Andrzej Nowicki (filozof)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Nowicki
Andrzej Rusław Fryderyk Nowicki
Ilustracja
Portret Andrzeja Nowickiego", obraz Żanety Antosik, 2016 r.
Data i miejsce urodzenia 27 maja 1919
Warszawa
Data i miejsce śmierci 1 grudnia 2011
Warszawa
Zawód dyplomata, religioznawca, filozof,
Narodowość polska
Herb
Rogala[1]
Ojciec Zbigniew Nowicki
Matka Zofia Słubicka
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Medal Komisji Edukacji Narodowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego

Andrzej Nowicki (ur. 27 maja 1919 w Warszawie, zm. 1 grudnia 2011 tamże) – polski filozof kultury, historyk filozofii i ateizmu, specjalista z zakresu filozofii włoskiego oświecienia, religioznawca, koneser sztuki, dyplomata. Twórca systemu filozoficznego, który nazwał „ergantropijno-inkontrologicznym systemem filozofii spotkań w rzeczach”. Wykładowca uniwersytecki z tytułem profesora, związany z Uniwersytetem Warszawskim (1952-1963), Uniwersytetem Wrocławskim (1963-1973), Uniwersytetem Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie (1973-1991). Współzałożyciel i prezes Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli oraz Polskiego Towarzystwa Religioznawczego. Założyciel i redaktor naczelny pisma „Euhemer”. W latach 1997-2002 Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu Polski[2], członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958 roku[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 27 maja 1919 w Warszawie w rodzinie Zbigniewa Nowickiego herbu Rogala (1892–1942) i Zofii Słubickiej herbu Prus I (1896–1977)[1].

W latach 1934-1937 należał do socjalistycznej organizacji młodzieży szkół średnich „Spartakus”, działającej pod patronatem PPS, następnie w latach 1937-1939 do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej.

W 1937 zdał maturę w gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie[4]. Studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Był uczniem Władysława Witwickiego.

W czasie II wojny światowej wojny był członkiem socjalistycznej grupy „Płomienie”. Od 1942 roku w Związku Walki Zbrojnej. W latach 1942-1944 był członkiem władz Wydziału Młodzieży PPS i oficerem politycznym III Kompanii im. Komuny Paryskiej w batalionie OW PPS im. Jarosława Dąbrowskiego, redaktorem naczelnym miesięcznika „Światło” i członkiem komitetu redakcyjnego miesięcznika „Młodzież Socjalistyczna”. W latach 1945-1948 działał w lubelskiej PPS.

W pierwszych latach po wojnie, jeszcze za czasów swojego członkostwa w PPS-ie, pełnił funkcję attaché kulturalnego przy polskiej placówce dyplomatycznej we Włoszech.

W latach 1948-1981 był członkiem PZPR. Przez wiele środowisk był krytykowany za udział w propagandzie antyreligijnej lat 40. i 50. (por. wydaną wówczas książkę Papieże przeciwko Polsce).

Następnie związał się z wolnomularstwem. Przez cztery kadencje pełnił funkcję wielkiego mistrza Wielkiego Wschodu Polski, był honorowym wielkim mistrzem. Pełnił funkcję wiceprezydenta Polskiej Grupy Narodowej Universala Framasona Ligo.

Od 1938 był członkiem Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. W 1977 został członkiem honorowym TKKŚ, a od 2007 był członkiem Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów.

W ramach prac naukowych zajmował się przede wszystkim Lucilio Vaninim, któremu poświęcił kilka książek i liczne artykuły, a także osobie Giordano Bruno. W ramach tych badań utrzymywał żywe kontakty z włoskimi środowiskami naukowymi, publikował we włoskich pismach. Jego dorobek naukowy w tym zakresie został we Włoszech doceniony również symbolicznie, gdyż został uhonorowany za swój wkład w studia na renesansową myślą włoską medalami.

Jako ergantropista interesował się duchowymi osiągnięciami różnych kultur, w tym malarstwem, literaturą, był melomanem.

Przebywając już na emeryturze, wiedziony zainteresowaniem kulturą chińską, zaczął się samodzielnie uczyć języka chińskiego.

Jego prace obejmują ponad 1200 pozycji, w tym przeszło 1000 napisał w języku polskim, 142 po włosku, a pozostałych kilkadziesiąt – w 10 innych językach. Jest autorem ok. 50 książek.

Jego filozofii poświęcone są prace magisterskie i doktorskie.

Wybrane książki[edytuj | edytuj kod]

  • Papieże przeciw Polsce. Doświadczenia dziesięciu stuleci naszych dziejów (Książka i Wiedza, 1949)
  • Kopernik – człowiek Odrodzenia (Wiedza Powszechna, 1953)
  • Podróż w świat średniowiecznych cudów (Wiedza Powszechna, 1954, 1956)
  • Wykłady z historii filozofii i myśli społecznej Odrodzenia (PWN, 1956)
  • Grzegorz z Sanoka, 1406–1477 (PWN, 1958)
  • Starożytni o religii (Polskie Towarzystwo Religioznawcze, 1959)
  • Centralne kategorie filozofii Giordana Bruna (PWN, 1962)
  • Wypisy z historii krytyki religii (Książka i Wiedza, 1962)
  • Wykłady o krytyce religii (Książka i Wiedza, 1963)
  • Ateizm (Iskry, 1964)
  • Wykłady o krytyce religii w Polsce (Książka i Wiedza, 1965)
  • Filozofia włoskiego Odrodzenia (PWN, 1967)
  • Centralne kategorie filozofii Vaniniego (PWN, 1970)
  • Filozofia francuskiego Odrodzenia (PWN, 1973)
  • Człowiek w świecie dzieł (PWN, 1974)
  • Ostatnia noc Vaniniego (Katowice 1976)
  • Współczesna filozofia włoska (PWN, 1977)
  • Portrety filozofów w poezji, malarstwie i muzyce (Wydawnictwo Lubelskie, 1978)
  • Giordano Bruno (Wiedza Powszechna, 1979)
  • Lampa trzydziestu spotkań (Katowice 1980)
  • Nauczyciele (Lublin 1981)
  • Witwicki (Wiedza Powszechna, 1982)
  • Uczeń Twardowskiego. Władysław Witwicki (Katowice 1983)
  • Czas i człowiek (Nasza Księgarnia, 1983)
  • Zarys dziejów krytyki religii. Starożytność (1986)
  • Vanini (Wiedza Powszechna, 1987)
  • Kazimierz Łyszczyński (TKKŚ, 1989)
  • Spotkania w rzeczach (PWN, 1991)
  • Filozofia masonerii u progu siódmego tysiąclecia (Gdynia, 1997)

Wybrane wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Praprapraprawnuk posła na Sejm Czteroletni Józefa Radzimińskiego herbu Lubicz (zm. 1820)[1].

Żonaty z Zenobią z domu Skrzek (1921–2005). Mieli troje dzieci: Przemysława (ur. 1944), filozofa i astrologa Światosława (ur. 1947; byłego męża Wandy Nowickiej) i Kingę (ur. 1948)[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Marek Jerzy Minakowski: Andrzej Rusław «Biskup» Nowicki h. Rogala (pol.). W: Wielka Genealogia Minakowskiego [on-line]. sejm-wielki.pl, 2017-05-13. [dostęp 2017-05-13].
  2. Tadeusz Miciński: Nietota. Księga tajemna Tatr. Warszawa: tCHu, 2004, s. 335. ISBN 83-901178-1-9.
  3. Trybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958 roku, s. 2.
  4. Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906-1950.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906-1950. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 116, 160, 515, 565, 568, 593. ISBN 83-06-01691-2.
  • Francesco Paolo Raimondi: Andrzej Nowicki – filosofo e storico della filosofia, Taurisano 1992.
  • Henryk Borowski, Czesław Gryko, Stefan Symotiuk, Bibliografia prac – siedemdziesięciolecie Profesora Andrzeja Nowickiego, UMCS, Lublin 1989. Pełniejsza bibliografia prac A. Nowickiego (na dzień 27.5.2009, obejmująca ponad 1263 pozycje, mieści się na 80 stronach A4).
  • Czy istnieje filozofia masońska? (Wywiad z prof. dr hab. Andrzejem Nowickim), [w:] Sztuka Królewska. Historia i myśl wolnomularstwa na przestrzeni dziejów, red. N. Wójtowicz, Wrocław 1997.
  • Norbert Wójtowicz, Walka o „kulturę świecką” w pracach pierwszego przewodniczącego Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli, [w:] Propaganda antykościelna w Polsce w latach 1945–1978, red. St. Dąbrowski, B. Rogowska, Wrocław 2001.
  • N. Wójtowicz, Nowicki Andrzej Rusław, [w:] N. Wójtowicz, Masoneria. Mały słownik, Warszawa 2006, s. 266.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]