Górki (powiat sandomierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w woj. świętokrzyskim, w powiecie sandomierskiim, w gminie Klimontów. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Górki
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Górki
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0795873
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Górki
Górki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Górki
Górki
Ziemia 50°39′46″N 21°25′13″E/50,662778 21,420278Na mapach: 50°39′46″N 21°25′13″E/50,662778 21,420278

Górkiwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Górki pierwotnie nosiły nazwę Klimontów. Po założeniu miasta Klimontów na pobliskich gruntach wsi Ramuntowice przez Jana Zbigniewa Ossolińskiego od 1604 roku nazywane były Starym Klimontowem. Nazwa Górki pojawiła się w XVIII wieku. Nazwa Górki pochodzi najprawdopodobniej od wzgórz górujących nad doliną Koprzywianki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założycielem Górek (Klimontowa) był w XIII wieku Klemens z Ruszczy, kasztelan krakowski, doradca Bolesława Wstydliwego. W XV w. Górki (Klimontów) nabyli Ossolińscy herbu Topór, mających swą siedzibę w Ossolinie. Pierwszym właścicielem z tego rodu był dworzanin Władysława Jagiełły, Jan zwany Ossolińskim od siedziby rodowej w Ossolinie zmarły w 1436. Po Ossolińskich wieś w 1650 roku przeszła w ręce Samuela Kalinowskiego herbu Kalinowa, a następnie Morsztynów i księcia Janusza Aleksandra Sanguszki herbu Pogoń Litewska. Od 1760 r. była posiadaniu rodu Ledóchowskich herbu Szaława.

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Górki[1].

W 1827 roku wieś liczyła 15 domów i 213 mieszkańców.

W XIX i XX wieku we wsi znajdowała się siedziba administracji dóbr klimontowskich. W skład dóbr klimontowskich wchodziły cztery wsie: Górki Klimontowskie, Julianów, Nawodzice, Smerdyna oraz pięć folwarków: Szymanowice, Podgórze, Żyznów, Rybnica, Nowa Wieś. Łączny obszar dóbr wynosił 5 893 mórg. W tym: 2 103 morgi gruntów ornych, 278 mórg łąk, 406 mór pastwisk, 48 mórg stawów hodowlanych, 2 925 mórg lasów oraz 133 morgi nieużytków i placów. W skład majątku wchodził również browar, olejarnia, pięć młynów wodnych (m.in. w Górkach i Rybnicy), młyn do mielenia gipsu, piec wapienny, cegielnia. Na terenie dóbr eksploatowano też pokłady kamienia budowlanego, wapienia i gipsu.

W 1861 roku hrabina Karolina Ledóchowska zniosła w w dobrach klimontowskich pańszczyznę. Na pamiątkę tego kazała odlać o wysokości ok. 15 cm dla dawnych poddanych z napisem „Boże, wspieraj nas, w Tobie nadzieja nasza” z jednej strony, a z drugiej „pamiątka zniesienia pańszyzny w 1861 r., dobra Klimontowskie”[1].

W 1881 dobra klimontowskie z rąk Ledóchowskich zakupił Karski, właściciel majątku Włostów.

W tym roku Górki liczyły 20 domów i 215 mieszkańców. Do dworu należało 519 mórg, a do włościan 164 morgi. We wsi również znajdował się młyn wodny.

Włodzimierz Karski rozbudował w 1896 roku pałac Ledóchowskich w stylu renesansowym z dwiema wieżami i obszernym tarasem. W parku w stylu angielskim, zbudował oranżerię[1].

Ostatnim właścicielem dóbr do 1944 roku był Andrzej Karski.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnobrzeskiego.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega szlak turystyczny czerwony czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zespół pałacowo-parkowy, nr rej.: 86 (t.) z 22.05.1984:
    • pałac Ledóchowskich – z początku XIX wieku przebudowany w roku 1896 r. przez Władysława Marconiego dla nowych właścicieli – Karskich, nr rej.: 86 (t.) z 8.02.1978
    • Park pałacowy w angielskim stylu z XIX wieku, nr rej.: 691 z 19.12.1957 oraz 86 (t.) z 8.02.1978
    • młyn,
    • dawna stróżówka,
    • brama wjazdowa,
    • dawne czworaki,
    • mostek,

Ludzie związani z Górkami[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 St. Chmielnicki, Olbierzowice i parafia Olbierzowice, Olbierzowice 1929, odbito w „Drukarni Nowoczesnej” w Sandomierzu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Czajkowski, Towarzystwo Pożyczkowo – Oszczędnościowe w Klimontowie 1898 – 1939, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2008
  • Sulimierski Filip (red. naczelny), Chlebowski Bronisław (red.), Walewski Władysław (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Nakładem Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego. T. II. Warszawa: Druk „WIEKU” Nowy-Świat Nr. 59, 1881.