Mikołaj V

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy papieża. Zobacz też: inne postacie, noszące to imię.
Mikołaj V
Nicolaus Quintus
Tommaso Parentucelli
Papież
Mikołaj V
Herb Mikołaj V
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1397
Sarzana
Data i miejsce śmierci 24 marca 1455
Rzym
Biskup Bolonii
Okres sprawowania 27 listopada 1444 – 6 marca 1447
Papież
Okres sprawowania 1447-1455
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1422
Nominacja biskupia 27 listopada 1444
Sakra biskupia 17 marca 1447
Kreacja kardynalska 16 grudnia 1446
Eugeniusza IV
Kościół tytularny S. Susanna
Pontyfikat 6 marca 1447
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 17 marca 1447

Mikołaj V (łac. Nicolaus V, właśc. Tommaso Parentucelli; ur. 15 listopada 1397 w Sarzana, zm. 24 marca 1455[1] w Rzymie) – papież w okresie od 6 marca 1447 do 24 marca 1455[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Sarzana we włoskim regionie Toskania, gdzie jego ojciec był lekarzem[2]. Został wysłany na studia do Bolonii, lecz po dwóch latach nauki, z powodu śmierci ojca musiał przerwać naukę. Po ponownym małżeństwie matki, Tommaso został prywatnym nauczycielem florenckich rodzin[1] Strozzi i Albizzi. Poznał w tym okresie czołowych florenckich humanistów. Następnie kontynuował studia teologiczne na uniwersytecie w Bolonii[1]. Po zakończeniu studiów w 1422 Tommasem zainteresował się arcybiskup Bolonii Mikołaj Albergati, dostrzegając potencjał przyszłego papieża[1]. Arcybiskup, w celu dalszego kształcenia Tommaso, wysłał go w podróż po Europie. Tomaso odwiedził Niemcy, Francję i Anglię. W czasie podróży oddał się pasji zbierania książek, część z nich z odręcznymi notatkami przetrwała do dnia dzisiejszego.

W 1443 zmarł arcybiskup Albergati i w następnym roku Parentucelli został mianowany na jego miejsce[1]. Ze względu na rosnące niepokoje społeczne w Bolonii papież Eugeniusz IV powołał Parentucelliego na jednego ze swoich przedstawicieli na negocjacje pomiędzy Watykanem i Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego w Bazylei. W uznaniu zasług został mianowany w grudniu 1446 kardynałem[1] Santa Susanna. Kilka miesięcy później, 6 marca 1447 wybrano go na następcę zmarłego Eugeniusza IV; przybrał imię Mikołaj V, aby uczcić swojego mecenasa Nicholasa Albergati[1]. Wybór Mikołaja był kompromisem, gdyż faworyt konklawe, kardynał Prospero Colonna, przegrał z powodu zawiści rodowych[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj V wyróżniał się cierpliwością i zdolnością do kompromisu[2]. Na początku pontyfikatu, przywrócił w Rzymie porządek, usuwając najemników, zbuntowanej Bolonii, przyznał niezależność i nie angażował się w spór w Mediolanie, powstały po śmierci księcia Viscontiego[1]. W 1448 roku doszło do podpisania konkordatu wiedeńskiego, pomiędzy Stolicą Apostolską, a Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego[2]. Dzięki mediacji francuskiego króla, Karola VII, udało mu się doprowadzić do zakończenia schizmy bazylejskiej i ustąpienia antypapieża Feliksa V[1]. Wszelkie ekskomuniki i potępienie zostały anulowane, a sobór z Bazylei oficjalnie rozwiązał się 25 kwietnia 1449[2]. Dzięki tym wydarzeniom, Mikołaj ogłosił rok 1450, rokiem jubileuszowym, na który zjechali legaci i władcy państw z całej Europy[2]. W tym samym roku papież dokonał kanonizacji Bernardyna ze Sieny[1].

19 marca 1452 roku, papież koronował Fryderyka III, na cesarza rzymskiego; była to ostatnia koronajca, która odbyła się w Rzymie[1]. W tym samym roku został wykryty spisek na życie Mikołaja, za którym stał Stefano Porcari, który został następnie skazany na śmierć[1]. Papież wydał także bullę Dum Diversas (18 czerwca 1452), zezwalającą Portugalii na "atak, podbicie i ujarzmienie Saracenów, pogan i innych wrogów Chrystusa gdziekolwiek byliby znalezieni"[3]. Na ostatnie lata pontyfikatu, położyły się cieniem wydarzenia w Konstantynopolu, który to został zdobyty przez Turków w maju 1453 roku[1]. Papież wystosował wówczas apel o zwołanie krucjaty, jednak został on zignorowany[2].

Mikołaj zmarł w wyniku podagry 24 marca 1455 roku[1]. Przez historyków jest oceniany jako papież szlachetny, wolny od nepotyzmu, mecenas sztuki i opiekun artystów[1][2].

Najważniejsze wydarzenia kulturalne pontyfikatu[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj V wprowadził ducha renesansu do stolicy Piotrowej[2]. Planował ozdobić Watykan nowymi dziełami godnymi stolicy chrześcijańskiego świata. Rozpoczął jednak praktycznie, od wzmocnienia ufortyfikowania miasta, uporządkowania i wybrukowania głównych ulic oraz poprawy zaopatrzenia w wodę[1] – odbudował akwedukt Aqua Virgo. Na jego zlecenie wykonano również przeróbki w Pałacu Laterańskim (freski autorstwa Fra Angelico)[1]. Jednakże najbardziej zaangażował się w przebudowę Watykanu, gdzie przeniósł[4] siedzibę papieską z Pałacu Laterańskiego. Dobudowano m.in. skrzydło pałacu oraz prywatną kaplicę ozdobiona freskami Fra Angelico przedstawiającymi sceny z życia św. Wawrzyńca i św. Stefana.

W czasie trwania pontyfikatu Mikołaja V rozpoczęto renowację i przebudowę Bazyliki św. Piotra. Dzięki poparciu Mikołaja V, humanizm rozpowszechnił się w Rzymie; papież w szczególności finansował tłumaczenia przez setki kopistów i uczonych dzieł greckich (zarówno chrześcijańskich jak i pogańskich)[1]. Mikołaj V utworzył również Bibliotekę Watykańską[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 341-343. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 123-124. ISBN 83-7006-437-X.
  3. The Historical encyclopedia of world slavery – Google Books
  4. Mary Hollingsworth: The Borgias history's most notorious dynasty. Wyd. I. Londyn: Quercus, 2011, s. 34. ISBN 978-0-85738-916-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Eugeniusz IV
Emblem of the Papacy SE.svg Papież Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Kalikst III
Poprzednik
Nicholas Zanolini
Biskup Bolonii
1444- 1447
Następca
Giovanni del Poggio