Katarzyna I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katarzyna I
cesarzowa Rosji
Caryca Katarzyna I
Cesarzowa (panująca) Rosji
Okres panowania od 1725
do 1727
Poprzednik Piotr I Wielki
Następca Piotr II Romanow
Cesarzowa Rosji
Okres panowania od 1721
do 1727
Następca Katarzyna
Dane biograficzne
Urodzona 15 kwietnia 1683 lub 1684
Jēkabpils
Koronowana 18 maja 1724
Zmarła 17 maja 1727
Petersburg
Pochowana Sobór Pietropawłowski w Petersburgu
Mąż Johann Rabe
Piotr I Wielki
Dzieci Paweł
Piotr
Anna
Elżbieta
Natalia
Małgorzata
Piotr
Paweł
Natalia
Piotr
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Katarzyna I Aleksiejewna, ros. Екатерина I Алексеевна właściwie Marta Helena Skowrońska (ur. 5 kwietnia?/15 kwietnia 1683 lub 5 kwietnia?/15 kwietnia 1684 w Jēkabpils w Inflantach, zm. 6 maja?/17 maja 1727 w Petersburgu) – cesarzowa Rosji[1] w latach 1725-1727, żona Piotra I Wielkiego (1672-1725).

Dzieje[edytuj | edytuj kod]

Katarzyna była córką osiadłego na terenie dzisiejszej Łotwy prostego chłopa, mieszkańca Wielkiego Księstwa Litewskiego Samuela Skowrońskiego i otrzymała na chrzcie imię Marta. W wieku lat 17 najęła się na służbę do ewangelickiego pastora Glücka w inflanckim Marienburgu (obecnie Alūksne, Łotwa). W tym mieście poznała szwedzkiego dragona, ubogiego szlachcica nazwiskiem Johann Rabe, za którego wyszła za mąż. Po zdobyciu miasta przez wojska rosyjskie pracowała jako praczka w pułkowej pralni. Następnie trafiła na służbę do starego marszałka Borysa Szeremietiewa. U niego spotkał ją Aleksandr Mienszykow, wykupił od starego marszałka i w roku 1702 zabrał do Moskwy. Wówczas Marta przeszła na prawosławie i przyjęła imię – Katarzyna Aleksiejewna. Wkrótce została faworytą Mienszykowa (podobno miała z nim dwoje dzieci). W roku 1706 u Mienszykowa poznał Katarzynę car Piotr I i zakochał się w niej. Ogłosił ją swoją żoną w 1711, choć formalnie małżeństwo zostało zawarte w 1712 (niektóre źródła mówią o potajemnym ożenku w 1707). W 1724 mianował ją carycą i współregentką. Urodziła mu 11 dzieci, z których jednak tylko dwie córki dożyły dorosłego wieku. Zgodnie z testamentem Piotra I, tron carski po nim przejęła Katarzyna, która została koronowana jeszcze w 1724 r. Faktycznie rządy w jej imieniu sprawował książę Aleksander Mienszykow, który przewodniczył specjalnie utworzonej 6-osobowej Najwyższej Tajnej Radzie, będącej organem doradczym carycy. Katarzyna wkrótce ciężko zachorowała i umarła po dwóch latach rządów. Historia zanotowała tylko jedną istotną jej decyzję, zawartą w testamencie. Mianowicie wyraziła w nim wolę, aby następcą na tronie po jej śmierci został Piotr II Aleksiejewicz, wnuk Piotra I (po jego najstarszym synu z pierwszego małżeństwa – Aleksym). Po nim władcami miały być kolejno Anna, bratanica Piotra, i Elżbieta, córka Piotra I i Katarzyny. Druga córka tej pary, Anna, wyszła za Karla Friedricha księcia Holstein-Gottorp i była matką późniejszego cara Piotra III, a więc protoplastką wszystkich Romanowów od XVIII do XX wieku.

W 1726 odznaczona Orderem Orła Białego[2].

Dzieje Katarzyny I opisane zostały w powieści biograficznej Ellen Alpsten „Caryca” (tłum. Daria Kuczyńska-Szymala, Katowice 2011, Sonia Draga ISBN 978-83-7508-374).

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

  Samuel Skowroński 1)
ur. ?
zm. ?
Elżbieta Moritz
lub Dorota Hann
ur. ?
zm. ?
     
   
Piotr I Wielki
ur. 30 V 1672
zm. 28 I 1725
OO   19 II 1712
Katarzyna I
ur. 5 / 15 IV 1685
zm. 6 / 17 V 1727
                   
                   
                   
Paweł
 ur. 1704
 zm. po 1707
 
Piotr
 ur. IX 1705
 zm. po 1707
 
Anna 2)
 ur. 7 / 28 II 1708
 zm. 4 / 15 V 1728
 
Elżbieta
 ur. 29 XII 1709
 zm. 5 I 1762
 
Natalia
 ur. 20 III 1713
 zm. 27 V 1715
 
                   
Małgorzata
 ur. 19 IX 1714
 zm. 7 VII 1715
 
Piotr
 ur. 27 X / 15 XI 1715
 zm. 25 IV lub 19 IV 1719
 
Paweł
 ur. 2 / 13 I 1717
 zm. 3 / 14 I 1717
 
Natalia
 ur. 19 / 31 VIII 1718
 zm. 4 / 15 III 1725
 
Piotr
 ur. 1719
 zm. 9 IX lub 7 X 1723
 
  1. litewski chłop osiadły w Inflantach
  2. matka Piotra III

gengen

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. tytuł nieuznawany przez Rzeczpospolitą
  2. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 152.
Poprzednik
Piotr I Wielki
Coat of Arms of Russian Empire.svg Cesarz Rosji
1725-1727
Coat of Arms of Russian Empire.svg Następca
Piotr II Romanow
Poprzednik
-
Coat of Arms of Russian Empire.svg Cesarzowa Rosji
1721-1725
Coat of Arms of Russian Empire.svg Następca
Katarzyna II Wielka