24h Le Mans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Plakat z 1923 r.
Tor de la Sarthe

24h Le Mans – wyścig samochodowy i motocyklowy, w których zadaniem zawodników jest przejechanie jak największej liczby okrążeń w ciągu dokładnie jednej doby. W zawodach startują drużyny trzyosobowe.

Tor Circuit de la Sarthe ma długość 13 629 m i jest wpleciony w ulice wokół miasta, w którym odbywa się wyścig.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy wyścig 24h Le Mans odbył się 26 maja 1923 roku. Od tej pory był rozgrywany corocznie, z wyjątkiem lat 1936 oraz 1940-1948. W pierwszych latach zawodnicy startowali indywidualnie, z czasem zostały wprowadzone przepisy o dwuosobowych, a potem trzyosobowych zespołach.

Do 2009 roku 24–godzinny wyścig Le Mans rozpoczynał się tradycyjnie w sobotę o godzinie 16:00. Wyjątkami od tej reguły były lata 1968 gdy wyścig został przesunięty i 1984 kiedy wyścig zaczął się o 15:00 z powodu odbywających się we Francji wyborów. Także w 2006 roku wyścig Le Mans rozpoczął się z opóźnieniem, co było spowodowane transmisjami z mistrzostw świata w piłce nożnej. Od 2009 roku wyścig rozpoczyna się o godzinie 15:00.

Wypadki[edytuj | edytuj kod]

W historii wyścigów dochodziło do wielu wypadków śmiertelnych. Jednym z nich był wypadek z 1955 roku, w którym jeden z samochodów wjechał w tłum widzów, zabijając ponad 80 osób. Spowodowało to wycofanie się Mercedesa z wszelkich wyścigów, aż do 1988 roku i odwołanie wyścigów w Niemczech. Z tego samego powodu w Szwajcarii wprowadzono zakaz organizowania wyścigów, który został zniesiony w czerwcu 2007 roku.

Zwycięzcy wyścigu[edytuj | edytuj kod]

