Fiszbinowce

Fiszbinowce
Płetwal błękitny z lotu ptaka
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	ssaki żyworodne
Szczep	łożyskowce
Rząd	walenie
Podrząd	fiszbinowce
Nazwa systematyczna
Mysticeti
Flower, 1864
Rodziny
Balaenidae Balaenopteridae Eschrichtiidae Neobalaenidae †Cetotheriidae †Janjucetidae
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Fiszbinowce (Mysticeti) – jeden z dwóch podrzędów waleni. Charakteryzują się obecnością fiszbinów, czyli rogowych płyt w szczękach, służących do odfiltrowania planktonu z wody. Zęby u żyjących gatunków są obecne jedynie w okresie embrionalnym, są jednak znane kopalne gatunki fiszbinowców z zębami zamiast fiszbin. Do fiszbinowców zalicza się największe ssaki morskie, np. płetwala błękitnego, który jest największym zwierzęciem, jakie żyło kiedykolwiek na Ziemi.

Odżywianie

Fiszbinowce odżywiają się przeważnie planktonem, szczególnie krylem. Niektóre gatunki jedzą także ryby. W trakcie żerowania, zwierzę nabiera dużą ilość wody do paszczy. Następnie wyciska ją przy zamkniętych szczękach przez fiszbiny, które zatrzymują zawarte w wodzie zwierzęta. Inne sposoby odżywiania to filtrowanie ze stale otwartą paszczą (np. wieloryby gładkoskóre) oraz filtrowanie mułu z dna (pływacz szary).

Zachowanie

Wędrowanie

Fiszbinowce żyją we wszystkich oceanach. Wszystkie gatunki podejmują corocznie wędrówki. Lato spędzają żerując w zimnych wodach na wysokich szerokościach. Jesienią odpływają do cieplejszych obszarów, gdzie odbywa się parzenie i poród. Poza miejscami żerowania fiszbinowce odżywiają się rzadko lub poszczą przez miesiące. Pływacz szary odbywa nawet najdłuższą wędrówkę ssaków.

Skoki

Mimo znacznej masy, fiszbinowce są w stanie wyskoczyć całkowicie z wody. Znana jest akrobacja długopłetwca, ale także inne fiszbinowce przebijają ciałem powierzchnię wody lub uderzają w nią głośno płetwami. Cel tego zachowania nie został jednoznacznie wyjaśniony.

Głos

W przeciwieństwie do zębowców, u fiszbinowców zdolność do echolokacji nie została potwierdzona. Za to potrafią one wydawać niskie dźwięki o wielkiej mocy (infradźwięki). Wołania największych waleni są słyszalne przez setki kilometrów. Długopłetwiec słynie z wyjątkowych pieśni, których złożone serie strof odmieniane są corocznie i prawdopodobnie służą w zalotach.

Pochodzenie

Fiszbinowce wyewoluowały z innych grup waleni, które odżywiały się jak obecne zębowce; początek okresu powstania tej grupy jest datowany na ok. 30 milionów lat temu. Znane są skamieniałe formy przejściowe pomiędzy obiema grupami, które charakteryzują się obecnością zaczątków fiszbin oraz posiadaniem zębów, co świadczy, że formy przejściowe odżywiały się oboma rodzajami pokarmu.

W materiale genetycznym współczesnych fiszbinowców obecne są geny odpowiedzialne za wytwarzanie zębów, jednak na skutek nabytych mutacji geny te są afunkcjonalne.

Szkielet fiszbinowca

Systematyka

Do fiszbinowców zalicza się rodziny:

• wieloryby gładkoskóre (Balaenidae) – mają gładki brzuch i szczególnie dużą głowę; brak płetwy grzbietowej
• Neobalaenidae – jeden gatunek (Caperea marginata) z właściwościami pośrednimi między wielorybami gładkoskórymi a fałdowcami (gładki brzuch, płetwa grzbietowa), zaliczany czasami do tych pierwszych.
• pływaczowate (Eschrichtiidae) – jeden gatunek żyjący blisko wybrzeży
• fałdowce (Balaenopteridae) – mają gardło pokryte fałdami, tworzące wielką kieszeń; mają płetwę grzbietową; największe walenie.

oraz wymarłe:

• †Cetotheriidae
• †Janjucetidae

Bibliografia

1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mysticeti. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 7 grudnia 2007]