Okres panowania od 1645
do 1676
Poprzednik Michał I Romanow
Następca Fiodor III Romanow
Dane biograficzne
Dynastia Romanowowie
Urodziny 19 (29) marca 1629
Moskwa
Śmierć 29 stycznia (8 lutego) 1676
Moskwa
Miejsce pochówku Moskwa
Ojciec Michał I Romanow
Matka Eudoksja Strieszniewa
Żona Maria Miłosławska
Natalia Naryszkina
Dzieci Dymitr
Zofia
Jewdokia
Marfa
Aleksy
Anna
Katarzyna
Maria
Fiodor
Fedozja
Szymon
Iwan
Jewdokia
Piotr
Fiodora
Natalia
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Aleksy I Michajłowicz, ros. Алексей I Михайлович (ur. 19 marca?/29 marca 1629[1] w Moskwie, zm. 29 stycznia?/8 lutego 1676[2] 1676 tamże) – car Rosji w latach 1645-1676, syn cara Michała I Romanowa (1613-1645), ojciec trzech kolejnych carów z dynastii Romanowów - Fiodora III, Iwana V i Piotra I Wielkiego.

Dzieje[edytuj | edytuj kod]

Car Aleksy objął rządy w wieku 16 lat, był bardzo pobożny, dbał o splendor swego dworu, lecz nie radził sobie w sprawach gospodarczych. Przyznawał ulgi handlowe szybko bogacącym się kupcom i bojarom oraz przywileje dla duchowieństwa. Z drugiej strony wydany przez niego w 1649 roku kodeks sądowy, Ułożenie soborowe[3], wprowadził ostre kary za najmniejsze przestępstwa, a chłopi zostali w pełni podporządkowani i uzależnieni od feudalnych właścicieli ziemskich. Natomiast dla ludności miejskiej bardzo uciążliwe było podwyższenie podatku od soli. W rezultacie doszło do szerokich wystąpień chłopstwa i miast przeciwko bojarom i władzom państwowym. Największe konsekwencje miał tzw. "bunt solny" w miastach i car musiał wycofać się z części swych decyzji. W 1654 Rosja zawarła w Perejasławiu unię z Ukrainą, kierowaną przez hetmana Bohdana Chmielnickiego. Było to równoznaczne z rozpoczęciem nowej wojny polsko-rosyjskiej. Wojska rosyjskie zajęły wtedy Smoleńsk, całą Białoruś i część Litwy z Wilnem. Lecz zaraza, panująca w Rosji i napaść Szwedów na Rzeczpospolitą, spowodowały wstrzymanie walk rozejmem w Niemieży, po czym także Rosja rozpoczęła wojnę ze Szwecją. Prowadzona ona była jednak ospale, zakończyła się rozejmem w 1658. Po odejściu Szwedów z Rzeczypospolitej i uznaniu przez hetmana Iwana Wyhowskiego jej zwierzchnictwa nad Ukrainą, car Aleksy wznowił wojnę z Polską. Zakończył ją dopiero rozejm andruszowski w 1667, w którym ostatecznie przyznane zostały Rosji ziemie smoleńskie, czernichowskie i siewierskie oraz cała Ukraina Zadnieprzańska wraz z Kijowem.

W latach 1668-1671 miały miejsce w Rosji liczne bunty i powstania chłopskie, wzniecane przeciwko pańszczyźnianemu uciskowi ze strony wielkich właścicieli ziemskich. Największy, pod przywództwem Stiepana Razina, miał charakter wojny chłopskiej, objął tereny nad dolnym Donem i prawie całe Powołże, trwał dwa lata. Zakończył się rozbiciem przez regularne wojska carskie i ciężkimi represjami wobec opozycji chłopskiej.

Po śmierci cara Aleksego rządy w Rosji przejął jego najstarszy pośród żyjących syn, Fiodor III (1676-1682).

