Jan Frycz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Frycz
Jan Frycz
Data
i miejsce urodzenia
15 maja 1954
Kraków
Zawód aktor
Współmałżonek Grażyna Laszczyk-Frycz
Agata Frycz
Małgorzata Frycz[1]
Lata aktywności od 1978
Zespół artystyczny
Teatr Narodowy
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jan Frycz w Wikicytatach

Jan Frycz (ur. 15 maja 1954 w Krakowie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.

Jan Frycz ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie w 1978. W latach 1989–2006 był aktorem Teatru Starego w Krakowie. Od 2006 jest aktorem Teatru Narodowego w Warszawie. W latach 80. i później stworzył wiele docenionych przez krytykę i publiczność ról w przedstawieniach m.in. Krystiana Lupy, Jerzego Grzegorzewskiego i Jerzego Jarockiego. Równie dobrze czuje się w repertuarze klasycznym, co eksperymentalno-awangardowym.

Film upomniał się o niego dopiero w latach 90. Grywa bohaterów różnego typu, od życiowych nieudaczników, przerysowanych desperatów, makiawelicznych despotów, po spokojnych, wyciszonych neurotyków. Jest jednym z najbardziej aktywnych i najpopularniejszych polskich aktorów początku XXI wieku. Najciekawsze kreacje stworzył w filmach Pożegnanie jesieni, Egoiści, Tam i z powrotem, Pornografia (nagroda na FPFF w Gdyni i Orzeł), Pręgi (Orzeł) oraz Bezmiar sprawiedliwości.

Córkami Jana Frycza są Olga Frycz i Gabriela Frycz.

Kariera teatralna[edytuj | edytuj kod]

W teatrze zadebiutował w 1978 roku rolą Edmunda w Damach i huzarach Aleksandra Fredry w reżyserii Mikołaja Grabowskiego na deskach krakowskiego Teatru im. Juliusza Słowackiego.

Po studiach należał do zespołu scen warszawskich: Teatru Narodowego (1982-1983) oraz Teatru Polskiego (1983-1984). Od 1984 do 1989 roku był aktorem Teatru im. Słowackiego w Krakowie, a w 1989 roku związał się z Teatrem Starym. W 2006 roku przeszedł do Teatru Narodowego w Warszawie. W 2007 roku zagrał tragikomiczną postać Iwana Nikołajewicza Zachedryńskiego w „Miłości na Krymie” Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Jarockiego. Reżyser, za zgodą autora sztuki, nieco zmodyfikował dramat konkretnie pod tę inscenizację.

Przez wielu recenzentów i krytyków teatralnych uważany jest za jednego z najwybitniejszych aktorów swojego pokolenia. W swoim bogatym dorobku ma wiele ról z rosyjskiej klasyki, m.in. Pieriedonowa w Małym biesie Sołoguba (1985), Astrowa w Wujaszce Wani (1993) i Wierszynina w Trzech siostrach (2001) Antona Czechowa, Pozdnyszewa w Sonacie kreutzerowskiej Lwa Tołstoja (1998). U Krystiana Lupy zagrał Iwana w Braciach Karamazow Fiodora Dostojewskiego (1990 i 1999) oraz Poncjusza Piłata w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa (2002).

Z Lupą współpracował zresztą wielokrotnie. Zagrał w jego Nadobnisiach i koczkodanach Witkacego (1977), Malte albo tryptyku marnotrawnego syna według prozy Rilkego (1991) i – przede wszystkim – w Lunatykach. Eschu, czyli Anarchi Brocha (1995), gdzie zdaniem wielu recenzentów stworzył jedną z najlepszych ról w całej swojej karierze.

Wystąpił również w klasyce literatury polskiej (m.in. Sawa w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego, 1992; ksiądz Piotr w Dziadach Adama Mickiewicza 1995) oraz światowej (m.in. Lear w Królu Learze Williama Szekspira 2000; Mozart w Amadeuszu Petera Shaffera; Adrian Leverkuhn w Doktorze Faustusie Thomasa Manna).

Aktor pojawia się również w Teatrze Telewizji. Grał w przedstawieniach m.in. Kazimierza Kutza (Astrow w Wujaszku Wani, 1994), Andrzeja Domalika (Mikołaj w Płatonowie Czechowa, 1992), Laco Adamíka (Edyp w Królu Edypie Sofoklesa, 1992), Jana Englerta (Hamlet w „Hamlecie” 1985, Iwanow w Iwanowie, 1995; Marek Antoniusz w Juliuszu Cezarze, 2005) czy Krystyny Jandy (Gilles w Małych zbrodniach małżeńskich, 2005).

Kariera filmowa[edytuj | edytuj kod]

Na ekranie zadebiutował w Dagny (1976) Haakona Sandøy. W drugiej połowie lat 70. i w latach 80. skupił się głównie na pracy w teatrze, w filmie grywał niewiele, najczęściej role epizodyczne. Pamiętane role z tego okresu to: infantylny, egoistyczny uwodziciel w Zielonej miłości (1978) Stanisława Jędryki, brutalny ubek w Wiernych bliznach (1981) i słaby dorobkiewicz w Wielkim Szu (1982) Sylwestra Chęcińskiego.

Najciekawsze i najbardziej doceniane role filmowe stworzył w latach 90. i później. Grywał bohaterów bardzo różnego typu. Najbardziej wyraziste kreacje Frycza to postaci skupionych, tłumiących emocje neurotyków. Uznanie przyniosła mu odważna rola egzaltowanego, wypalonego homoseksualisty w Egoistach (2000) Mariusza Trelinskiego, a także zagubionego na granicy snu i rzeczywistości przedwojennego inteligenta w Pożegnaniu jesieni (1990) również Trelińskiego, zdesperowanego partyzanta w Tam i z powrotem (2001) Wojciecha Wójcika, pułkownika, który w czasie II wojny światowej popada w depresję i nie może dalej walczyć w Pornografii (2003) Jana Jakuba Kolskiego, despotycznego ojca w Pręgach (2004) Magdaleny Piekorz oraz – ostatnio – makiawelicznego adwokata w Bezmiarze sprawiedliwości (2006) Wiesława Saniewskiego. Popularność zdobył dzięki postaci amanta w Damie kameliowej (1994) Jerzego Antczaka.

Bardzo często pojawia się na drugim planie i w epizodach, w produkcjach zarówno ambitnych (Jerzy w Spisie cudzołożnic Jerzego Stuhra, Jefimow w Łagodnej Trelińskiego, malarz Jeremi w Dwu księżycach Andrzeja Barańskiego, komendant w Czarnych słońcach Zalewskiego), jak i tych przeznaczonych dla masowego widza (mąż Judyty w Nigdy w życiu!, Bobicki w Zakochanych, nierozgarnięty bandyta w To ja, złodziej, producent disco polo w Kochaj i rób co chcesz). Nie unika seriali, chociaż konsekwentnie rezygnuje z gry w długich tasiemcach i operach mydlanych.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jan Frycz jest w trzecim związku małżeńskim, ma sześcioro dzieci z pierwszego i drugiego małżeństwa[1].

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Dubbing[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

poprzednik:
Jacek Braciak
Najlepszy aktor drugoplanowy na FPFF
2003
za Pornografię
następca:
Marek Walczewski
  • Feliks Warszawski:
    • 2007 – nominacja Najlepszy aktor pierwszoplanowy za Miłość na Krymie

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]