Literatura francuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Correct.svg
 Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
poprawić błędy językowe lub stylistyczne (pomoc: powszechne błędy, dla tłumaczy; zalecenia), zweryfikować treść i dodać źródła.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Literatura francuska określa wszystkie dzieła napisane przez autorów narodowości francuskiej lub posługujących się językiem francuskim. Jej historia rozpoczyna się w starofrancuskim w średniowieczu i trwa do współczesności. Jest jedną z najbogatszych literatur na świecie.

Spis treści

[edytuj] Historia literatury francuskiej

[edytuj] Średniowieczna literatura francuska

Jedna z przysiąg strasburskich (842) jest pierwszym znanym tekstem napisanym w języku starofrancuskim. Pierwszym zachowanym tekstem literackim w tym języku jest Sekwencja o świętej Eulalii, przypuszczalnie napisana pomiędzy 881 i 882. Jest to 29 linijkowa adaptacja hymnu Prudencjusza ze zbioru Peristephanon Liber (utwór III)[1].

Pierwsze wielkie teksty literatury francuskiej pochodzą z XI wieku. Chansons de geste są to długie poematy składające się z tysięcy wersów, przeznaczone do śpiewania publicznego. Opisują one, w sposób podniosły, mieszając legendy i fakty historyczne, czyny wojenne i podnosząc prestiż ideału rycerza. Najstarszą i najbardziej znaną jest Pieśń o Rolandzie (rękopis z 1170).

Literatura dworska powstała w XII wieku, a tematem jest kult miłości doskonałej i często nieszczęśliwej. Jej początki sięgają starożytności oraz widać w niej wpływy wschodnie spowodowane powrotem krzyżowców oraz inspirację legendami celtyckimi. Na przykład legenda o Tristanie i Izoldzie opowiada historią miłości niemożliwej, która kończy się śmiercią kochanków. Takie poematy śpiewali trubadurzy i truwerzy na dworach książęcych. Chrétien de Troyes (ok. 1135-ok. 1190)[2].) jest pierwszym autorem francuskich romansów rycerskich. Jego dzieła- Érec et Énide, Cligès, Lancelot, Yvain oraz Perceval (niedokończony) są typowymi przykładami tego gatunku literackiego.

Długi poemat Powieść o Róży, pochodzący z początku XIII wieku jest jednym z ostatnich tekstów na temat miłości dworskiej (amour courtois) i przy tym tylko w krótkim początku napisanym przez Guillaume de Lorris. Reszta poematu, autorstwa Jean de Meung zawiera fragmenty, których mizoginia kontrastuje z pierwszą częścią.

W tym samym czasie została napisana Powieść o Lisie, będąca zbiorem opowieści o rozumnych zwierzętach. Lis Renart, niedźwiedź Bury, wilk Ysengrin, kogut Chantecler, kot Tybert)[3] i inni odzwierciedlają każde jakąś cechę ludzką: nieuczciwość, naiwność, spryt. Anonimowi autorzy wyśmiewają w tych historiach wartości feudalne i moralność dworską.

Paryski poeta XIII wieku, Rutebeuf ukazuje słabość ludzką i biedę w kontraście z wartościami dworskimi.

Pierwsze kroniki napisane w języku francuskim są opowieściami z krucjat i pochodzą z XII wieku. Niektóre z tych opowieści, jak np. kronika Joinville opisująca życie świętego Ludwika, mają także cel moralny i idealizują opisane wydarzenia. Następnie Jean Froissart (1337-1410?) w dwóch tomach zwanych Chroniques, opowiada historię wojny stuletniej. Poeta Eustache Deschamps jest przykładem społeczeństwa i mentalności ludzi okresu tego konfliktu.

Po wojnie stuletniej, poeta François Villon ukazuje zamęt i przemoc tej epoki. Najpierw sierota pochodzenia szlacheckiego i dobry uczeń, zostaje potem skazany za kradzież i morderstwo. Jego twórczość, jednocześnie uczona i ludowa, wyraża bunt przeciwko niesprawiedliwościom jego czasu.

