Generał martwej armii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Generał martwej armii
Gjenerali i ushtrisë së vdekur
Autor Ismail Kadare
Miejsce wydania Albania
Język albański
Data I wyd. 1963
Wydawca Shtepia Botuese Naim Frashëri
Typ utworu powieść
Data I wyd. polskiego 1984
Pierwszy wydawca polski Państwowy Instytut Wydawniczy
Przekład Maria i Cezary Gawrysiowie

Generał martwej armii (alb. Gjenerali i ushtrisë së vdekur) – powieść albańskiego pisarza Ismaila Kadare. Po raz pierwszy została wydana w roku 1963. Polski przekład powieści, dokonany z języka francuskiego przez Marię i Cezarego Gawrysiów i wydany w 1984 r., był pierwszym przekładem powieści Kadarego na język polski i jednocześnie drugim w historii przekładem na język polski albańskiej powieści w ogóle[1].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Akcja powieści rozgrywa się w Albanii, do której w początkach lat 60. ze specjalną misją przybywa włoski generał, wraz z księdzem. Jego zadaniem jest zebranie informacji i dokonanie ekshumacji szczątków żołnierzy włoskich, poległych w Albanii, w czasie II wojny światowej. Zebrane przy poległych dokumenty i listy przedstawiają wieloznaczny i skomplikowany obraz relacji okupantów z miejscową ludnością. Opowieści miejscowej ludności pozwalają odtworzyć okoliczności śmierci żołnierzy. Trwająca rok misja generała staje się dla Kadarego pretekstem do ukazania heroizmu albańskich partyzantów i okrucieństwa włoskich żołnierzy.

Powieść Generał martwej armii jest najczęściej tłumaczonym dziełem Ismaila Kadare - doczekała się przekładu na 29 języków. W 1983 Luciano Tovoli wyreżyserował film Il generale dell'armata morte na motywach powieści I. Kadare, z Marcello Mastroiannim w głównej roli. W 1989 na motywach powieści powstał film fabularny Powrót martwej armii, w reż. Dhimitra Anagnostiego.

Recenzje (w języku polskim)[edytuj | edytuj kod]

  • B.Górowska, Słowo Polskie 1984/210, s.4.
  • T.Krzemień, Tu i Teraz 1984/29, s.10.
  • M.Troszyński, Nowe Książki 1984/11, s.133-134.
  • Wig, Echo Dnia 1985/51, s.5.
  • S.Szulist, Kierunki 1986/5, s.12.

Wybrane przekłady powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Generalat na myrtwata armija (bułg. tłum. Marina Marinowa), wyd. Sofia
  • 1971: The General of the dead army (ang. tłum. Derek Coltman), wyd. Londyn
  • 1973: Der General der toten Armee (niem. tłum. Sybille A. Rott), wyd. Düsseldorf
  • 1976: General mrtve armade (słoweń. tłum. Jakob Emeršič), wyd. Maribor
  • 1978: General mrtve armije (chorw. tłum. Đuro Plemenčić), wyd. Rijeka
  • 1981: Ǧenerāl al-ǧayš al-mayyit (arab. tłum. Abd 'al-Laṭif), wyd. Damaszek
  • 1983: Le général de l'armée morte (franc. tłum. Jusuf Vrioni), wyd. Paryż
  • 1987: El general del ejército muerto (hiszp. tłum. Ramon Sánchez), wyd. Madryt
  • 1990: Generál mrtvé armády (czes. tłum. Hana Tomková), wyd. Praga
  • 1997: Den doede haers general (norw. tłum. Kari Risvik, Kjell Risvik), wyd. Oslo
  • 2001: Den döda arméns general (szw. tłum. Britt Arenander, wyd. Sztokholm
  • 2004: General na mrtvata vojska (maced. tłum. Adem Gajtani), wyd. Skopje
  • 2004: Viên tướng của đạo quân ché̂t (wietn. tłum. Nguyẽ̂n Văn Sĩ), wyd. Hanoi
  • 2008: Mula armadako generalo (arum. tłum. Ibrahim Elshani), wyd. Prizren
  • 2009: 死者の軍隊の将軍 (jap. tłum. Ichirō Iura), wyd. Tokio

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pierwszą powieścią pisarza albańskiego przełożoną na język polski był utwór Sterjo Spasse Nie byli osamotnieni (alb. Ata nuk ishin vetëm), przełożony z języka rosyjskiego na polski przez Jerzego Orłowskiego i Zdzisława Stankiewicza i opublikowany w 1960 r.