Judd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Juddmarka silników spalinowych wykorzystywanych w sporcie motorowym do napędu samochodów wyścigowych. Silniki projektuje i produkuje przedsiębiorstwo Engine Developments Ltd., założone przez Johna Judda i Jacka Brabhama w Rugby w 1971 roku.

Początkowo celem firmy było dostarczanie silników Brabhamowi. Była jedną z pierwszych firm, którym Cosworth pozwolił przebudowywać silniki DFV. Od tego czasu rozwinęła się w różne obszary sportów motorowych.

Engine Developments Ltd. dostarczało silniki do różnych serii wyścigowych – formuł wyścigowych (w tym Formuły 1), wyścigów samochodów sportowych i turystycznych. Był powiązany z różnymi producentami, takimi jak Honda, MG czy Yamaha, ale głównie dostarczał silniki klientom.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niższe formuły[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu Jacka Brabhama z firmy Judd otrzymał zlecenie od Hondy na wybudowanie silnika dla zespołu Formuły 2, Ralt, którego właścicielem był Ron Tauranac.

Po rozwiązaniu Formuły 2 Judd nadal produkował silniki dla Hondy. Pierwszym był Judd AV, turbodoładowany silnik V8, którego Honda chciała użyć w serii CART. Po raz pierwszy tego silnika użył zespół Galles Racing podczas Indianapolis 500 w 1987 roku. Jedyne zwycięstwo samochodem z tym silnikiem odniósł w tej serii Bobby Rahal podczas zawodów Pocono 500 w 1988 roku. Judd we wczesnych latach 90. nadal rozwijał silniki AV, nawet po tym, gdy Honda zrezygnowała z przedsięwzięcia. Gdy japoński producent przeniósł się do Formuły 3000, Judd ponownie rozpoczął dla niej produkcję silników. Oparty na silniku AV silnik BV był silnikiem wolnossącym, a na jego podstawie zbudowano silnik CV, który Judd wystawił do Formuły 1.


Silnik z 1989 r. Judd AV

KV[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu firmy z Formuły 1, Judd wrócił do Formuły 3000 w roku 1995. W tym celu zbudowano nowy silnik V8, oznaczony KV. Judd produkował we współpracy z firmą Zytek silniki, z których korzystał każdy zespół Formuły 3000. Zbudowano około 80 silników KV. Po odejściu Judda firma Zytek oparła swe silniki dostarczane w 2005 roku dla serii A1 Grand Prix na silnikach KV.

Formuła 1[edytuj | edytuj kod]

W 1988 roku, w porozumieniu w Marchem, Judd wyprodukował silnik wolnossący dla Formuły 1. Silniki takie w 1989 roku całkowicie wyparły jednostki turbodoładowane. Judd oparł swój silnik na stosowanej w Formule 3000 jednostce BV, by oszczędzić pieniądze i czas. Silniki Judd miały być silnikami "klienckimi" będącymi alternatywą dla stosowanych przez zazwyczaj mniejsze zespoły silników Forda.

CV[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym silnikiem Formuły 1 wyprodukowanym przez Judda był silnik oznaczony symbolem CV. Był to silnik wolnossący V8 o pojemności 3,5 litra. Jednostka ta miała wiele wspólnych cech konstrukcyjnych z BV. Początkowo silników Judd używał March, ale później na współpracę po wygaśnięciu umowy z Hondą zdecydował się Williams. W sezonie 1988 z silników tych korzystał również Ligier. Samochody napędzane silnikami Judd zdobyły w pierwszym sezonie cztery miejsca na podium.

Na sezon 1989 zbudowano nowy silnik – EV, z kątem rozwidlenia cylindrów wynoszącym 76 stopni (w silnikach AV, BV i CV kąt ten wynosił 90 stopni). Nadal jako tańszą alternatywę rozwijano jednak silnik CV, z którego w roku 1989 korzystały Lotus i EuroBrun. W sezonie 1990 z silników CV korzystał nadal EuroBrun, a później jeszcze Life.

EV[edytuj | edytuj kod]

Na sezon 1989 zbudowano silnik EV z mniejszym kątem rozwidlenia cylindrów. Początkowo miał on wynosić 75 stopni, ale po badaniach za pomocą CNC zdecydowano, że lepszym kątem będzie 76 stopni. Z silnika tego korzystały March i Brabham, a każdy z tych zespołów wywalczył po jednym miejscu na podium. Zespoły te korzystały z jednostek EV również w 1990 roku (chociaż zmieniono nazwę z March na Leyton House). W roku tym drugie miejsce zdobył Leyton Housem Ivan Capelli w Grand Prix Francji. W sezonie 1991 z jednostek Judd EV korzystał Lotus.

GV[edytuj | edytuj kod]

Na sezon 1991 Judd wybudował nową jednostkę, GV. Nie był to silnik V8, a V10. Kąt rozwidlenia cylindrów wynosił w nim 72 stopnie. Był to stosunkowo mocny silnik, a korzystała z niego Scuderia Italia. Trzecie miejsce w Grand Prix San Marino zdobył Italią JJ Lehto. W sezonie 1992 z silników GV korzystały Brabham i Andrea Moda. Oba zespoły miały jednak problemy z kwalifikowaniem się do wyścigów, i żaden z nich nie zdobył w tamtym sezonie ani punktu. Po roku 1992 Judd wycofał się z Formuły 1.

Partnerstwo z Yamahą[edytuj | edytuj kod]

Silnik Yamaha OX10A, wariant silnika Judd GV

Po odejściu firmy z Formuły 1 po 1992 roku, John Judd został pracownikiem Yamahy, gdzie nadal produkował silniki. Opierając się na silniku Judd GV, Yamaha wyprodukowała silnik OX10, którego początkowo dostarczała Tyrrellowi. W 1993 Tyrrell nie zdobył ani punktu, ale w sezonie 1994 brytyjski zespół niespodziewanie osiągał dobre wyniki, a Mark Blundell był trzeci w Grand Prix Hiszpanii.

Przepisy na sezon 1995 zmniejszały pojemność silnika do 3 litrów. Silnik OX10C (w oznaczeniu Judda – HV) miał zmniejszoną pojemność, ale architektura silnika była ta sama. Tyrrell zdobył 5 punktów. Tyle samo punktów zespół ten zdobył w sezonie 1996, chociaż zastosował wówczas całkowicie nowe silniki Yamaha OX11 (Judd JV). Po sezonie 1996 Tyrrell zmienił dostawcę silników na Forda, ale w sezonie 1997 z silników Yamaha korzystał Arrows, którym Damon Hill prawie wygrał Grand Prix Węgier.

Samochody sportowe[edytuj | edytuj kod]

GV10[edytuj | edytuj kod]

Od 1991 roku w Mistrzostwach Świata Samochodów Sportowych można było stosować silniki takie, jak w Formule 1. Była to próba ograniczenia kosztów poprzez umożliwienie zespołom zakupu silników Formuły 1. To umożliwiło Juddowi dostarczanie do tej serii silników oznaczonych jako GV10. Korzystały z niego Mazda i Euro Racing.

Serię tę rozwiązano w 1993 roku.

GV4[edytuj | edytuj kod]

Po nawiązaniu partnerstwa z Yamahą Judd ponownie rozpoczął dostarczanie silników w seriach wyścigów samochodów sportowych. W ten sposób powstał silnik GV4, oparty na silniku GV10, ale mający pojemność 4 litrów i stosujący nowe technologie. Był on używany w serii Sports Racing World Cup. Silnik ten był używany w większości samochodów, z wyjątkiem Ferrari 333 SP. Ostatecznie zespół Racing for Holland, stosujący silniki Judd, wygrał mistrzostwa tej serii w latach 2002-2003.

Silnik ten był używany również w zawodach 24h Le Mans oraz 24h Daytona.

KV675[edytuj | edytuj kod]

W roku 2001 Automobile Club de l'Ouest – organizator wyścigu 24h Le Mans – ogłosił nowe przepisy dla serii LMP675 wyścigów prototypów Le Mans, które pozwalały na stosowanie silników wolnossących V8 o pojemności do 3,4 litra. W ten sposób, na bazie silnika Judd KV, powstał silnik KV675.

W debiutanckim roku samochód zespołu Dick Barbour Racing napędzany tym silnikiem wygrał mistrzostwa American Le Mans Series w klasie LMP675. Samochód napędzany silnikiem KV675 wygrał klasę w wyścigu 24h Le Mans w 2004 roku.

GV5[edytuj | edytuj kod]

W 2002 roku Judd wprowadził odmianę silnika GV4, oznaczoną GV5. Jego pojemność była zwiększona do 5 litrów. Silnik ten miał ograniczone obroty, a zwiększony moment obrotowyu i wytrzymałość. W debiutanckim roku zespół Doran, korzystający z silników Judd, zdobył drugie miejsce w zawodach Rolex Sports Car Series. Korzystając z tego silnika, Pescarolo Sport zdobyło czwarte miejsce w zawodach 24h Le Mans w 2004 roku. W następnym roku w wyścigu 24h Le Mans kierowcy Pescarolo Sports zdobyli drugie miejsce, a zespół ten wygrał klasyfikację zespołów w serii Le Mans Endurance Series.

W 2006 roku silnik GV5 został ulepszony, a poprzez użycie lżejszych materiałów jego masę zmiejszono do 20 kg. Z jednostki tej, oznaczonej jako GV5 S2, ponownie korzystał zespół Pescarolo Sports. Ponownie zdobył także drugie miejsce w 24h Le Mans i pierwsze w Le Mans Endurance Series.

W 2007 roku silnikowi zwiększono pojemność do 5,5 litra. Miał zwiększoną moc i moment obrotowy, a zmniejszone zużycie paliwa. Oznaczony jest symbolem GV5.5 S2 i stosowany do dzisiaj.

XV675[edytuj | edytuj kod]

Judd próbował zastąpić w serii Champ Car World Series jako wyłącznego dostawcę silników Forda. W porozumieniu z MG rozwinął silnik KV675 i oznaczył go XV675. Zamiary Judda nie zostały jednak urzeczywistnione, chociaż silnika tego używał Ray Mallock Ltd., wygrywając klasę LMP2 w wyścigu 24h Le Mans 2005.

DB[edytuj | edytuj kod]

Silnik Judd DB

Pod koniec 2007 roku Judd ogłosił zamiary zastąpienia silnika XV675 jednostką oznaczoną DB. Silnik nadal miał pojemność 3,4 litra, ale był całkowicie nowy. Firma planowała współpracę z czołowym zespołem LMP2 w celu testowania silników. Silnik został udostępniony klientom. Obecnie silnik ten napędza Lole B08/80 w Le Mans Series w klasie LMP2.

Samochody turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1997 roku firma Engine Developments została wybrana przez Nissana, by rozwijać silnik Primery dla serii British Touring Car Championship. Nissan wygrał mistrzostwa tej serii w klasyfikacji konstruktorów w latach 1998-1999, a Laurent Aïello w klasyfikacji kierowców w roku 1998.

W 2004 roku Judd na skutek umowy z MG dostarczał silniki oznaczone K2000 dla modelu ZS ścigającego się w BTCC. Na skutek problemów finansowych MG wyvofało się z tej serii rok później. Z silnika K2000 korzystał Des Wheatley, kiedy wygrywał MG Metro Mistrzostwa Wielkiej Brytanii w Rallycrossie.

Wyniki w Formule 1[edytuj | edytuj kod]

