Wasilij Czujkow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wasilij Iwanowicz Czujkow
Василий Иванович Чуйков
Wasilij Iwanowicz Czujkow
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1900
Sieriebrianyje Prudy
Data i miejsce śmierci 18 marca 1982
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19181972
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska d-ca: 64 i 62 Armii, 8 Armii Gwardyjskiej, Kijowskiego Okręgu Wojskowego,
d-ca Wojsk Lądowych Armii Radzieckiej,
wiceminister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji, wojna polsko-bolszewicka,
wojna zimowa z Finlandią,
II wojna światowa:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (ZSRR) Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (ZSRR)
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal za Obronę Stalingradu Medal za Wyzwolenie Warszawy Medal za Zdobycie Berlina Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 30-lecia zwycięstwa nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal Weterana Sił ZSRR Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "60 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Order Suche Batora (Mongolia) Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu II klasy Złoty Order Zasług dla Ojczyzny (NRD) Złoty Order Zasług dla Ojczyzny (NRD) Order "Złota Gwiazda Przyjaźni między Narodami" (NRD)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Wasilij Czujkow w Wikicytatach
Grób marsz. Wasilija Czujkowa na Kurhanie Mamaja w Wołgogradzie
Tablica pamiątkowa na terenie Parku Cytadela w Poznaniu

Wasilij Iwanowicz Czujkow, ros. Василий Иванович Чуйков (ur. 12 lutego 1900 we wsi Sieriebrianyje Prudy, zm. 18 marca 1982 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1955), dowódca Wojsk Lądowych Armii Radzieckiej i wiceminister obrony ZSRR (1960–1964), szef Obrony Cywilnej ZSRR (1964–1972), członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2. kadencji (1946–1949), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1944, 1945).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Jeden z najważniejszych dowódców obrony Stalingradu urodził się 12 lutego 1900. Wstąpił do Armii Czerwonej w 1918, a do WKP(b) rok później. Podczas wojny domowej szybko awansował, dochodząc w końcu do stanowiska dowódcy pułku. Brał udział w wojnie z Polską w 1920 roku jako żołnierz 14 pułku piechoty.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W 1925 ukończył Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego, a podczas następnej dekady – Akademię Mechanizacji i Motoryzacji. Od 1932 dowodził kolejno brygadą, korpusem, grupą wojsk, 4 Armią.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Na czele dowodzonej przez siebie 4 Armii wkroczył we wrześniu 1939 na tereny Polski. Następnie jako dowódca 9 Armii brał udział w wojnie radziecko-fińskiej.

W latach 1940–1942 pełnił funkcję attaché wojskowego w Chinach i doradcy Czang Kaj-szeka. W marcu 1942 został odwołany do kraju, a następnie skierowany na południe ZSRR, gdzie w maju mianowano go dowódcą 1 Armii Rezerwowej, którą wkrótce przemianowano na 64 Armię. Latem 1942 armia ta toczyła ciężkie walki obronne na przedpolach Stalingradu, a po zepchnięciu przez Niemców do samego miasta odpowiadała za obronę jego południowej części. We wrześniu 1942 został dowódcą 62 Armii, najważniejszej w strukturze obrony Stalingradu. Pod jego dowództwem armia ta, choć ponosiła ciężkie straty i była stale spychana, mając za sobą jedynie Wołgę, wytrwała w obronie aż do listopada 1942.

Generał Czujkow okazał się zdecydowanym dowódcą, który najpierw pozbierał rozproszone oddziały powierzonej sobie 62 Armii, opanował panujące w nich rozprzężenie i objawy paniki, a następnie przekształcił je w jednostki, które podczas długich miesięcy walk toczonych pod ogromnym naporem wojsk niemieckich zaskakiwały determinacją i poświęceniem.

Szybko uczył się zasad walki w mieście, z dużą pomysłowością podsuwając swoim dowódcom i żołnierzom rozwiązanie, które pomagały im opierać się przewadze wroga w powietrzu (trzymanie linii obronnych jak najbliżej linii nieprzyjaciela), zmuszać go do wyniszczającej walki na małym terenie (organizowanie izolowanych punktów obrony i grup szturmowych często atakujących po utracie poszczególnych obiektów). Utrzymywaniem swojego punktu dowodzenia bardzo blisko pierwszej linii frontu i częstym odwiedzaniem swoich oddziałów liniowych na ich pozycjach bojowych zaskarbił sobie szacunek własnych żołnierzy, choć – wzorem innych dowódców Armii Czerwonej – poświęcał ich życie z dużą łatwością. Dzięki temu, że udało mu się utrzymać w Stalingradzie aż do rozpoczęcia operacji "Uran" i "Saturn", przyczynił się do powodzenia ofensywy Armii Czerwonej, prowadzącej do rozbicia wojsk rumuńskich, węgierskich i włoskich nad Donem oraz okrążenia 6 Armii gen. Friedricha Paulusa w rejonie bronionego przez siebie miasta.

Po zwycięstwie stalingradzkim jego armia otrzymała honorowe miano gwardyjskiej, stając się 8 Armią Gwardii. Na jej czele brał udział w bitwie o Dniepr i wyzwoleniu prawobrzeżnej Ukrainy. Latem 1944, w składzie 1. Frontu Białoruskiego, nadal na czele 8 AGw., przekroczył Bug i zajął Lublin, a później walczył m.in. w zdobyciu Łodzi (19 stycznia 1945) i Poznania (23 lutego 1945). W kwietniu i maju 1945 wraz ze swoją armią brał udział w walkach o Berlin. To jemu przyszło 2 maja 1945 przyjmować kapitulację gen. Helmuta Weidlinga, dowódcy garnizonu Berlina.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1949–1953 dowodził wojskami radzieckimi na terenie wschodnich Niemiec (od października 1949 w NRD), a w 1953 objął dowództwo Kijowskiego Okręgu Wojskowego. W 1955 został awansowany do stopnia marszałka Związku Radzieckiego. W 1960 powołano go na dowódcę Wojsk Lądowych Armii Radzieckiej i wiceministra obrony ZSRR.

W 1964 jego kariera wojskowa załamała się, objął on bowiem mało prestiżowe stanowisko szefa Obrony Cywilnej Związku Radzieckiego. Funkcję tę pełnił aż do przejścia na emeryturę w 1972. W latach 1961–1982 był też członkiem KC KPZR.

Zmarł 18 marca 1982 w Moskwie. Zgodnie z jego wolą, został pochowany w Wołgogradzie. Mogiła marsz. Wasilija Czujkowa znajduje się u stóp pomnika Matki Ojczyzny na Kurhanie Mamaja.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jeszcze w trakcie trwania bitwy stalingradzkiej Czujkow stał się "bohaterem" wstydliwego incydentu. Po suto zakrapianej nocy sylwestrowej 1942/1943 wpadł do przerębli zamarzniętej rzeki, wracając do swojego sztabu. Przyszły Marszałek Związku Radzieckiego został cudem uratowany.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]