Kwas abscysynowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kwas abscysynowy
Kwas abscysynowy
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H20O4
Masa molowa 264,32 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 21293-29-8
14375-45-2 – izomer (±)
PubChem 5280896[3]
Podobne związki
Podobne związki kwas jasmonowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kwas abscysynowy (ABA; ang. abscisic acid) – organiczny związek chemiczny, będący fitohormonem zaliczanym do seskwiterpenów[4]. Jest jedynym przedstawicielem tej klasy hormonów roślinnych, chociaż jego bezpośredni prekursor (ksantoksyna) także wykazuje niewielką aktywność biologiczną.

Biosynteza[edytuj | edytuj kod]

Kwas abscysynowy może być syntetyzowany w roślinach na dwa sposoby:

  1. W trakcie przemian szlaku kwasu mewalonowego[4], powstającego przez polimeryzację pirofosforanu izopentenylu (trzy jednostki izoprenowe). Kwas mewalonowy jest wówczas przekształcany do pirofosforanu farnezylu, z którego w wyniku utlenienia, cyklizacji i izomeryzacji do pozycji cis syntetyzowany jest kwas abscysynowy.
  2. Poprzez oksydacyjną degradację karotenoidów. Związkiem rozpoczynającym cykl reakcji prowadzących do powstania kwasu abscysynowego jest wtedy wiolaksantyna. Droga syntezy jest zależna od tkanki i warunków środowiska[5].

Jego synteza odbywa się głównie w dojrzałych liściach i owocach, ale także w korzeniach, nasionach i pąkach. Wysoki poziom kwasu abscysynowego występuje w starzejących się tkankach oraz w roślinach rosnących w warunkach stresowych[4]. W roślinie przemieszcza się głównie łykiem i w niewielkim stopniu drewnem. ABA ulega degradacji poprzez utlenienie jednej z grup metylowych w pozycji 6 i cyklizacji do kwasu fazeinowego. Stężenie ABA w tkankach regulowane jest także przez natężenie syntezy i tworzenie koniugatów z glukozą[5].

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Mechanizm zamykania aparatów szparkowych pod wpływem ABA. Kwas abscysynowy powoduje otwarcie kanałów jonowych i w następstwie utratę wody co prowadzi do zamknięcia aparatu szparkowego.
  • jest odpowiedzialny za przechodzenie roślin w stan spoczynku
  • hamuje wzrost objętościowy komórek
  • hamuje fotosyntezę i syntezę chlorofilu
  • hamuje transport jonów przez błony komórkowe
  • powoduje zamykanie się aparatów szparkowych[4]
  • przyspiesza procesy starzenia organów i tkanek
  • jest odpowiedzialny za tworzenie warstwy odcinającej podczas opadania liści, owoców, kwiatów
  • odpowiada za stan spoczynku nasion, jest inhibitorem kiełkowania
  • podwyższony poziom ABA jest reakcją roślin na stres np. podczas braku wody ABA powoduje zamykanie aparatów szparkowych i ograniczenie transpiracji, a także zwiększa pobieranie wody przez korzenie[4]

W rolnictwie ABA jest stosowany do wywoływania lub przyspieszania desykacji roślin[potrzebne źródło].

Historia odkrycia[edytuj | edytuj kod]

O istnieniu substancji warunkującej spoczynek nasion i pąków pędowych wiedziano wcześniej, jednak dopiero w roku 1963 Frederick T. Addicott wyizolował z owoców bawełny substancję stymulującą tworzenie warstwy odcinającej i opadanie owoców. Wyizolowany związek został nazwany kwasem abscysynowym[6][7].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwas abscysynowy (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].
  2. 2,0 2,1 Kwas abscysynowy (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
  3. Kwas abscysynowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyklopedia biologia. Agnieszka Nawrot (red.). Kraków: „GREG”, s. 5. ISBN 978-83-7327-756-4.
  5. 5,0 5,1 Stanisław Lewak: Regulacja procesów fizjologicznych [rzez czynniki endogenne W: Fizjologia roślin (Kopcewicz J., Lewak S. red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 137-167. ISBN 83-01-13753-3.
  6. F.T. Addicott, J.L. Lyon. Citation classic – Physiology of abscisic-acid and related substances. „Current contents/Agriculture biology & environmental sciences”. 18, s. 12, 1979 (ang.). 
  7. F.T. Addicott, J.L. Lyon. Physiology of Abscisic Acid and Related Substances. „Annual Review of Plant Physiology”, s. 139–164, 1969 (ang.).