Solaris Urbino 12

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Solaris Urbino 12
Solaris Urbino 12 CNG
Solaris Urbino 12 Hybrid
Solaris Urbino 12 Ü
Solaris Urbino 12 electric
Linia153-SolarisUrbino12-RondoPiastowskie-POL, Kraków.jpg
Solaris Urbino 12 w Krakowie
Dane ogólne
Producent Solaris Bus & Coach
Premiera 1999
Okres produkcji od 1999
Miejsce produkcji  Polska, Bolechowo-Osiedle
Poprzednik Neoplan N4016
Neoplan K4016TD
Pokrewne Solaris Urbino 10
Solaris Urbino 15
Solaris Urbino 18
Solaris Urbino 18 Hybrid
Podobne Solaris Trollino 12
Solaris Urbino 12 LE
Dane techniczne
Typy nadwozia Niskopodłogowy autobus miejski klasy MAXI
Układ drzwi 2-2-0
2-2-2
Liczba drzwi 2
3
Wys. podłogi
w I drzwiach
320 mm (U12H)
360 mm
Wys. podłogi
w II drzwiach
320 mm (U12H)
340 mm
360 mm
Wys. podłogi
w III drzwiach
340 mm (U12H)
360 mm
Po zastosowaniu przyklęku -70 mm
-80 mm
Szerokość drzwi 1350 mm
Silniki 1) MAN D0826LOH17
2) Cummins ISB6.7EV 225B
3) DAF PR183
4) Cummins ISB6.7E5 250B
5) Cummins ISBe4 250B
6) Cummins ISB6.7E5 285B
7) MAN D0836LOH70
8) DAF PR228
9) DAF PR265
10) MAN D0826LOH02
11) DAF PE228
12) Iveco F2BE0642A (CNG)
13) MAN E2876LUH02 (CNG)
14) Cummins ISLG 320 (CNG)
15) MAN D2066 LUH 48
16) Vossloh Kiepe
Moc silników 1) 162 kW (220 KM)
2) 165 kW (225 KM)
3) 183 kW (249 KM)
4) 180,5 kW (245 KM)
5) 184 kW (250 KM)
6) 209 kW (284 KM)
7) 213 kW (290 KM)
8) 228 kW (310 KM)
9) 265 kW (360 KM)
10) 192 kW (260 KM)
11) 230 kW (310 KM)
12) 200 kW (272 KM)
13) 228 kW (310 KM)
14) 234,8 kW (319 KM)
15) 265 kW (360 KM)
16) 160 kW (217,6 KM)
Skrzynia biegów 1) Voith Diwa D864.3E
2) Voith Diwa D864.3E
3) Voith Diwa D864.5
4) Voith Diwa D864.5
5) ZF Ecomat 5HP500
6) ZF Ecomat 5HP590
7) ZF Ecomat 6HP502
8) ZF Ecomat 6HP592
9) ZF Ecomat 6HP602
10) ZF Ecomat 6HP504
11) ZF Ecomat 6HP594
12) ZF Ecomat 6HP604
13) ZF 6AP 1200 B Ecolife
14) ZF 6AP 1400 B Ecolife
15) ZF 6AP 1700 B Ecolife
16) Allison Torqmatic T325(R)
Liczba przełożeń 1-4) 4
5-6) 5
7-16) 6
Długość 12000 mm
Szerokość 2550 mm
Wysokość 2850 mm
3035 mm (z klimatyzacją)
3050 mm (SU12Ü z klim.)
3066 mm (U12H z klimatyzacją)
3430 mm (CNG)
3250 mm (SU12 electric z klim.)
Masa własna 10400 kg
13200 kg
Masa całkowita 18000 kg
Rozstaw osi 5900 mm
Wnętrze
Liczba miejsc ogółem 104
105
85 (SU12 electric)
Liczba miejsc siedzących 28-43
23–37 (U12H)
44 (SU12Ü)
32 (SU12 electric)
Informacje dodatkowe
ABS Tak
ASR Tak
EBS Tak
ESP Nie
Klimatyzacja Opcja
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Portal Portal Komunikacja miejska

Solaris Urbino 12 – niskopodłogowy autobus z serii Solaris Urbino przeznaczony dla komunikacji miejskiej, produkowany od 1999 roku przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Obecnie powstają modele trzeciej generacji. Od 2010 roku jest produkowana wersja z napędem hybrydowym, od 2013 roku będzie powstaje wersja z napędem wyłącznie elektrycznym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Neoplan Polska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Neoplan Polska.
Neoplan K4016

2 sierpnia 1994 powstało przedstawicielstwo handlowe Neoplana na Polskę - Neoplan Polska. 5 września 1994 Warszawa zamówiła pierwsze niskopodłogowe Neoplany N4020 (15 metrowe)[1]. 5 października 1995, dzień po podpisaniu kontraktu na dostawę autobusów do Poznania została podjęta decyzja o budowie w podpoznańskim Bolechowie fabryki autobusów[2].