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

16 stycznia?/26 stycznia 1648 car poślubił Marię Miłosławską córkę Ilji Daniłowicza Miłosławskiego[4]. Małżeństwo było udane. Para doczekała się trzynaściorga dzieci: pięciu synów (dwóch późniejszych carów Fiodora III i Iwana V) i osiem córek[5]. Drugą żoną Aleksego została Natalia Naryszkina córka bojara Kiriłła Połujektowicza Naryszkina, którą car poślubił 22 stycznia?/1 lutego 1671. Z tego związku narodziła się trójka dzieci: syn - późniejszy car Piotr I Wielki i dwie córki[5].

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

  • W 1904 roku cesarz Mikołaj II nazwał swego pierwszego syna i następcę tronu Aleksym na cześć cara Aleksego.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Fiodor Romanow 1)
ur. 1554/1555
zm. 1/11 X 1633
Ksenia Iwanowna Szestowa
ur. ?
zm. 28 I / 7 II 1631
Łukasz Strieszniew
ur. ?
zm. 1650
Anna Wołkońska
ur. ?
zm. ?
         
     
  Michał I
ur. 12/22 VII 1596
zm. 13/23 VII 1645
Eudoksja Strieszniewa
ur. 1608
zm. 18/28 VIII 1645
     
   
1
Maria Miłosławska
ur. 1/11 IV 1626
zm. 3/13 III 1669
OO   26 I 1648
Aleksy I
ur. 19/29 III 1629
zm. 29 I / 8 II 1676
2
Natalia Naryszkina
ur. 22 VIII / 1 IX 1651
zm. 25 I / 4 II 1694
OO   22 I 1671
                   
                   
   1    1    1    1    1
Dymitr
 ur. 22 X / 1 XI 1648
 zm. 5/15 X 1649
 
Jewdokia
 ur. 17/27 II 1650
 zm. 10/21 III 1712
 
Marfa
 ur. 28 VIII / 7 IX 1652
 zm. 19/30 VII 1707
 
Aleksy
 ur. 5/15 II 1654
 zm. 17/27 I 1670  
Anna
 ur. 23 I / 2 II 1655
 zm. 9/19 V 1659
 
   1    1    1    1    1
Zofia
 ur. 17/27 IX 1657
 zm. 3/14 VII 1704
 
Katarzyna
 ur. 26 XI / 6 XII 1658
 zm. 1/12 V 1718
 
Maria
 ur. 18/28 I 1660
 zm. 9/20 III 1723
 
Fiodor III
 ur. 30 V / 9 VI 1661
 zm. 27 IV / 7 V 1682
 
Fedozja
 ur. 28 V / 7 VI 1662
 zm. 14/25 XII 1713
 
   1    1    1    2    2
Szymon
 ur. 3/13 IV 1665
 zm. 19/29 VI 1669
 
Iwan V
 ur. 27 VIII / 6 IX 1666
 zm. 29 I / 8 II 1696
 
Jewdokia
 ur. 26 II / 8 III 1669
 zm. 28 II / 10 III 1669
 
Piotr I Wielki
 ur. 30 V / 9 VI 1672
 zm. 28 I / 8 II 1725
 
Natalia
 ur. 22 VIII / 1 IX 1673
 zm. 18 VI / 29 VI 1716
 
   2                
Fiodora
 ur. 4/14 IX 1674
 zm. 28 XI / 8 XII 1677
 
  1. potem patriarcha Moskwy Filaret
  2. wszystkie daty wg[6]


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Źródło: Historia Polski, t. 6, Janusz Tazbir
  2. Jak powyżej
  3. L. Bzylow, Historia nowożytnej kultury rosyjskiej, Warszawa 1986, s. 156. ISBN 83-01-05684-3.
  4. Andrusiewicz 2014 ↓, s. 84.
  5. 5,0 5,1 W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.36-39 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-04-14].
  6. W. Durasow: Rodosłownaja kniga Wsierossijskawo dworjaństwa, Cz.1, Petersburg, 1906, s.34-37 (ros.). dlib.rsl.ru. [dostęp 2015-04-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Andrusiewicz: Romanowowie. Imperium i familia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014. ISBN 978-83-08-05394-2.


Poprzednik
Michał I Romanow
Coat of Arms of Russian Empire.svg Car Rosji
1645-1676
Coat of Arms of Russian Empire.svg Następca
Fiodor III Romanow