Lotniskowce typu Yorktown

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lotniskowce typu Yorktown
USS "Enterprise"
Opis typu
Kraj budowy USA
Użytkownicy USA
Stocznia Newport News Shipbuilding
Wejście do służby 30 września 1937
Planowane okręty 3
Zbudowane okręty 3
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa 19.800 ton
(20.117 ton metrycznych)
pełna 25.500 ton
(25.908 ton metrycznych)
Długość 232 metry na linii wodnej
Szerokość 25,3 metra
Napęd 9 kotłów
120.000 shp
Prędkość 32,5 węzła
Zasięg 12.500 mil
Załoga 2217
Uzbrojenie początkowe:
8 × 127 mm (8xI)
16 x 28 mm
24 karabiny maszynowe
Wyposażenie lotnicze 90 samolotów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Lotniskowce typu Yorktown – typ amerykańskich lotniskowców z okresu II wojny światowej. Jednostki oddano do służby krótko przed wybuchem wojny. Amerykańska flota na Pacyfiku opierała się na okrętach tego typu w początkowym okresie wojny, a jedyny okręt który przetrwał wojnę był najczęściej odznaczanym okrętem w historii US Navy.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Doświadczenia uzyskane podczas służby dużych lotniskowców typu Lexington (przebudowanych z krążowników liniowych) oraz małego lotniskowca "Ranger" skłoniły Marynarkę Stanów Zjednoczonych do stwierdzenia, że duże lotniskowce są bardziej elastyczne i żywotne niż małe. W rezultacie tych doświadczeń US Navy zbudowała okręty "Yorktown" (CV-5) i "Enterprise" (CV-6), które weszły do służby odpowiednio w 1937 i 1938 roku. Były to szybkie i pojemne lotniskowce, które mogły zaokrętować i operować ponad 80 samolotami, co było ilością prawie taką samą co dużo większe lotniskowce typu Lexington.

Wraz z ukończeniem budowy USS "Wasp" (CV-7) – pomniejszonej 14.700 tonowej wersji lotniskowca typu Yorktown, USA wykorzystały cały swój 135.000 tonowy limit tonażu lotniskowców, jaki nałożył na nie traktat waszyngtoński. Koniec ograniczeń traktatowych w 1937 pozwolił USA na budowę większej ilości lotniskowców, a pierwszym w nowym programie budowy była kolejna jednostka typu Yorktown"Hornet" (CV-8), która weszła do służby 1941. Ulepszenia wprowadzone do projektu lotniskowców tego typu oraz zniesienie limitu traktatowego spowodowało powstanie lotniskowców typu Essex.

Okręty przenosiły (ale rzadko używały) katapulty, które znajdowały się na pokładzie hangarowym. Takie wyposażenie nie było powszechne, ale wyrzutnie zostały usunięte na kolejnych typach lotniskowców, ponieważ były one relatywnie bezużyteczne.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Poza "Enterprise" wszystkie okręty tego typu zostały zatopione do końca 1942 roku. "Yorktown" zatonął w czasie bitwy o Midway w czerwcu, półsiostrzany "Wasp" zatonął we wrześniu, "Hornet" zatonął w październiku w bitwie o wyspy Santa Cruz. Wszystkie trzy okręty zostały zatopione przez torpedy. Osierocony "Enterprise", w pewnym czasie jedyny znajdujący sie w służbie operacyjnej lotniskowiec na południowym Pacyfiku, brał udział i walczył w większości głównych akcji w czasie wojny na Pacyfiku. Choć lotniskowce typu Yorktown szybko zeszły w cień i zostały zastąpione przez liczniejsze i większe lotniskowce typu Essex to "Enterprise" został na pierwszej linii frontu na Pacyfiku ze względu na doświadczenie załogi.

Do końca II wojny światowej "Enterprise" został dość znacząco zmodyfikowany. Jego ostateczna wyporność to 32.000 ton, a uzbrojenie to 8 pojedynczych dział kalibru 127 mm, 6 poczwórnych dział Boforsa kalibru 40 mm, 8 podwójnych dział 40 mm, 50 pojedynczych dział kalibru 20 mm. Typ Yorktown okazał się być wrażliwy na uderzenia torped, więc podczas napraw pod koniec 1942 roku "Enterprise" przeszedł dużą przebudowę, w skład której weszło dodanie bąbli przeciwtorpedowych, co znacząco poprawiło zdolności obronne w tej kwestii.

Okręt został ciężko uszkodzony 14 maja 1945, kiedy został trafiony przez pilota kamikaze, porucznika Shunsuke Tomiyasu (wiele źródeł błędnie przypisuje atak Tomi Zai), który zniszczył przedni podnośnik samolotów, i uszkodził pokład hangarowy. Okręt był nadal poza aktywną służbą w dniu kapitulacji Japonii, ale wziął udział w operacji Magic Carpet, transportując ponad 10.000 weteranów wojny w Europie do domu. Został skreślony z listy w 1959, a po wielu próbach zachowania go jako pomnik i muzeum, "Enterprise" zakończył swoje istnienie w stoczni rozbiórkowej w Kearny w stanie New Jersey w 1960 roku.