Sezon Zespół Samochód Silnik Opony Kierowcy Wyniki w poszczególnych eliminacjach Pkt. Msc.
1988 Williams FW12 Judd CV 3.5 V8 G BRA SMR MCO MEX CND DET FRA GBR DEU HUN BEL ITA POR ESP JAP AUS 20 7
Wielka Brytania Nigel Mansell NU NU NU NU NU NU NU 2 NU NU NU 2 NU NU
Wielka Brytania Martin Brundle 7
Francja Jean-Louis Schlesser 11
Włochy Riccardo Patrese NU 13 6 NU NU NU NU 8 NU 6 NU 7 NU 5 6 4
March 881 Judd CV 3.5 V8 G
Brazylia Maurício Gugelmin NU 15 NU NU NU NU 8 4 8 5 NU 8 NU 7 10 NU 22 6
Włochy Ivan Capelli NU NU 10 16 5 NW 9 NU 5 NU 3 5 2 NU NU 6
Ligier JS31 Judd CV 3.5 V8 G
Francja René Arnoux NU NZ NU NU NU NU NZ 18 17 NU NU 13 10 NU 17 NU 0
Szwecja Stefan Johansson 9 NZ NU 10 NU NU NZ NZ NZ NU 11 NZ NU NU NZ 9
1989 Brabham BT58 Judd EV 3.5 V8 P BRA SMR MCO MEX USA CND FRA GBR DEU HUN BEL ITA POR ESP JAP AUS 8 9
Wielka Brytania Martin Brundle NU NU 6 9 NU NPK NPK NU 8 12 NU 6 8 NU 5 NU
Włochy Stefano Modena NU NU 3 10 NU NU NU NU NU 11 NU NZ 14 NU NU 8
Lotus 101 Judd CV 3.5 V8 G
Brazylia Nelson Piquet NU NU NU 11 NU 4 8 4 5 6 NZ NU NU 8 6 NU 15 6
Japonia Satoru Nakajima 8 NS NZ NU NU NZ NU 8 NU NU NZ 10 7 NU NU 4
March 881
CG891
Judd EV 3.5 V8 G
Brazylia Maurício Gugelmin 3 NU NU NZ NU NU NU NU NU NU 7 NU 10 NU 7 7 4 12
Włochy Ivan Capelli NU NU 11 NU NU NU NU NU NU NU 12 NU NU NU NU NU
EuroBrun ER188B
ER189
Judd CV 3.5 V8 P
Szwajcaria Gregor Foitek NZ NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK 0
Argentyna Oscar Larrauri NPK NPK NPK NPK NPK
1990 Brabham BT58
BT59
Judd EV 3.5 V8 P USA BRA SMR MCO CND MEX FRA GBR DEU HUN BEL ITA POR ESP JPN AUS 2 10
Szwajcaria Gregor Foitek NU NU
Australia David Brabham NZ NU NZ NU 15 NZ NU NZ NU NZ NU NZ NU NU
Włochy Stefano Modena 5 NU NU NU 7 11 13 9 NU NU 17 NU NU NU NU 12
Leyton House CG901 Judd EV 3.5 V8 P
Brazylia Maurício Gugelmin 14 NZ NU NZ NZ NZ NU NW NU 8 6 NU 12 8 NU NU 7 7
Włochy Ivan Capelli NU NZ NU NU 10 NZ 2 NU 7 NU 7 NU NU NU NU NU
EuroBrun ER189B Judd CV 3.5 V8 P
Brazylia Roberto Moreno 13 NPK NU NZ NZ DK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK 0
Włochy Claudio Langes NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK NPK
Life L190 Judd CV 3.5 V8 G
Włochy Bruno Giacomelli NPK NPK 0
1991 Lotus 102B Judd EV 3.5 V8 G USA BRA SMR MCO CND MEX FRA GBR DEU HUN BEL ITA POR ESP JPN AUS 3 10
Finlandia Mika Häkkinen 13 9 5 NU NU 9 NZ 12 NU 14 NU 14 14 NU NU 19
Wielka Brytania Julian Bailey NZ NZ 6 NZ
Wielka Brytania Johnny Herbert NZ 10 10 14 7 NU NU 11
Niemcy Michael Bartels NZ NZ NZ NZ
Italia F191 Judd GV 3.5 V10 P
Włochy Emanuele Pirro NU 11 NPK 6 9 NPK NPK 10 10 NU 8 10 NU 15 NU 7 5 8
Finlandia JJ Lehto NU NU 3 11 NU NU NU 13 NU NU NU NU NU 8 NU 12
1992 Brabham BT60B Judd GV 3.5 V10 G ZAF MEX BRA ESP SMR MCO CND FRA GBR DEU HUN BEL ITA POR JPN AUS 0
Belgia Eric van de Poele 13 NZ NZ NZ NZ NZ NZ NZ NZ NZ
Włochy Giovanna Amati NZ NZ NZ
Wielka Brytania Damon Hill NZ NZ NZ NZ NZ 16 NZ 11
Moda C4B
S921
Judd GV 3.5 V10 G
Włochy Alex Caffi NW NW 0
Brazylia Roberto Moreno NPK NPK NPK NU NPK NW NPK NPK NZ NZ NW
Włochy Enrico Bertaggia NW NW
Wielka Brytania Perry McCarthy NW NPK NPK NPK NW NW NPK WYK NPK NZ NW

WWW[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]