Generał martwej armii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Generał martwej armii
Gjenerali i ushtrisë së vdekur
Autor Ismail Kadare
Miejsce wydania Albania
Język albański
Data wydania 1963
Wydawca Shtepia Botuese Naim Frashëri
Typ utworu powieść
Data wydania polskiego 1984
Pierwszy wydawca polski Państwowy Instytut Wydawniczy
Przekład Maria i Cezary Gawrysiowie

Generał martwej armii (alb. Gjenerali i ushtrisë së vdekur) – powieść albańskiego pisarza Ismaila Kadare. Po raz pierwszy została wydana w roku 1963. Polski przekład powieści, dokonany z języka francuskiego przez Marię i Cezarego Gawrysiów i wydany w 1984 r., był pierwszym przekładem powieści Kadarego na język polski i jednocześnie drugim w historii przekładem na język polski albańskiej powieści w ogóle[1].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Akcja powieści rozgrywa się w Albanii, do której w początkach lat 60. ze specjalną misją przybywa włoski generał, wraz z księdzem. Jego zadaniem jest zebranie informacji i dokonanie ekshumacji szczątków żołnierzy włoskich, poległych w Albanii, w czasie II wojny światowej. Zebrane przy poległych dokumenty i listy przedstawiają wieloznaczny i skomplikowany obraz relacji okupantów z miejscową ludnością. Opowieści miejscowej ludności pozwalają odtworzyć okoliczności śmierci żołnierzy. Trwająca rok misja generała staje się dla Kadarego pretekstem do ukazania heroizmu albańskich partyzantów i okrucieństwa włoskich żołnierzy.

Powieść Generał martwej armii jest najczęściej tłumaczonym dziełem Ismaila Kadare - doczekała się przekładu na 29 języków. W 1983 Luciano Tovoli wyreżyserował film Il generale dell'armata morte na motywach powieści I. Kadare, z Marcello Mastroiannim w głównej roli. W 1989 na motywach powieści powstał film fabularny Powrót martwej armii, w reż. Dhimitra Anagnostiego.

Recenzje (w języku polskim)[edytuj | edytuj kod]

  • B.Górowska, Słowo Polskie 1984/210, s.4.
  • T.Krzemień, Tu i Teraz 1984/29, s.10.
  • M.Troszyński, Nowe Książki 1984/11, s.133-134.
  • Wig, Echo Dnia 1985/51, s.5.
  • S.Szulist, Kierunki 1986/5, s.12.

Wybrane przekłady powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Generalat na myrtwata armija (bułg. tłum. Marina Marinowa), wyd. Sofia
  • 1971: The General of the dead army (ang. tłum. Derek Coltman), wyd. Londyn
  • 1973: Der General der toten Armee (niem. tłum. Sybille A. Rott), wyd. Düsseldorf
  • 1976: General mrtve armade (słoweń. tłum. Jakob Emeršič), wyd. Maribor
  • 1978: General mrtve armije (chorw. tłum. Đuro Plemenčić), wyd. Rijeka
  • 1981: Ǧenerāl al-ǧayš al-mayyit (arab. tłum. Abd 'al-Laṭif), wyd. Damaszek
  • 1983: Le général de l'armée morte (franc. tłum. Jusuf Vrioni), wyd. Paryż
  • 1987: El general del ejército muerto (hiszp. tłum. Ramon Sánchez), wyd. Madryt
  • 1990: Generál mrtvé armády (czes. tłum. Hana Tomková), wyd. Praga
  • 1997: Den doede haers general (norw. tłum. Kari Risvik, Kjell Risvik), wyd. Oslo
  • 2001: Den döda arméns general (szw. tłum. Britt Arenander, wyd. Sztokholm
  • 2004: General na mrtvata vojska (maced. tłum. Adem Gajtani), wyd. Skopje
  • 2004: Viên tướng của đạo quân ché̂t (wietn. tłum. Nguyẽ̂n Văn Sĩ), wyd. Hanoi
  • 2008: Mula armadako generalo (arum. tłum. Ibrahim Elshani), wyd. Prizren
  • 2009: 死者の軍隊の将軍 (jap. tłum. Ichirō Iura), wyd. Tokio

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pierwszą powieścią pisarza albańskiego przełożoną na język polski był utwór Sterjo Spasse Nie byli osamotnieni (alb. Ata nuk ishin vetëm), przełożony z języka rosyjskiego na polski przez Jerzego Orłowskiego i Zdzisława Stankiewicza i opublikowany w 1960 r.