W latach 1996-2000 Neoplan Polska montował autobusy Neoplan serii 4000, między innymi Neoplana N4016. Autobus ten został wycofany z produkcji w 1998, a na jego miejsce została opracowana nowa wersja, posiadająca silnik w zabudowie wieżowej, Neoplan K4016[3]. W latach 1998-1999 firma wyprodukowała 43 autobusów Neoplan K4016, które stały się pierwowzorem Urbino 12. Pozostałe 12 metrowe Neoplany w polskich przedsiębiorstwach transportowych pochodziły z importu, najczęściej używanych maszyn[4].

W 1999 firma jeszcze jako Neoplan Polska rozpoczęła niezależnie produkować autobusy pod marką Solaris. W 2001 Neoplan został przejęty przez MAN, jednakże Neoplan Polska został odrębną spółką Solaris Bus & Coach, która zachowała tradycję i majątek w tym modele autobusów polskiego oddziału Neoplana[5].

Solaris Urbino 12[edytuj | edytuj kod]

Solaris Urbino 12

Solaris Urbino 12 był pierwszym autobusem nowej marki Solaris. Jest to najpopularniejsza seria modeli w historii tej marki. Urbino 12 zadebiutował w połowie 1999 roku podczas Międzynarodowych Targów Poznańskich. Od przełomu lat 2001-2002 produkowano jego drugą generację. Od 2005 roku produkowana jest trzecia wersja tego autobusu. W trakcie targów Transexpo 2008 w Kielcach pokazano prototyp modelu Urbino 12 New Edition generacji 3,5. To znaczy, że w nadwoziu generacji trzeciej zastosowano wnętrze projektowane dla czwartej generacji autobusów rodziny Solaris Urbino. Odnowione wnętrze jest bardziej doświetlone za pomocą lamp umieszczonych za osłoną z zielonego tworzywa sztucznego. Osłona ciągnie się przez całą długość dachu autobusu w jego środkowej części. Innym nowatorskim rozwiązaniem jest zamaskowanie komory silnika przy pomocy dwóch fototapet przedstawiających „pierwszych pasażerów” autobusu.

Solaris Urbino 12 jest wytwarzany w wersjach z silnikami wysokoprężnymi (standardowo spełniającymi normę Euro 6 lub z napędem elektrycznym, jako Solaris Trollino 12. Od 2005 roku dostępna jest odmiana z napędem gazowym CNG. Najczęściej jest sprzedawany z silnikami diesla firmy DAF Trucks. Rzadziej stosowane były silniki firmy MAN. Stosowano je dość często do 2004 roku, oraz ponownie przez krótki okres od 2006 roku, ale ze względu na politykę tej firmy jedynie w wersjach dostosowanych do zasilania gazem CNG. Alternatywnie zaczęto stosować silniki diesla firmy Cummins typu ISBe4 250B dostosowane do normy Euro 4 lub ISBe5 250B (Euro 5).

Produkowane są również niskowejściowe odmiany podmiejskie Solaris Urbino 12 LE z zasilaniem silnikiem Diesla, gazem CNG lub biogazem.

Graficznym symbolem modelu Urbino 12 jest zielony jamnik, umieszczany na większości autobusów, zawsze na ścianie czołowej po prawej stronie pojazdu. Wraz z wprowadzeniem modeli trzeciej generacji wygląd graficznego symbolu serii Urbino został nieznacznie zmieniony.

Solaris Urbino 12 Hybrid[edytuj | edytuj kod]

Sol151.jpg

W drugiej połowie 2009 roku na bazie trzeciej generacji Urbino 12 powstał prototyp modelu Solaris Urbino 12 Hybrid[6][7]. Zadebiutował on podczas targów Busworld w Kortrijk w październiku 2009 roku[8]. Produkcja seryjna została rozpoczęta w 2010 roku.

W Urbino 12 Hybrid zastosowano równoległy układ hybrydowy Eaton HDU amerykańskiej firmy Eaton. Odmienny od układu szeregowego zastosowanego w modelach Solaris Urbino 18 Hybrid. Składa się on m.in. z zautomatyzowanej 6-biegowej skrzyni biegów Eaton i jednego silnika elektrycznego o mocy maksymalnej 44 kW (60 KM). W normalnym ruchu jest to moc około 28 kW (38 KM). Współpracuje on z silnikiem wysokoprężnym Cummins ISB6.7EV 225B, spełniającym wymogi normy EEV, o mocy maksymalnej 165 kW (225 KM) i pojemności skokowej 6,7 dm³. Skrzynia biegów Eaton przekazuje napęd na tylną oś. Wszystkie baterie litowo-jonowe (Li-Ion) japońskiej firmy Hitachi zostały umieszczone pod podestami we wnętrzu pojazdu. Dzięki temu wygląd autobusu, nie będzie różnił się od zasilanego tradycyjnym silnikiem wysokoprężnym. Koszt tego systemu wynosi około 70 tys. euro.

Układ hybrydowy działa podobnie jak system Start-Stop znany z samochodów osobowych. Umożliwia bardzo ciche ruszanie oraz dojeżdżanie do przystanków z silnikiem wysokoprężnym pracującym na wolnych obrotach. Po osiągnięciu pewnej prędkości elektryczny siłownik sprzęgła(ECA) załącza sprzęgło i zaczyna pracować silnik diesla. Wówczas skrzynia biegów działa jako przekładnia sumująca.

W podwoziu stosowane są osie: przednia ZF RL 75 EC i tylna ZF AV 132.

Graficznym symbolem autobusów Solaris Urbino 12 Hybrid jest zielony jamnik z dwoma zachodzącymi na siebie sercami symbolizującymi podwójny układ napędowy.

Solaris Urbino 12 Ü[edytuj | edytuj kod]

Pośredni między autobusami typowo miejskimi a międzymiastowymi jest podmiejski model Solaris Urbino 12 Ü (od niem. Üto), który zadebiutował na targach IAA Nutzfahrzeuge w Hanowerze we wrześniu 2012[9]. Zamiast klasycznej zabudowy wieżowej zastosowano w nim zabudowę amfiteatralną z leżącym silnikiem z rodziny MAN D20. Jednostka MAN D2066 LUH 48 o pojemności 10,5 dm3 posiada moc maksymalną 265 kW (360 KM) i współpracuje z automatycznymi skrzyniami biegów Voith DIWA 5 lub ZF Ecolife. Z przodu zamontowano niezależnie zawieszoną oś ZF RL 75 EC, zaś z tyłu oś napędową ZF AV 132. Do 44 powiększono liczbę miejsc siedzących, umieszczonych na podestach. Drzwi zamontowano w układzie 1-2-0, alternatywnie 2-2-0. W opcji jest m.in. klimatyzator Webasto Spheros.

Solaris Urbino 12 electric[edytuj | edytuj kod]

Solaris Urbino 12 electric

Na targach IAA Nutzfahrzeuge w Hanowerze we wrześniu 2012 zadebiutował prototyp modelu Solaris Urbino 12 electric. W trzecim kwartale 2013 roku pierwszy seryjny egzemplarz trafi do firmy Braunschweiger Verkehrs AG z Brunszwiku w Niemczech. Odbędzie się to w ramach pilotażowego programu badawczo-wdrożeniowego finansowanego przez niemieckie federalne Ministerstwo Transportu.

Prototypowy autobus jest wyposażony w innowacyjny system Bombardier PRIMOVE, umożliwiający indukcyjne ładowanie baterii bez konieczności podłączania kabli. W układzie napędowym zastosowano system elektrycznego napędu firmy Vossloh Kiepe GmbH z Düsseldorfu. Centralnie zamontowany 4 polowy asynchroniczny silnik ma moc maksymalną 160 kW (1400 Nm) i umożliwia zastosowanie standardowych osi: napędowej ZF AV 132, oraz niezależnie zawieszonej osi ZF RL 75 EC. Energia odzyskana podczas hamowania jest przechowywana w akumulatorach litowo-jonowych o pojemności 210 kWh. Pojazd jest również wyposażony w złącze plug-in, które umożliwia podłączenie dodatkowego, zewnętrznego źródła energii. Wszystkie urządzenia w pojeździe, które zazwyczaj są zasilane z silnika wysokoprężnego zostały zelektryfikowane. Klimatyzator Konvekta UL500EM ma wbudowaną pompę ciepła CO2, która jest także wykorzystywana do ogrzewania pojazdu. Całość oświetlenia zewnętrznego i wewnętrznego zapewniono z użyciem energooszczędnych lamp typu LED. We wnętrzu znajdują się 32 fotele, w tym dwa „flipy”, czyli siedzenia składane. Łączna pojemność pasażerska wynosi 85 osób. Podstawowy zasiąg Urbino 12 electric wynosi 150 km. Dzięki systemowi indukcyjnemu Bombardier PRIMOVE, czy rozważanemu zastosowaniu pantografu do szybkiego ładowania podczas jazdy w trasie, będzie on mógł być zwiększony. Czas ładowania baterii sięga około 2 godzin przy zastosowaniu zewnętrznej ładowarki o mocy 100 kW. Wkrótce pojawią się ładowarki o mocy 200 kW, których zastosowanie skróci czas ładowania do około 1 godziny. Na wieżowej zabudowie układu napędowego prototypu zamontowano wyświetlacz, który informuje o poziomie naładowania baterii. Kierowca może obserwować ten parametr na wyświetlaczu deski rozdzielczej (MOKI).

