Sławomir Mrożek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sławomir Mrożek
Slawomir Mrozek.JPG
Sławomir Mrożek, 2006
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1930
Borzęcin
Data i miejsce śmierci 15 sierpnia 2013
Nicea
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
rysunek
Ważne dzieła Męczeństwo Piotra Oheya, Indyk, Tango, Emigranci, Miłość na Krymie
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" Order Ecce Homo Legia Honorowa (Francja)
Nagrody
Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1962)
Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego (2010)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Sławomir Mrożek w Wikicytatach

Sławomir Mrożek (ur. 29 czerwca[a] 1930 w Borzęcinie, zm. 15 sierpnia 2013 w Nicei) – polski dramatopisarz, prozaik oraz rysownik. Autor wielu satyrycznych opowiadań i utworów dramatycznych o tematyce filozoficznej, politycznej, obyczajowej i psychologicznej. Jako dramaturg zaliczany do nurtu teatru absurdu[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Borzęcinie, jako syn kierownika poczty Antoniego Mrożka (1903–1987)[2] i Zofii de domo Kędzior (1906–1949)[3], córki przedsiębiorcy branży mleczarskiej. Pisarz był jednym z trojga dzieci małżeństwa Mrożków. Miał brata Jerzego (1928–1932) i siostrę Litosławę (1935–1995)[4].

Absolwent krakowskiego Liceum im. Nowodworskiego[5].

Zadebiutował w 1950 jako rysownik, od 1953 publikował cykle rysunków w Przekroju. Wydane w tym samym roku zbiory opowiadań: Opowiadania z Trzmielowej Góry oraz Półpancerze praktyczne stanowiły jego literacki debiut. W 1953 podpisał tzw. Apel Krakowski, wyrażający poparcie dla stalinowskich władz PRL po aresztowaniu pod sfabrykowanymi zarzutami duchownych katolickich, skazanych w sfingowanym procesie księży kurii krakowskiej.

Jego pierwszą sztuką teatralną był dramat Policja, wydany w 1958. Dramat Tango z 1964 przyniósł Mrożkowi światową sławę.

Uczestniczył w realizacji II spektaklu gdańskiego teatru Bim-Bom pt "Radość poważna" (1956)[6].

W 1963 wyemigrował. W następnych latach mieszkał we Francji (w Paryżu), następnie osiadł w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Włoszech i Meksyku na ranczo La Epifanía[7]. W 1968 na łamach prasy francuskiej opublikował list protestujący przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, a w grudniu 1981 zaprotestował przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.

Urna z prochami Sławomira Mrożka

W 1996 powrócił do Polski. W 2002 przeszedł udar mózgu, którego wynikiem była afazja. Skutkiem tego utracił możliwość posługiwania się językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie. Dzięki terapii, która trwała około trzech lat, odzyskał zdolność pisania i mówienia. Efektem walki z chorobą jest jego autobiografia[8].

6 maja 2008 Sławomir Mrożek zapowiedział ponowne opuszczenie ojczyzny, by osiąść w Nicei na południu Francji[9] z powodu klimatu, który bardziej sprzyjał zdrowiu dramatopisarza. Z Polski wyprowadził się dokładnie miesiąc później – 6 czerwca 2008 – wylatując z lotniska w Balicach[10].

Zmarł nad ranem 15 sierpnia 2013 w szpitalu w Nicei[11]. Jego prochy spoczęły w Panteonie Narodowym w Krakowie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 17 września 2013 w kościele Świętych Piotra i Pawła w Krakowie. Mszy świętej przewodniczył metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz[12].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną od 1959 była malarka, Maria Obremba. Małżeństwo zakończyło się jej niespodziewaną śmiercią w 1969 roku. W 1987 roku powtórnie ożenił się z Meksykanką, Susaną Osorio Rosas[13].

Wyróżnienia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

W 1962 został jednym z czterech pierwszych laureatów literackiej nagrody im. Kościelskich[19].

