Bernard Law Montgomery

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bernard Law Montgomery
Monty
Sir Bernard Law Montgomery
Sir Bernard Law Montgomery
Field Marshal Field Marshal
Data i miejsce urodzenia 17 listopada 1887
Londyn
Data i miejsce śmierci 24 marca 1976
Alton
Przebieg służby
Lata służby 19081958
Siły zbrojne Flag of the British Army.svg British Army
Jednostki 8 Dywizja Pancerna
Stanowiska dowódca: sił brytyjskich w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, sił lądowych podczas D-Day, sił brytyjskich w zachodniej Europie, zastępca naczelnego dowódcy sił NATO
Główne wojny i bitwy I wojna światowa

II wojna światowa

Odznaczenia
Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Towarzyski Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Distinguished Service Order (Wielka Brytania) Wielki Oficer Orderu Leopolda II (Belgia) Krzyż Wojenny (Belgia) (1940-1945) Czechosłowacki Order Wojenny Białego Lwa "Za zwycięstwo" I Klasy Order Białego Lwa I Klasy (CSRS) Czechosłowacki Order Wojskowy „Za Wolność” Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Pieczęci Salomona (Etiopia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1914–1918 (Francja) Médaille Militaire (Francja) Wielki Komandor Orderu Jerzego I (Grecja) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone) Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Order Zwycięstwa Order Suworowa I klasy (ZSRR)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bernard Montgomery, ok. 1944

Sir Bernard Law Montgomery, 1. wicehrabia Montgomery of Alamein, KG, GCB, DSO, PC, ps. Monty (ur. 17 listopada 1887 w Londynie, zm. 24 marca 1976 w Alton) – brytyjski dowódca wojskowy, marszałek polny British Army.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Porucznik Bernard Montgomery rozpoczął walkę na frontach I wojnie światowej jako dowódca plutonu Royal Warwickshire Regiment. W 1914 znalazł się pod Ypres. 13 października prowadził kontrnatarcie pod Bailleul, gdzie został poważnie ranny w prawe płuco, a następnie w kolano. Ze szpitala wyszedł w lutym 1915 jako „niezdolny do służby zamorskiej”. Został odznaczony Distinguished Service Order, awansowany na kapitana i mianowany szefem sztabu rezerwowej 91 Brygady Piechoty[1].

Do Francji wrócił w 1916 i wziął udział w krwawej bitwie nad Sommą. Ofensywa brytyjska zakończyła się porażką. 91 Brygada Montgomery'ego, obecnie przemianowana na 104. Brygadę Piechoty, straciła 30% żołnierzy[2].

18 lipca 1918 został awansowany na podpułkownika i mianowany szefem sztabu 47 Dywizji Piechoty. Dowódcy wojsk Ententy zaplanowali na sierpień ostateczną ofensywę, która miała doprowadzić w ciągu trzech miesięcy do zakończenia wojny. Dywizja Monty'ego odegrała kluczową rolę w pierwszym ataku[3].

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze kilkanaście powojennych miesięcy Monty spędził w Brytyjskiej Armii Renu pełniącej rolę wojsk okupacyjnych w Nadrenii. Przetrwał radykalne cięcia w armii, ale musiał wrócić do stopnia kapitana. 1 stycznia 1921 został szefem sztabu 17 Brygady Piechoty stacjonującej w Cork w Irlandii. Po uzyskaniu przez Irlandię niepodległości i wojnie domowej w tym kraju, przeniesiony został do Plymouth, gdzie objął stanowisko szefa sztabu 8 Brygady Piechoty, a wkrótce potem na identyczne stanowisko w 49 Dywizji Piechoty w Yorku[4].

W styczniu 1931 został dowódcą swego macierzystego Royal Warwickshire Regiment, z którym udał się na Bliski Wschód. W Jerozolimie zastał armię w stanie kompletnego rozprzężenia. Zaprowadził dyscyplinę, wdrożył rygorystyczny system szkoleniowy i zlikwidował tradycyjne niedzielne parady. Po serii wykładów w indyjskiej Szkole Wojskowej w Kwecie wrócił do Anglii[5].

W 1937 otrzymał tymczasowy stopień brygadiera, a wraz z nim stanowisko dowódcy 9 Brygady Piechoty w Portsmouth[6]. W razie wybuchu wojny z Niemcami jego brygada miała wejść w skład Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego (BEF).