Teatr religijny rozwija się przez całe średniowiecze. Przedstawiane są misteria z okazji świąt religijnych takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc czy Wniebowstąpienie. W przeciwieństwie do poprzednich gatunków literackich, będących raczej arystokratycznymi, odnosi się on do szerszej publiki. Poza tym teatrem religijnym, pojawia się w XV wieku teatr komiczny zwany farsowym i zostaje ostro krytykowany przez autorytety religijne.

Do współczesnych tłumaczy średniowiecznej literatury francuskiej na język polski należy Jacek Kowalski.

[edytuj] Szesnastowieczna literatura francuska

Renesans pojawia się we Francji jako skutek kampanii wojskowej króla Franciszka I we Włoszech. Monarcha, zafascynowany sztuką i kulturą półwyspu, zostaje promotorem odnowy artystycznej i literackiej, której początki zaznaczyły się jednak wcześniej, zwłaszcza w Lyonie, którego położenie predestynowało do związków z Włochami.

Idee humanizmu głęboko zaznaczają się w literaturze. Następuje powrót do tekstów dawnych (greckich, łacińskich i hebrajskich), pragnienie wiedzy, epikureizm, odnowa form i tematów średniowiecznych.

W poezji ważnymi autorami są Clément Marot, Jean de Sponde, Agrippa d'Aubigné, oraz poeci Plejady- między innymi Pierre de Ronsard i Joachim du Bellay, którzy pragną wykazać wartość poetycką języka francuskiego.

Najważniejszymi powieściami są te autorstwa François Rabelais i Małgorzaty z Nawarry. Próby Montaigne’a są ważnym dziełem łączącym filozofię i autobiografię. Próby są zresztą jedną z pierwszych francuskich autobiografii. Ten ostatni autor, żyjący w drugiej połowie wieku, ukazuje także posępną atmosferę swojego czasu, zdominowanego przez wojny religijne i o sukcesję dynastyczną.

[edytuj] Siedemnastowieczna literatura francuska

Siedemnasty wiek zawiera dwa wielkie prądy literackie: klasycyzm i barok. Niektórzy autorzy (jak Pierre Corneille) tworzyli w obu prądach na raz. Pod koniec wieku, w literaturze zaznacza się prąd myślowy, który jest początkiem Oświecenia Lumières (jego członkem jest np. La Bruyère). Wielkimi nazwiskami tej epoki są: Corneille, Jean Racine, Molière, Pascal, La Rochefoucauld, La Fontaine, Nicolas Boileau, Jean de La Bruyère, Madame de La Fayette, Markiza de Sévigné, kardynał de Retz.

[edytuj] Osiemnastowieczna literatura francuska

Osiemnasty wiek nazywany jest siècle des Lumières- wiekiem Oświecenia. Przez tą metaforę, ten wiek pragnie święcić triumf Rozumu nad Ciemnościami (obskurantyzmem i uprzedzeniami). Chociaż Oświecenie jest ruchem obejmującym całą Europę, to filozofowie francuscy najlepiej krystalizują idee tego wieku i ukazują wartości, które od czasu Rewolucji francuskiej będą miały trwałe znaczenie dla Europy i świata. Filozofami wieku oświecenia są: Voltaire, Rousseau, Diderot i Montesquieu.

[edytuj] Dziewiętnastowieczna literatura francuska

[edytuj] Dwudziestowieczna literatura francuska

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Hanna Szelest: Literatura rzymska okres cesarstwa autorzy chrześcijańscy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994. ISBN 83-01-11526-2. 
  2. ↑ Edourad Morot-Sir: Literatura francuska Tom I Od początków do końca XVIII wieku. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1974. 
  3. ↑ P. Tuffrau: Historia literatury francuskiej w zarysie. tłum. Wiera Bieńkowska. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971. 
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Literatura_francuska&oldid=27228029”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach