Ludwik Hirszfeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy lekarza – bakteriologa i immunologa. Zobacz też: Ludwik Maurycy Hirszfeld – lekarz - chirurg i anatom.
Ludwik Hirszfeld
Ludwik Hirszfeld
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1884
Warszawa
Data i miejsce śmierci 7 marca 1954
Wrocław
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ludwik Hirszfeld (ur. 5 sierpnia 1884 w Warszawie, zm. 7 marca 1954 we Wrocławiu) – lekarz, bakteriolog i immunolog, twórca polskiej szkoły immunologicznej oraz nowej dziedziny nauki – seroantropologii.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Studiował medycynę w Würzburgu i Berlinie. Uzyskał doktorat za pracę na temat aglutynacji, zaś habilitację (w wieku 30 lat) za pracę nad związkiem zjawisk odpornościowych i krzepliwości krwi. Był asystentem w Instytucie Badań Raka w Heidelbergu oraz w Zakładzie Higieny uniwersytetu w Zurychu. W czasie I wojny światowej uczestniczył w zwalczaniu ogromnej epidemii tyfusu plamistego w Serbii.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918, współtworzył, a następnie kierował Państwowym Instytutem Higieny w Warszawie (1924-1939). W 1926 habilitował się po raz drugi na Uniwersytecie Warszawskim jako bakteriolog i immunolog, od 1931 r. jego profesor.

Ok. 1938 przy ul. Obrońców na Saskie Kępie wybudowano willę (projekt Józefa Łowińskiego), w której Ludwik Hirszfeld zamieszkał[1].

W czasie II wojny światowej wraz z innymi Żydami został zmuszony do zamieszkania w getcie warszawskim. Prowadził tam wykłady, pracował naukowo, a także – dzięki szczepionce przekazanej przez prof. Rudolfa Weigla z lwowskiego Instytutu, nielegalnie przemyconej do getta – leczył chorych na tyfus plamisty. W lipcu 1942 uciekł z getta na aryjską stronę. Przez pewien okres ukrywał się pod zmienionym nazwiskiem w domu Laury z Przedpełskich Kenigowej, żony Mariana Keniga, w Starej Miłosnej k. Warszawy, później u gospodarza Stanisława Kaflika w Klembowie koło Tłuszcza udając urzędnika-dezynfektora. W roku 1943 spisał swoją autobiografię, która ukazała się w roku 1946 pt. „Historia jednego życia”.

Po wyzwoleniu Lublina w 1944 brał udział w tworzeniu UMCS. W 1945 przeniósł się do Wrocławia i podjął pracę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Wrocławskiego (był pierwszym dziekanem tego wydziału). W 1952 roku utworzył we Wrocławiu Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN.

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Do jego najważniejszych osiągnięć naukowych należy praca nad grupami krwi. Prowadził ją w latach 1907–1911 wraz z Emilem von Dungernem w Zurychu. Odkrył wówczas prawa dziedziczenia grupy krwi (które zastosował do celów dochodzenia ojcostwa) i wprowadził oznaczenie grup krwi jako 0, A, B i AB, przyjęte na całym świecie w 1928. Oznaczył również czynnik Rh i odkrył przyczynę konfliktu serologicznego, co uratowało życie wielu noworodkom.

O badaniach Hirszfelda pisał Paweł Jasienica w książce Opowieści o żywej materii (1954).

W 2013 r., Austriaczka Myriam Spöri z Universität Zürich swojej w książce Zur Kulturgeschichte der Blutgruppenforschung, 1900-1933 (Kulturowa historia badań nad grupami krwi, 1900-1933) wysunęła absurdalną tezę, że badania nad grupami krwi prowadzone przez żydowskich naukowców podbudowały szerzoną przez nazistów ideę czystości krwi, przy czym głównym winowajcą był według niej Ludwik Hirszfeld, którego ponoć działalność i poglądy przesiąknięte były eugeniką. Twierdzenie to oparła na wprowadzonym przez niego do obiegu naukowego, w kontekście immunologicznym, pojęcia „czystości krwi”[2].

W 1950 r. nominowany do nagrody Nobla w dziedzinie medycyny za wyjaśnienie zagadki zjawiska konfliktu serologicznego między matką a płodem.

Grób małż. Hirszfeld na wrocławskim cmentarzu św. Wawrzyńca

Żoną prof. Ludwika Hirszfelda była prof. Hanna Hirszfeldowa, również lekarka, pediatra. Grób państwa Hirszfeldów znajduje się na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.

Prace[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Ludwika Hirszfelda
  • Dungern E. von, Hirszfeld L.: Über Vererbung gruppenspezifischer Strukturen des Blutes. Z Immun Forsch Exper Ther 1910; 6:284-92.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Od 31 stycznia 1979 imię Ludwika Hirszfelda nosi ulica na warszawskim Ursynowie[3].
  • Poczta Polska chcąc uczcić dokonania Polaków na świecie wprowadziła w roku 2009 do obiegu cztery znaczki. Na znaczku o nominale 1,95 zł. przedstawiono podobiznę Ludwika Hirszfelda[4].

Przypisy

  1. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 167. ISBN 83-915407-0-7.
  2. Agnieszka Krzemińska, Psucie krwi, [w:] „Polityka”, 2013, nr 42, s. 87-89.
  3. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 333. ISBN 978-83-62189-08-3.
  4. Poczta Polska, Numer katalogowy 4290 – 4293, data wydania: 28.08.2009 [1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Hirszfeld: Historia jednego życia, Czytelnik, Warszawa, 1946, Pax, Warszawa, 1967, 1989, Czytelnik, Warszawa, 2000, ISBN 83-07-02731-4.
  • Grzegorz Fedorowski: Ludwik Hirszfeld, Nasza Księgarnia, Warszawa 1985, ISBN 83-10-08683-0.
  • Waldemar Kozuschek: Ludwik Hirszfeld (1884-1954). Rys życia i działalność naukowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, ISBN 83-229-2653-7.
  • Agnieszka Krzemińska, Psucie krwi, [w:] „Polityka”, 2013, nr 42, s. 87-89.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]