Język arumuński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Makedon-armânâ, Armãneashce, Armãneashti, Limba armãneascã
Obszar Grecja, Albania, Serbia, Rumunia, Macedonia, Bułgaria
Liczba mówiących 250,000 (szacunki własne) [2]
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Języki italskie
Języki romańskie
Języki wschodnioromańskie
Język arumuński
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Kruszewo w Macedonii
Kody języka
ISO 639-1 rup
ISO 639-2 rup
ISO 639-3 rup
SIL RUP
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku arumuńskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka arumuńskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-arumuński online

Język arumuński lub macedo-rumuńskijęzyk, a w zasadzie grupa dialektów i etnolektów, która dopiero od niedawna przechodzi standardyzację – z grupy romańskiej, podgrupa wschodnioromańska języków indoeuropejskich.

Liczba jego użytkowników jest przedmiotem sporów. Własne szacunki organizacji mniejszości etnicznych i narodowych stwierdzają, że na co dzień może się nim posługiwać nawet 2 mln osób, natomiast według oficjalnych statystyk jest to nie więcej niż 250 tys. aktywnych użytkowników [1]. Występuje w północnej Grecji, 100 tys. w Macedonii, 40 tys. w Bułgarii oraz 5 tys. w Albanii, spotykany także na terenie Rumunii, Serbii, Czarnogóry oraz Bośni i Hercegowiny), spośród grupy etnicznej liczącej ok. 700 tys. osób.

Używany jest również przez diasporę, np. w USA, gdzie od XIX w. kierowały się z Bałkanów kolejne fale emigracji. Jednakże ze względu na procesy asymilacji oraz przesunięcie autoidentyfikacji na powstałe lub ugruntowane narody bałkańskie (np. Grecy, Rumuni, Bułgarzy) "świadomość arumuńska" jak i język żywy jest w zaniku, i ogranicza się w zasadzie do działalności w obrębie niewielkich towarzystw kulturalnych (np. działające w USA od 1903 roku Society Farsarotul).

Obecnie do jego zapisu stosuje się zarówno alfabet łaciński jak i grecki. Do XIX w. najczęściej stosowano cyrylicę. W XVIII w. ukazywała się prasa po arumuńsku, wydany też został słownik arumuńsko-grecki (patrz: Moskopole). W latach 1881-1889 przetłumaczono na arumuński fragmenty Biblii.

Język ten uzyskał status języka urzędowego w jednej z gmin w Macedonii. Nie posiada rozbudowanego szkolnictwa, jest też nauczany w stopniu podstawowym w Rumunii (gdzie traktowany jest jako dialekt rumuńskiego) oraz w Macedonii. Jego użytkownicy ulegają stopniowej asymilacji i porzucają arumuński na rzecz języków powszechnie używanych w danym kraju (przede wszystkim greckiego i rumuńskiego).

Przykłady tekstów[edytuj | edytuj kod]

Piosenka ludowa z Graveny w Epirze[edytuj | edytuj kod]

Lia vitsina lia vitsina aduna ts feata lia cristina

Aduna ts feata lia cristina cu fitsorli dushi Athina

Cu fitsorli dushi Athina va ts u acatsa ca galina

Va ts u acatsa ca galina va ts u adara trantelina

Voi ficiorli di Makrihori di Avdhularlu shi di Karadzioli

Toivusianji Suflurianji agiucats tu mesohori

Tłumaczenie na język grecki:

Βρε γειτόνισσα βρε γειτόνισσα μάζεψε την κόρη σου, βρε χριστιανή

Μάζεψε την κόρη σου, βρε χριστιανή (γιατί) πήγε με τα αγόρια στην Αθήνα

Πήγε με τα αγόρια στην Αθήνα, θα σου την πιάσουν σαν κότα

Θα σου την πιάσουν σαν κότα και θα "στην εκθέσουνε".

Εσείς παιδιά από το Μακρυχώρι από το Αβδουλάρι και από το Καρατζιόλι

Τοϊβουσιάνοι και Σουφλαριώτες χορέψτε στην πλατεία.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. [1] raport Ethnologue