W 1987 otrzymał nagrodę miasta Klosterneuburg im. Franza Kafki.

W 1990 otrzymał Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa[20].

W 2000 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W grudniu 2004 za książkę Varia. Jak zostałem filmowcem uhonorowany został Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca.

Za korespondencję ze Stanisławem Lemem, w postaci wydanych przez Wydawnictwo Literackie Listów Mrożek otrzymał Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego za rok 2010[21]. 23 marca 2012 Sławomir Mrożek został doktorem honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach[22].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja Daniela Mroza do książki Słoń, 1957

W swojej twórczości Mrożek poruszał zarówno problematykę silnie związaną z historią Polski oraz tradycjami kulturowymi (np. romantyzmu), jak i tematy uniwersalne, takie jak wolność czy zagrożenia ze strony współczesnej cywilizacji.

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

  • Opowiadania z Trzmielowej Góry, 1953
  • Półpancerze praktyczne, 1953
  • Słoń, 1957
  • Wesele w Atomicach, 1959
  • Deszcz, 1962
  • Dwa listy i inne opowiadania, 1970
  • Opowiadania, 1981
  • Donosy, 1983
  • Śpiąca Królewna
  • Woda
  • Ostatni husarz
  • Zeszyt

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Maleńkie lato, 1956
  • Ucieczka na południe, 1961

Zbiory felietonów[edytuj | edytuj kod]

  • Małe listy, 1981
  • Dziennik powrotu, 2000
  • Małe listy, 2000

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

  • Wyspa róż, 1975
  • Amor, 1978
  • Powrót, 1994

Inne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Błędna, publikowana data urodzenia: 26 czerwca

Przypisy

  1. Sidoruk E., Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Białystok 1995.
  2. Sławomir Mrożek: Mój życiorys
  3. Borzęcin we wspomnieniach Sławomira Mrożka
  4. Wywiad ze Sławomirem Mrożkiem w portalu Onet.pl
  5. I Liceum Ogólnokształcące w Krakowie im. B. Nowodworskiego
  6. Piotr Bratkowski: Tango się skończyło, Newsweek z 19 sierpnia 2013
  7. http://www.intoamericas.com/blog/sniadanie-na-ranczu-slawomira-mrozka/
  8. Lecznicza autobiografia Mrożka – e-teatr.pl
  9. Mrożek opuszcza Polskę, by osiąść w Nicei – e-teatr.pl
  10. Mrożek uciekł z Polski – Dziennik.pl
  11. Sławomir Mrożek nie żyje (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2013-08-15].
  12. Pożegnanie pisarza w Krakowie: Sławomir Mrożek spoczął w Panteonie Narodowym. tvp.info, 17 września 2013.
  13. Sławomir Mrożek. Biografia (pol.). Wydawnictwo Literackie, 2012. [dostęp 2013-08-21].
  14. Prezydent odznaczył pośmiertnie Sławomira Mrożka. prezydent.pl, 17 września 2013. [dostęp 17 września 2013].
  15. M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 110 – pkt 2.
  16. Złota Gloria Artis dla Sławomira Mrożka (pol.). mkidn.gov.pl, 23 września 2010. [dostęp 24 września 2010].
  17. Sławomir Mrożek odebrał Order Ecce Homo na Wawelu za mistrzostwo słowa (pol.). 2012-03-27. [dostęp 2012-03-29].
  18. Le dramaturge et écrivain Slawomir Mrozek est décédé (fr.). la-croix.com, 2013-08-15. [dostęp 2013-08-16].
  19. Nagroda Kościelskich 2003-2008
  20. Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. [dostęp 18 lutego 2011].
  21. Nagrody Polskiego PEN Clubu. [dostęp 2011-10-05].
  22. Doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego dla Sławomira Mrożka
  23. "Repetytorium z Mrożka" (pol.). Dziennik Polski, 7 maja 2009. [dostęp 7 maja 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]