Rok Zespół Kierowcy Samochód Przejechane
okrążenia
Silnik
Tor o długości 17,262 km
1923 Francja André Lagache
Francja René Léonard
Chenard & Walcker Sport 128
Chenard & Walcker 3.0 I4
1924 Wielka Brytania Duff & Aldington Kanada John Duff
Wielka Brytania Frank Clement
Bentley 3 Litre Sport 120
Bentley 3.0 I4
1925 Francja Gérard de Courcelles
Francja André Rossignol
Lorraine-Dietrich B3-6 129
Lorraine-Dietrich 3.5 I6
1926 Francja Robert Bloch
Francja André Rossignol
Lorraine-Dietrich B3-6 147
Lorraine-Dietrich 3.4 I6
1927 Wielka Brytania Bentley Motors Ltd. Wielka Brytania Dudley Benjafield
Wielka Brytania Sammy Davis
Bentley 3 Litre Super Sport 137
Bentley 2.9 I4
1928 Wielka Brytania Bentley Motors Ltd. Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Bernard Rubin
Bentley 4½ Litre 154
Bentley 4.4 I6
Tor o długości 16,340 km
1929 Wielka Brytania Bentley Motors Ltd. Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Henry Birkin
Bentley Speed Six 174
Bentley 6.6 I6
1930 Wielka Brytania Bentley Motors Ltd. Wielka Brytania Woolf Barnato
Wielka Brytania Glen Kidston
Bentley Speed Six 179
Bentley 6.6 I6
1931 Wielka Brytania Lord Howe Wielka Brytania Francis Curzon
Wielka Brytania Henry Birkin
Alfa Romeo 8C 2300 LM 184
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
Tor o długości 13,492 km
1932 Francja Raymond Sommer Francja Raymond Sommer
Włochy Luigi Chinetti
Alfa Romeo 8C 2300 LM 218
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1933 Francja Soc. Anon. Alfa Romeo Francja Raymond Sommer
Włochy Tazio Nuvolari
Alfa Romeo 8C 2300MM 233
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1934 Włochy Luigi Chinetti
Francja Philippe Étancelin
Włochy Luigi Chinetti
Francja Philippe Étancelin
Alfa Romeo 8C 2300 213
Alfa Romeo 2.3 Supercharged I8
1935 Wielka Brytania Arthur W. Fox & Charles Nichol Wielka Brytania Johnny Hindmarsh
Wielka Brytania Luis Fontés
Lagonda M45R Rapide 222
Meadows 4.5 I6
1936 Wyścig odwołano
1937 Francja Roger Labric Francja Jean-Pierre Wimille
Francja Robert Benoist
Bugatti Type 57G Tank 243
Bugatti 3.3 I8
1938 Francja Eugène Chaboud / Jean Trémoulet Francja Eugène Chaboud
Francja Jean Trémoulet
Delahaye 135CS 235
Delahaye 3.6 I6
1939 Francja Jean-Pierre Wimille Francja Jean-Pierre Wimille
Francja Pierre Veyron
Bugatti Type 57S Tank 248
Bugatti 3.3 Supercharged I8
1940–
1948
Wyścig nie był organizowany
1949 Wielka Brytania Lord Selsdon Wielka Brytania Peter Mitchell-Thomson
Stany Zjednoczone Luigi Chinetti
Ferrari 166MM 235
Ferrari 2.0 V12
1950 Francja Louis Rosier Francja Louis Rosier
Francja Jean-Louis Rosier
Talbot-Lago T26 GS 256
Talbot 4.5 I6
1951 Wielka Brytania Peter Walker Wielka Brytania Peter Walker
Wielka Brytania Peter Whitehead
Jaguar XK-120C 267
Jaguar 3.4 I6
1952 Niemcy Daimler-Benz A.G. Niemcy Hermann Lang
Niemcy Fritz Riess
Mercedes-Benz 300 SL (W194) 277
Mercedes-Benz 3.0 I6
1953 Wielka Brytania Jaguar Cars Ltd. Wielka Brytania Tony Rolt
Wielka Brytania Duncan Hamilton
Jaguar C-Type 304
Jaguar 3.4 I6
1954 Włochy Scuderia Ferrari Argentyna José Froilán González
Francja Maurice Trintignant
Ferrari 375 Plus 302
Ferrari 5.0 V12
1955 Wielka Brytania Jaguar Cars Ltd. Wielka Brytania Mike Hawthorn
Wielka Brytania Ivor Bueb
Jaguar D-Type 307
Jaguar 3.4 I6
Tor o długości 13,461 km
1956 Wielka Brytania Ecurie Ecosse Wielka Brytania Ninian Sanderson
Wielka Brytania Ron Flockhart
Jaguar D-Type 300
Jaguar 3.4 I6
1957 Wielka Brytania Ecurie Ecosse Wielka Brytania Ron Flockhart
Wielka Brytania Ivor Bueb
Jaguar D-Type 327
Jaguar 3.8 I6
1958 Włochy Scuderia Ferrari Belgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 250 TR58 305
Ferrari 3.0 V12
1959 Wielka Brytania David Brown Racing Dept. Stany Zjednoczone Carroll Shelby
Wielka Brytania Roy Salvadori
Aston Martin DBR1/300 323
Aston Martin 3.0 I6
1960 Włochy Scuderia Ferrari SpA Belgia Paul Frère
Belgia Olivier Gendebien
Ferrari 250 TR59/60 314
Ferrari 3.0 V12
1961 Włochy Scuderia Ferrari Belgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 250 TRI/61 333
Ferrari 3.0 V12
1962 Włochy SpA Ferrari SEFAC Belgia Olivier Gendebien
Stany Zjednoczone Phil Hill
Ferrari 330 TRI/LM Spyder 331
Ferrari 4.0 V12
1963 Włochy SpA Ferrari SEFAC Włochy Lorenzo Bandini
Włochy Ludovico Scarfiotti
Ferrari 250P 339
Ferrari 3.0 V12
1964 Włochy SpA Ferrari SEFAC Francja Jean Guichet
Włochy Nino Vaccarella
Ferrari 275P 349
Ferrari 3.3 V12
1965 Stany Zjednoczone North American Racing Team Stany Zjednoczone Masten Gregory
Austria Jochen Rindt
Ferrari 250LM 348
Ferrari 3.3 V12
1966 Stany Zjednoczone Shelby-American Inc. Nowa Zelandia Bruce McLaren
Nowa Zelandia Chris Amon
Ford GT40 Mk.II 360
Ford 7.0 V8
1967 Stany Zjednoczone Shelby-American Inc. Stany Zjednoczone Dan Gurney
Stany Zjednoczone A.J. Foyt
Ford GT40 Mk.IV 388
Ford 7.0 V8
Tor o długości 13,469 km
1968 Wielka Brytania John Wyer Automotive Engineering Ltd. Meksyk Pedro Rodriguez
Belgia Lucien Bianchi
Ford GT40 Mk.I 331
Ford 4.9 V8
1969 Wielka Brytania John Wyer Automotive Engineering Belgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Jackie Oliver
Ford GT40 Mk.I 372
Ford 4.9 V8
1970 Austria Porsche KG Salzburg Niemcy Hans Herrmann
Wielka Brytania Richard Attwood
Porsche 917K 343
Porsche 4.5 Flat-12
1971 Niemcy Martini Racing Team Austria Helmut Marko
Holandia Gijs van Lennep
Porsche 917K 397
Porsche 4.9L Flat-12
Tor o długości 13,640 km
1972 Francja Equipe Matra-Simca Shell Francja Henri Pescarolo
Wielka Brytania Graham Hill
Matra-Simca MS670 344
Matra 3.0 V12
1973 Francja Equipe Matra-Simca Shell Francja Henri Pescarolo
Francja Gérard Larrousse
Matra-Simca MS670B 355
Matra 3.0 V12
1974 Francja Équipe Gitanes Francja Henri Pescarolo
Francja Gérard Larrousse
Matra-Simca MS670C 337
Matra 3.0 V12
1975 Wielka Brytania Gulf Research Racing Co. Wielka Brytania Derek Bell
Belgia Jacky Ickx
Mirage GR8 336
Ford Cosworth DFV 3.0 V8
1976 Niemcy Martini Racing Porsche System Belgia Jacky Ickx
Holandia Gijs van Lennep
Porsche 936 349
Porsche Type-935 2.1 Turbo Flat-6
1977 Niemcy Martini Racing Porsche System Niemcy Jürgen Barth
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Belgia Jacky Ickx
Porsche 936/77 342
Porsche Type-935 2.1 Turbo Flat-6
1978 Francja Renault Sport Francja Didier Pironi
Francja Jean-Pierre Jaussaud
Renault Alpine A442B 369
Renault 2.0 Turbo V6
Tor o długości 13,626 km
1979 Niemcy Porsche Kremer Racing Niemcy Klaus Ludwig
Stany Zjednoczone Don Whittington
Stany Zjednoczone Bill Whittington
Porsche 935 K3 307
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1980 Francja LePoint Jean Rondeau Francja Jean Rondeau
Francja Jean-Pierre Jaussaud
Rondeau M379 338
Ford Cosworth DFV 3.0 V8
1981 Niemcy Porsche System Belgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Derek Bell
Porsche 936 354
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1982 Niemcy Rothmans Porsche System Belgia Jacky Ickx
Wielka Brytania Derek Bell
Porsche 956 359
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1983 Niemcy Rothmans Porsche Australia Vern Schuppan
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 956 370
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1984 Niemcy New-Man Joest Racing Francja Henri Pescarolo
Niemcy Klaus Ludwig
Porsche 956 359
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
1985 Niemcy New-Man Joest Racing Niemcy Klaus Ludwig
Włochy Paolo Barilla
Niemcy John Winter
Porsche 956 373
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,528 km
1986 Niemcy Rothmans Porsche Wielka Brytania Derek Bell
Niemcy Hans-Joachim Stuck
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 962C 368
Porsche Type-935 2.6 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,535 km
1987 Niemcy Rothmans Porsche AG Niemcy Hans-Joachim Stuck
Wielka Brytania Derek Bell
Stany Zjednoczone Al Holbert
Porsche 962C 355
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1988 Wielka Brytania Silk Cut Jaguar
Wielka Brytania Tom Walkinshaw Racing
Holandia Jan Lammers
Wielka Brytania Johnny Dumfries
Wielka Brytania Andy Wallace
Jaguar XJR-9LM 394
Jaguar 7.0 V12
1989 Niemcy Team Sauber Mercedes Niemcy Jochen Mass
Niemcy Manuel Reuter
Szwecja Stanley Dickens
Sauber C9 389
Mercedes-Benz M119 5.0 Turbo V8
Tor o długości 13,600 km
1990 Wielka Brytania Silk Cut Jaguar
Wielka Brytania Tom Walkinshaw Racing
Dania John Nielsen
Stany Zjednoczone Price Cobb
Wielka Brytania Martin Brundle
Jaguar XJR-12 359
Jaguar 7.0 V12
1991 Japonia Mazdaspeed Co. Ltd.
Francja Oreca
Niemcy Volker Weidler
Wielka Brytania Johnny Herbert