W listopadzie 1938 został ponownie wysłany do Mandatu Palestyny, gdzie tłumił arabskie powstanie (1936-1939). Do Anglii wrócił pod koniec lata 1939 i 29 sierpnia został dowódcą 2 Dywizji Piechoty[7].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Szlak bojowy w czasie II wojny światowej rozpoczął od kampanii francuskiej 1940. Jako głównodowodzący 2 Korpusu BEF czas tzw. drôle de guerre poświęcił na szkolenie oficerów i żołnierzy. Przewidując, że uderzenie niemieckie spowoduje klęskę, zwracał przede wszystkim na ćwiczenie działań obronnych w odwrocie[8].

Bronił Dunkierki i ułatwił ewakuację żołnierzy alianckich na Wyspy Brytyjskie. W latach 1940–1942 był dowódcą korpusu w kraju.

W 1942 został skierowany do Egiptu. Dowodząc 8. Armią zahamował postępy Afrika Korps, zdążającej w kierunku Nilu. We wrześniu 1942 zatrzymał wojska niemiecko-włoskie pod Alam el-Halfa, a w listopadzie zwyciężył w II bitwie pod El Alamein. Starcie jest powszechnie uważane za punkt zwrotny w wojnie w Afryce Północnej, czemu towarzyszył słynny komentarz Churchilla: „To nie jest koniec, to nawet nie jest początek końca, ale jest to, być może, koniec początku!”.

W 1943 dowodził 8. Armią podczas lądowania na Sycylii, a następnie kontynentalnej części Włoch.

Wraz z gen. Eisenhowerem i innymi wysokimi rangą oficerami opracował plan lądowania aliantów w Normandii, podczas którego był dowódcą sił lądowych. Po wylądowaniu sił pierwszego rzutu dowodził rajdem na Caen i ponosząc serię porażek oswobodził miasto miesiąc po planowanym terminie – 8 lipca.

W sierpniu 1944 został awansowany do stopnia marszałka. We wrześniu 1944 kierował operacją Market Garden. Winą za niepowodzenie obarczył niesłusznie Stanisława Sosabowskiego. Swój szlak bojowy zakończył 2 maja 1945 nad Bałtykiem w Lütjenburgu.

Został brytyjskim przedstawicielem w Międzysojuszniczej Radzie Kontroli. Karierę wojskową zakończył w 1958, piastując stanowisko zastępcy naczelnego dowódcy sił NATO.

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Bernard Law Montgomery był kontrowersyjną postacią, a jego umiejętności dowódcze oceniane są bardzo rozbieżnie. Część historyków zwycięstwo pod El Alamein przypisuje w głównej mierze przewadze liczebnej i technicznej sprzymierzonych, a nie jakości dowodzenia, wskazując na duże straty własne i bardzo późno odniesione zwycięstwo – po prawie dwóch i pół roku porażek w Afryce i zwycięskim marszu dużo słabszego Afrika Korps. Z kolei działania Montgomery' ego w Europie Zachodniej w 1944 spotykają się ze słuszną krytyką wielu historyków wojskowości. Jego autorskie operacje, takie jak Goodwood i Totalize były pyrrusowymi zwycięstwami aliantów, gdyż zakończyły się wysokimi stratami własnymi, zmarnowaniem środków, niewielkimi postępami i wykonaniem tylko części zakładanych celów. Z kolei największe przedsięwzięcie Montgomery'ego, operacja Market Garden, okazało się jedną z największych porażek sprzymierzonych na froncie zachodnim w latach 1944–1945. Mimo to Montgomery określił ją jako w 90% udaną[9]. W innych sytuacjach, tak jak w Ardenach, był zbyt ostrożny i pozwalał wrogowi wymknąć się z zaciskającego się okrążenia. Ten strach przed kolejną porażka mógł być jednak spowodowany presją ze strony prasy i przełożonych po poprzednich niepowodzeniach[10].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł 24 marca 1976 w Alton. W jego pogrzebie wzięło udział wiele wojskowych delegacji zagranicznych, w tym delegacja Polski pod przewodnictwem gen. dyw. Jana Śliwińskiego i gen. bryg. w st. spocz. Franciszka Skibińskiego.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. T. Brighton, Gry wojenne, ss. 46-48
  2. T. Brighton, Gry wojenne, s. 51
  3. T. Brighton, Gry wojenne, s. 56
  4. T. Brighton, Gry wojenne, s. 70
  5. T. Brighton, Gry wojenne, s. 72
  6. London Gazette”. 34426, s. 5181, 13 sierpnia 1937. 
  7. T. Brighton, Gry wojenne, s. 79
  8. T. Brighton, Gry wojenne, s. 86
  9. Cornelius Ryan, O jeden most za daleko, Rebis, Poznań 2007, ISBN 978-83-7301-908-9
  10. Bernard Law Montgomery – www.wp39.pl [dostęp 9 kwietnia 2010]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Bernarda Montgomery'ego