Bernard Law Montgomery

Bernard Law Montgomery Monty
Sir Bernard Law Montgomery
Field Marshal
Data i miejsce urodzenia	17 listopada 1887 Londyn
Data i miejsce śmierci	24 marca 1976 Alton
Przebieg służby
Lata służby	1908–1958
Siły zbrojne	British Army
Jednostki	8 Dywizja Pancerna
Stanowiska	dowódca: sił brytyjskich w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, sił lądowych podczas D-Day, sił brytyjskich w zachodniej Europie, zastępca naczelnego dowódcy sił NATO
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa bitwa pod Ypres bitwa nad Sommą II wojna światowa bitwa o Francję obrona Dunkierki bitwa pod Alam Halfa bitwa pod El Alamein operacja Husky lądowanie w Normandii operacja Market Garden ofensywa w Ardenach
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Bernard Montgomery, ok. 1944

Naczelny dowódca British Army Bernard Law Montgomery oraz Archibald Wavell i Claude Auchinleck, 1946

Sir Bernard Law Montgomery, 1. wicehrabia Montgomery of Alamein, KG, GCB, DSO, PC, ps. Monty (ur. 17 listopada 1887 w Londynie, zm. 24 marca 1976 w Alton) – brytyjski dowódca wojskowy, marszałek polny British Army.

I wojna światowa

Porucznik Bernard Montgomery rozpoczął walkę na frontach I wojnie światowej jako dowódca plutonu Royal Warwickshire Regiment. W 1914 znalazł się pod Ypres. 13 października prowadził kontrnatarcie pod Bailleul, gdzie został poważnie ranny w prawe płuco, a następnie w kolano. Ze szpitala wyszedł w lutym 1915 jako „niezdolny do służby zamorskiej”. Został odznaczony Distinguished Service Order, awansowany na kapitana i mianowany szefem sztabu rezerwowej 91 Brygady Piechoty.

Do Francji wrócił w 1916 i wziął udział w krwawej bitwie nad Sommą. Ofensywa brytyjska zakończyła się porażką. 91 Brygada Montgomery'ego, obecnie przemianowana na 104. Brygadę Piechoty, straciła 30% żołnierzy.

18 lipca 1918 został awansowany na podpułkownika i mianowany szefem sztabu 47 Dywizji Piechoty. Dowódcy wojsk Ententy zaplanowali na sierpień ostateczną ofensywę, która miała doprowadzić w ciągu trzech miesięcy do zakończenia wojny. Dywizja Monty'ego odegrała kluczową rolę w pierwszym ataku.

Okres międzywojenny

Pierwsze kilkanaście powojennych miesięcy Monty spędził w Brytyjskiej Armii Renu pełniącej rolę wojsk okupacyjnych w Nadrenii. Przetrwał radykalne cięcia w armii, ale musiał wrócić do stopnia kapitana. 1 stycznia 1921 został szefem sztabu 17 Brygady Piechoty stacjonującej w Cork w Irlandii. Po uzyskaniu przez Irlandię niepodległości i wojnie domowej w tym kraju, przeniesiony został do Plymouth, gdzie objął stanowisko szefa sztabu 8 Brygady Piechoty, a wkrótce potem na identyczne stanowisko w 49 Dywizji Piechoty w Yorku.

W styczniu 1931 został dowódcą swego macierzystego Royal Warwickshire Regiment, z którym udał się na Bliski Wschód. W Jerozolimie zastał armię w stanie kompletnego rozprzężenia. Zaprowadził dyscyplinę, wdrożył rygorystyczny system szkoleniowy i zlikwidował tradycyjne niedzielne parady. Po serii wykładów w indyjskiej Szkole Wojskowej w Kwecie wrócił do Anglii.

W 1937 otrzymał tymczasowy stopień brygadiera, a wraz z nim stanowisko dowódcy 9 Brygady Piechoty w Portsmouth. W razie wybuchu wojny z Niemcami jego brygada miała wejść w skład Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego (BEF).

W listopadzie 1938 został ponownie wysłany do Mandatu Palestyny, gdzie tłumił arabskie powstanie (1936-1939). Do Anglii wrócił pod koniec lata 1939 i 29 sierpnia został dowódcą 2 Dywizji Piechoty.

II wojna światowa

Szlak bojowy w czasie II wojny światowej rozpoczął od kampanii francuskiej 1940. Jako głównodowodzący 2 Korpusu BEF czas tzw. drôle de guerre poświęcił na szkolenie oficerów i żołnierzy. Przewidując, że uderzenie niemieckie spowoduje klęskę, zwracał przede wszystkim na ćwiczenie działań obronnych w odwrocie.

Bronił Dunkierki i ułatwił ewakuację żołnierzy alianckich na Wyspy Brytyjskie. W latach 1940–1942 był dowódcą korpusu w kraju.

W 1942 został skierowany do Egiptu. Dowodząc 8. Armią zahamował postępy Afrika Korps, zdążającej w kierunku Nilu. We wrześniu 1942 zatrzymał wojska niemiecko-włoskie pod Alam el-Halfa, a w listopadzie zwyciężył w II bitwie pod El Alamein. Starcie jest powszechnie uważane za punkt zwrotny w wojnie w Afryce Północnej, czemu towarzyszył słynny komentarz Churchilla: „To nie jest koniec, to nawet nie jest początek końca, to dopiero koniec początku!”.