Solaris Urbino IV generacji[edytuj | edytuj kod]

24 września 2014 po dziesiątym roku istnienia modeli III generacji firma Solaris Bus & Coach zaprezentowała kolejną nową generację autobusów marki Solaris. Podczas tegorocznych targów w Hannoverze na światowej premierze (pod koniec września) oraz na targach Transexpo w KIelcach na początku października polski producent pokazał dwa prototypy Solarisa - Urbino 12 i Urbino 18 IV generacji, jednak z czasem pojawiać się będą kolejne modele tej generacji, a także w innych wersjach pojazdów np. Urbino LE, czy Urbino Hybrid. Nowe autobusy mają trwalszą, lżejszą oraz bardziej dopracowaną pod względem designu oraz innych możliwości konstrukcję w porównaniu z modelami poprzedniej generacji. Zredukowany został również poziom hałasu oraz brak wibracji w całym pojeździe. Cały pojazd oświetlony jest światłami w technologii LED. Zwiększona została również liczba siedzeń dostępnych z niskiej podłogi - 16 siedzeń (wraz z pozostałymi ponad 30) w Urbino 12 oraz 24 (wraz z pozostałymi ponad 40) w Urbino 18. Nowością w nowych autobusach jest zastosowanie "światła pośredniego", który ułatwi dla kierowcy jazdę po zmierzchu. Zamontowano w nich również czujnik kontroli trakcji ESP w celu bezpieczniejszego prowadzenia pojazdu przy zakrętach, a także obniżona została wysokość szyby przedniej oraz podniesiona została kabina kierowcy o 50 mm, przez co kierowca ma większe pole widzenia w trakcie jazdy.

Pojazd stał się również stabilniejszy i bezpieczniejszy dzięki obniżeniu pojazdu o 50 mm . z zachowanie tej samej wysokości wnętrza autobusu. Szerokość drzwi w nowym Urbino to 1230 mm. jednak producent oferuje drzwi o szerokości 1250 mm. Wysokość drzwi opiera między 1970 mm. a 2000 mm. W nowych Solarisach autobusy będzie można wyposażyć w następujące pulpity: w dotykowy pulpit znany z wersji Electric oraz Tramino czy w nowy pulpit vdo siemens oraz standardowy pulpit Solarisa w odświeżonej wersji, która jest już zamontowana w nowych autobusach np. MPK Radom, MPK Częstochowa. Seryjna produkcja pojazdów nowej generacji ruszy w styczniu 2015 roku, jednak III generacja będzie produkowana jednocześnie aż do końca 2016 roku.

Znak firmowy.[edytuj | edytuj kod]

Zielony Jamnik

Graficznym symbolem autobusu "Urbino" jest zielony jamnik. Poszczególne wersje napędowe posiadają symbole różniące się szczegółami. Na modelach hybrydowych jamnik posiada dwa serca symbolizujące podwójny układ napędowy, zaś na modelach w ekologicznej wersji EEV jamnik trzyma w pysku kwiat[10]. Część jamników w modelach sprzedanych do Krakowa ma na głowie krakuskę.

Solaris Urbino 12 i Urbino 12 CNG na świecie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Solaris Urbino 12 na świecie.

Przypisy

  1. Historia - Solaris Bus & Coach (pol.). [dostęp 2011-12-11].
  2. Historia - Solaris Bus & Coach (pol.). [dostęp 2011-12-11].
  3. Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008, s. 169. ISBN 978-83-920757-4-5.
  4. Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008, s. 173. ISBN 978-83-920757-4-5.
  5. Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008, s. 64. ISBN 978-83-920757-4-5.
  6. Busworld Europe 2009 i premiera Solarisa Urbino 12 Hybrid. Solaris Bus & Coach, 30 października 2009. [dostęp 6 listopada 2009].
  7. Aleksander Kierecki: Jesienią Solaris pokaże Urbino 12 Hybrid i Interurbino. InfoBus, 4 sierpnia 2009. [dostęp 6 listopada 2009].
  8. Aleksander Kierecki: Polskie firmy na Busworld 2009. InfoBus, 10 listopada 2009. [dostęp 11 listopada 2009].
  9. Aleksander Kierecki: Polskie firmy na IAA 2012: Cztery premiery Solarisa. InfoBus, 26 września 2012. [dostęp 9 października 2012].
  10. Marcin Stiasny: Atlas autobusów. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2008, s. 17. ISBN 978-83-920757-4-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]