Berdyczów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berdyczów
Бердичів
Herb Flaga
Herb Berdyczowa Flaga Berdyczowa
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Zhytomyr Oblast.svg żytomierski
Burmistrz Wasyl Mazur
Powierzchnia 35,33 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

78 547
2223 os./km²
Nr kierunkowy +380
Kod pocztowy UA-13300
Położenie na mapie obwodu żytomierskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu żytomierskiego
Berdyczów
Berdyczów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Berdyczów
Berdyczów
Ziemia 49°54′N 28°34′E/49,900000 28,566667
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Berdyczów (ukr. Бердичів, Berdycziw; jid. באַרדיטשעװ, Bardiczew) – miasto w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu berdyczowskiego, położone 44 km na południe od Żytomierza, nad rzeką Hniłopiat, prawym dopływem Teterewy. Był miastem prywatnym Rzeczypospolitej Obojga Narodów[1].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek handlowo-przemysłowy.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Berdyczów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Klasztor Karmelitów w Berdyczowie fundacji Janusza Tyszkiewicza
Janusz Tyszkiewicz

Na mocy unii lubelskiej w 1569 miasto stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Około 1626 r. wojewoda kijowski Janusz Tyszkiewicz po uwolnieniu z niewoli tureckiej jako wotum dziękczynne ufundował w Berdyczowie kościół i sprowadził karmelitów. Stanisław Zaremba (biskup kijowski) w 1647 został, według relacji wiernych, uzdrowiony za wstawiennictwem Matki Bożej Berdyczowskiej, której obraz ogłosił cudownym. Obraz koronowany został w 1756 papieskimi koronami. Berdyczów, w którym znajduje się kościół Karmelitów Bosych z XVIII w., był słynnym ośrodkiem kultu maryjnego, a w XIX wieku centrum chasydzkim na Wołyniu.

W 1593 r. uzyskał prawa miejskie. Czasy Augusta III i Stanisława Augusta Poniatowskiego były dla Berdyczowa okresem rozwoju. Sanktuarium otoczono potężnym wałem, z mostem zwodzonym i z bastionami uzbrojonymi w 60 armat. Była to prawdziwa twierdza. W tych murach wzrastał karmelita o. Marek Jandołowicz – duchowy przywódca Konfederacji Barskiej, którego Juliusz Słowacki uczynił głównym bohaterem znanego dramatu. W 1768 r. Kazimierz Pułaski z 700 konfederatami i 800 cywilami przetrwał 17 dni oblężenia Berdyczowa, trzykrotnie odpierając szturmy.

Od 1721 roku wszedł w posiadanie rodziny Radziwiłłów jako spadek dla Barbary Franciszki Zawisza zamężnej za Mikołajem Faustynem Radziwiłłem[2].

Berdyczów w 1793 roku w wyniku II rozbioru Polski został włączony do Rosji, od 1846 był siedzibą ujezdu berdyczowskiego. W lecie 1920 roku podczas wojny polsko-bolszewickiej Rosjanie wymordowali w szpitalu w Berdyczowie 600 rannych żołnierzy polskich wraz z opiekującymi się nimi pielęgniarkami[3]. Od 1922 miasto było w Ukraińskiej SRR. W 1941 roku zajęte przez III Rzeszę niemiecką. Po wojnie w ZSRR. Od 1991 w państwie Ukraina.

Podczas II wojny światowej w sanktuarium berdyczowskim mieściło się rosyjskie więzienie.

Związani z Berdyczowem[edytuj | edytuj kod]

Pisz na Berdyczów[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie XVIII wieku, Radziwiłłowie wystarali się u króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o przywilej dla Berdyczowa zezwalający na organizowanie w nim niezwykłej liczby dziesięciu jarmarków rocznie. Między innymi dlatego Berdyczów stał się prawdziwym centrum handlu dalekosiężnego – jednym z najważniejszych między Ukrainą a Koroną. Zjeżdżali się do Berdyczowa regularnie kupcy z najróżniejszych stron Europy. Z tego czasu pochodzi właśnie kupieckie zawołanie ... pisz do mnie na Berdyczów – jako że był to w życiu wędrownych kupców jedyny adres, gdzie było pewne, że w przeciągu 2-3 miesięcy na pewno się zjawią. Stąd poste restante Berdyczowa pełniła ważną rolę w przebiegu informacji handlowej. Dziś znaczenie tego zawołania zmieniło swój sens, często bywa używane w sytuacjach, w których jedna osoba chce „spławić” drugą. W polszczyźnie zrobiło karierę wraz z popularnością poematu dygresyjnego „BeniowskiJuliusza Słowackiego, gdzie w Pieśni I czytamy:

Lecz pan Beniowski liczył lat dwadzieścia,
O doświadczenie jak o grosz złamany
Nie dbał – wolałby mieć wioskę i teścia,
To jest ślubem być dozgonnym związany
Z panną Anielą. – Téj sztuka niewieścia
Sprawiła, że był srodze zakochany;
Na gitarze grał i rym śpiewał włoski,
I wszystko dobrze szło – dopóki wioski
Nie stracił... wtenczas po włosku: addio!
Po polsku: pisuj do mnie na Berdyczów.
Okropne słowa! jeśli nie zabiją,
To serce schłoszczą tysiącami biczów.

Co ciekawe, Władysław Kopaliński w swoim „Słownik mitów i tradycji kultury” błędnie sugeruje, iż powiedzenie „pisz na Berdyczów” wzięło się z niezbyt sprawnej poczty berdyczowskiej[4] – w rzeczywistości uchodziła ona za jedną z najlepszych w regionie[potrzebne źródło].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Polska Jawor

Przypisy

  1. Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów - Bracław). T. 3, Warszawa 1897, s. 228.
  2. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom I, s.134.
  3. http://wyborcza.pl/alehistoria/1,137930,15934910,Polacy_w_Kijowie.html
  4. Taką samą informację podaje Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich (red. J. Krzyżanowski, PIW 1969, tom I, s. 75) oraz Jerzy Bralczyk w książce 444 zdania polskie (Świat Książki 2007, s. 315).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]