W 1943 dowodził 8. Armią podczas lądowania na Sycylii, a następnie kontynentalnej części Włoch.

Wraz z gen. Eisenhowerem i innymi wysokimi rangą oficerami opracował plan lądowania aliantów w Normandii, podczas którego był dowódcą sił lądowych. Po wylądowaniu sił pierwszego rzutu dowodził rajdem na Caen i ponosząc serię porażek oswobodził miasto miesiąc po planowanym terminie – 8 lipca.

W sierpniu 1944 został awansowany do stopnia marszałka. We wrześniu 1944 kierował operacją Market Garden. Winą za niepowodzenie obarczył niesłusznie Stanisława Sosabowskiego. Swój szlak bojowy zakończył 2 maja 1945 nad Bałtykiem w Lütjenburgu.

Został brytyjskim przedstawicielem w Międzysojuszniczej Radzie Kontroli. Karierę wojskową zakończył w 1958, piastując stanowisko zastępcy naczelnego dowódcy sił NATO.

Krytyka

Bernard Law Montgomery był kontrowersyjną postacią, a jego umiejętności dowódcze oceniane są bardzo rozbieżnie. Część historyków zwycięstwo pod El Alamein przypisuje w głównej mierze przewadze liczebnej i technicznej sprzymierzonych, a nie jakości dowodzenia, wskazując na duże straty własne i bardzo późno odniesione zwycięstwo – po prawie dwóch i pół roku porażek w Afryce i zwycięskim marszu dużo słabszego Afrika Korps. Z kolei działania Montgomery' ego w Europie Zachodniej w 1944 spotykają się ze słuszną krytyką wielu historyków wojskowości. Jego autorskie operacje, takie jak Goodwood i Totalize były pyrrusowymi zwycięstwami aliantów, gdyż zakończyły się wysokimi stratami własnymi, zmarnowaniem środków, niewielkimi postępami i wykonaniem tylko części zakładanych celów. Z kolei największe przedsięwzięcie Montgomery' ego, operacja Market Garden, okazało się największą klęską sprzymierzonych na froncie zachodnim w latach 1944–1945. Mimo to Montgomery określił ją jako w 90% udaną. W innych sytuacjach, tak jak w Ardenach, był zbyt ostrożny i pozwalał wrogowi wymknąć się z zaciskającego się okrążenia. Ten strach przed kolejną porażka mógł być jednak spowodowany presją ze strony prasy i przełożonych po poprzednich niepowodzeniach.

Śmierć

Zmarł 24 marca 1976 w Alton. W jego pogrzebie wzięło udział wiele wojskowych delegacji zagranicznych, w tym delegacja Polski pod przewodnictwem gen. dyw. Jana Śliwińskiego i gen. bryg. w st. spocz. Franciszka Skibińskiego.

Odznaczenia

• Order Podwiązki (Order of the Garter, 1946)
• Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Grand Cross Order of the Bath, 1945)
• Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Commander Order of the Bath, 1942)
• Krzyż Towarzyski Orderu Łaźni (Companion Order of the Bath, 1940)
• Order za Wybitną Służbę (Distinguished Service Order, 1914)
• Wielki Oficer Orderu Leopolda II (Ordre de Léopold II, 1947, Belgia)
• Krzyż Wojenny (Croix de Guerre, 1947, Belgia)
• Order Wojenny Białego Lwa „Za zwycięstwo” (Československý vojenský řád bilého Lva „Za vítězství”, 1947, ČSR)
• Order Białego Lwa I Klasy (Řád bilého lva, 1947, ČSR)
• Czechosłowacki Order Wojskowy „Za Wolność” (Československý vojenský řád „Za svobodu”, ČSR)
• Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 (Československý válečný kříž 1939, 1947, ČSR)
• Order Słonia (1945, Dania)
• Krzyż Wielki Order Pieczęci Salomona (1949, Etiopia)
• Krzyż Wielki Legii Honorowej (Grand Croix Légion d'honneur, 1945, Francja)
• Krzyż Wojenny 1914-1918 (Croix de Guerre 1914-1918, 1919, Francja)
• Medal Wojskowy (Médaille militaire, 1958, Francja)
• Wielki Komandor Orderu Jerzego I (1944, Grecja)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Orde van de Nederlandse Leeuw, 1947, Holandia)
• Krzyż Wielki Orderu Św. Olafa (Sanct Olovs Orden, 1951, Norwegia)
• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (1944, Polska)
• Distinguished Service Medal (1947, USA)
• Legia Zasługi (Chief Commander Legion of Merit, 1943, USA)
• Order Zwycięstwa (1945, ZSRR)
• Order Suworowa I klasy (1947, ZSRR)

Bibliografia

• Winston S. Churchill: Wielkie bitwy i wielkie postaci drugiej wojny światowej. Warszawa: Świat Książki, 1999. ISBN 83-7227-210-7.
• Terry Brighton: Gry wojenne: Patton, Monty i Rommel. Kraków: Znak litera nova, 2011. ISBN 978-83-240-1484-2.

Linki zewnętrzne

• Bernard Law Montgomery (ang.) [dostęp 9 kwietnia 2010]
• Bernard Law Montgomery (1887-1976) (ang.) [dostęp 9 kwietnia 2010]