Język norn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Norn
Obszar Szetlandy i Orkady
Liczba mówiących Język wymarły
Ranking  ?
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo łacińskie
Kody języka
ISO 639-1
ISO 639-2 gem
ISO 639-3 nrn
SIL  ?
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język nornwymarły język skandynawski (wywodzący się ze staronordyjskiego), którym posługiwali się mieszkańcy wysp Szetlandów i Orkadów, aż do zajęcia ich przez Szkocję w XV w.

Słowo norn wywodzi się ze staronordyjskiego norrœnn (norweski, nordyjski) i norrœna (język norweski, nordyjski).

Podobnie jak w innych językach germańskich czasownik w języku norn miał dwa czasy (teraźniejszy i przeszły) i trzy tryby (przypuszczający, oznajmujący i rozkazujący). Czasowniki mogły mieć koniugację mocną lub słabą. Norn posiadał dwie liczby (pojedynczą i mnogą) i trzy rodzaje (męski, żeński i nijaki). Rzeczowniki miały cztery przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik oraz biernik).

Nie wiadomo dokładnie, kiedy język norn wymarł; możliwe, że mówiono nim jeszcze w niektórych częściach tych wysp do XVIII wieku. Pojedyncze słowa, zaadaptowane do angielskiego lub szkockiego przetrwały śmierć języka. Spośród współcześnie funkcjonujących języków najbardziej zbliżone do języka norn są farerski i islandzki.

Do dzisiaj zachowało się niewiele fragmentów zapisanych w języku norn: kilka inskrypcji runicznych, dokumentów zapisanych w rzymskim alfabecie i zapisów mówionego języka (np "ballada o Hildinie"). Jednym z ocalałych tekstów jest chrześcijańska modlitwa Ojcze nasz.

Mt 6:9-13, orkadzki norn (tłum. Wallace; 1700)

Favor i ir i chimrie, Helleur ir i nam thite,
gilla cosdum thite cumma, veya thine mota vara gort
o yurn sinna gort i chimrie,
ga vus da on da dalight brow vora
Firgive vus sinna vora sin vee Firgive sindara mutha vus,
lyv vus ye i tumtation, min delivera vus fro olt ilt, Amen.

Mt 6:9-13, szetlandzki norn (1774)

Fy vor or er i Chimeri. Halaght vara nam dit.
La Konungdum din cumma. La vill din vera guerde
i vrildin sindaeri chimeri.
Gav vus dagh u dagloght brau. Forgive sindorwara
sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
Lia wus ikè o vera tempa, but delivra wus fro adlu idlu.
For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen

Mt 6:9-13, język farerski (język Wysp Owczych, najbliższy pokrewny)

Faðir vár, Tú, sum ert í Himli. Heilagt verði navn Títt.
Komi ríki Títt. Verði vilji Tín,
sum í Himli, so á jørð.
Gev okkum í dag okkara dagliga breyð. Og fyrigev okkum syndir okkara,
so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
Leið okkum ikki í freistingar, men frels okkum frá tí illa.

Mt 6:9-13, staronordycki

Faþer vár es ert í himenríki, verði nafn þitt hæilagt
Til kome ríke þitt, værði vili þin
sva a iarðu sem í himnum.
Gef oss í dag brauð vort dagligt
Ok fyr gefþu oss synþer órar,
sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert
Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þv oss frá öllu illu.

Źródło: Þorvaldur Bjarnarson, 1878.