Belgia Bertrand Gachot
Mazda 787B 362
Mazda R26B 2.6 4-Rotor
1992 Francja Peugeot Talbot Sport Wielka Brytania Derek Warwick
Francja Yannick Dalmas
Wielka Brytania Mark Blundell
Peugeot 905 Evo 1B 352
Peugeot SA35 3.5 V10
1993 Francja Peugeot Talbot Sport Francja Éric Hélary
Francja Christophe Bouchut
Australia Geoff Brabham
Peugeot 905 Evo 1B 375
Peugeot SA35 3.5 V10
1994 Niemcy Le Mans Porsche Team
Niemcy Joest Racing
Francja Yannick Dalmas
Stany Zjednoczone Hurley Haywood
Włochy Mauro Baldi
Dauer 962 Le-Mans 344
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1995 Wielka Brytania Kokusai Kaihatsu Racing Francja Yannick Dalmas
Japonia Masanori Sekiya
Finlandia JJ Lehto
McLaren F1 GTR 298
BMW S70 6.1 V12
1996 Niemcy Joest Racing Stany Zjednoczone Davy Jones
Austria Alexander Wurz
Niemcy Manuel Reuter
TWR Porsche WSC-95 354
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
Tor o długości 13,605 km
1997 Niemcy Joest Racing Włochy Michele Alboreto
Szwecja Stefan Johansson
Dania Tom Kristensen
TWR Porsche WSC-95 361
Porsche Type-935 3.0 Turbo Flat-6
1998 Niemcy Porsche AG Francja Laurent Aiello
Wielka Brytania Allan McNish
Francja Stéphane Ortelli
Porsche 911 GT1-98 351
Porsche 3.2 Turbo Flat-6
1999 Niemcy Team BMW Motorsport Niemcy Joachim Winkelhock
Włochy Pierluigi Martini
Francja Yannick Dalmas
BMW V12 LMR 365
BMW S70 6.0 V12
2000 Niemcy Audi Sport Team Joest Niemcy Frank Biela
Dania Tom Kristensen
Włochy Emanuele Pirro
Audi R8 368
Audi 3.6 Turbo V8
2001 Niemcy Audi Sport Team Joest Niemcy Frank Biela
Włochy Emanuele Pirro
Dania Tom Kristensen
Audi R8 321
Audi 3.6 Turbo V8
Tor o długości 13,650 km
2002 Niemcy Audi Sport Team Joest Niemcy Frank Biela
Dania Tom Kristensen
Włochy Emanuele Pirro
Audi R8 375
Audi 3.6 Turbo V8
2003 Wielka Brytania Team Bentley Włochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Wielka Brytania Guy Smith
Bentley Speed 8 377
Bentley 4.0 Turbo V8
2004 Japonia Audi Sport Japan Team Goh Japonia Seiji Ara
Włochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Audi R8 377
Audi 3.6 Turbo V8
2005 Stany Zjednoczone ADT Champion Racing Dania Tom Kristensen
Finlandia JJ Lehto
Niemcy Marco Werner
Audi R8 370
Audi 3.6 Turbo V8
2006 Niemcy Audi Sport Team Joest Niemcy Frank Biela
Niemcy Marco Werner
Włochy Emanuele Pirro
Audi R10 TDI 380
Audi TDI 5.5 Turbo V12
Tor o długości 13,629 km
2007 Niemcy Audi Sport North America Niemcy Marco Werner
Włochy Emanuele Pirro
Niemcy Frank Biela
Audi R10 TDI 369
Audi TDI 5.5 Turbo V12
2008 Niemcy Audi Sport North America Wielka Brytania Allan McNish
Włochy Rinaldo Capello
Dania Tom Kristensen
Audi R10 TDI 381
Audi TDI 5.5 Turbo V12
2009 Francja Peugeot Sport Total Australia David Brabham
Hiszpania Marc Gené
Austria Alexander Wurz
Peugeot 908 HDi FAP 382
Peugeot HDi 5.5 Turbo V12
2010 Niemcy Audi Sport North America Niemcy Mike Rockenfeller
Niemcy Timo Bernhard
Francja Romain Dumas
Audi R15 TDI Plus 397
Audi TDI 5.5 V10 Turbo
2011 Niemcy Audi Sport Team Joest Szwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 TDI 355
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2012 Niemcy Audi Sport Team Joest Szwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 E-Tron Quattro 378
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2013 Niemcy Audi Sport Team Joest Dania Tom Kristensen
Wielka Brytania Allan McNish
Francja Loïc Duval
Audi R18 E-Tron Quattro 348
Audi TDI 3.7 V6 Turbo
2014 Niemcy Audi Sport Team Joest Szwajcaria Marcel Fässler
Niemcy André Lotterer
Francja Benoît Tréluyer
Audi R18 E-Tron Quattro 379

Odbiór w mediach[edytuj | edytuj kod]

Wyścig 24h Le Mans znalazł się w grach komputerowych. Jedną z nich jest Race Driver: GRID; zastosowano tam jednak kompresję czasu, dzięki czemu cały wyścig gracz może przejechać w znacznie krótszym czasie niż w przypadku jego rzeczywistego odpowiednika, opcja 24–godzinnej jazdy jest także dostępna. Zachowany jest cykl dobowy tj. na torze zapada zmrok i część nocna wyścigu odbywa się rzeczywiście w nocy. W grze Gran Turismo 4 (gdzie brak jest cyklu dobowego – 24 godziny jedzie się gdy słońce jest na niebie) oraz Gran Turismo 5 wyścig jest pełnowymiarowy, trwa równe 24 godziny, zachowany został cykl dobowy.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]