Wanda Nowicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wanda Nowicka
Ilustracja
Wanda Nowicka (2014)
Data i miejsce urodzenia 21 listopada 1956
Lublin
Wicemarszałek Sejmu VII kadencji
Okres od 8 listopada 2011
do 11 listopada 2015
Przynależność polityczna Ruch Palikota / posłanka niezrzeszona
Odznaczenia
Wielki Komandor Orderu Honoru (Grecja)

Wanda Hanna Nowicka (ur. 21 listopada 1956 w Lublinie[1]) – polska działaczka społeczna, feministyczna i polityczna, z wykształcenia filolog klasyczny. Współzałożycielka, w latach 1991–2011 pierwsza przewodnicząca, a od 2011 honorowa przewodnicząca Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, współzałożycielka Stowarzyszenia na rzecz Państwa Neutralnego Światopoglądowo Neutrum. Posłanka na Sejm VII i IX kadencji, w latach 2011–2015 wicemarszałek Sejmu VII kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

Ukończyła studia z zakresu filologii klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim[2]. W latach 1985–1993 pracowała jako nauczycielka łaciny, greki i angielskiego w liceach ogólnokształcących w Warszawie[3]. W latach 2007–2008 prowadziła zajęcia w Center for Women's Global Leadership w ramach Uniwersytetu Rutgersa[4]. W 2016–2017 była wykładowczynią na podyplomowych studiach Gender Studies w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego[5]. W latach 2016–2018 studiowała bioetykę na UW oraz filozofię na jednym z paryskich uniwersytetów mieszczących się w Sorbonie[6][7].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 1990 była współzałożycielką Stowarzyszenia na rzecz Państwa Neutralnego Światopoglądowo Neutrum[8][9]. W 1991 była współzałożycielką Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, organizacji działającej na rzecz praw kobiet, została wówczas przewodniczącą tej organizacji[3]. Współpracowała z holenderską Fundacją Kobiety na Falach, w 2003 inicjowała wizytę statku „Langenort” (pełniącego rolę gabinetu aborcyjnego) we Władysławowie[10].

Brała udział w zakładaniu Społecznego Komitetu Organizacji Pozarządowych Pekin 1995. Pełniła funkcję koordynatorki sieci regionalnej ASTRA (Central and Eastern European Women’s Network for Sexual and Reproductive Health and Rights). W latach 1995–2002 udzielała się jako ekspertka Światowej Organizacji Zdrowia (w ramach programu dotyczącego ludzkiej rozrodczości)[11]. Brała udział w różnych międzynarodowych konferencjach poświęconych prawom człowieka. Zaangażowała się także w działalność Kongresu Kobiet, została członkinią rady programowej stowarzyszenia zorganizowanego na bazie tego ruchu[12].

W 2008 za działalność społeczną wyróżniona przez The New School nagrodą University in Exile Award[13].

W 2009 Wanda Nowicka skierowała prywatny akt oskarżenia przeciwko działaczce katolickiej Joannie Najfeld, zarzucając jej pomówienie w związku z wypowiedzią: Organizacja pani Nowickiej jest częścią międzynarodowego koncernu, największego w ogóle, providerów aborcji i antykoncepcji. Pani po prostu jest na liście płac tego przemysłu[14]. W 2011 sąd rejonowy w pierwszej instancji uniewinnił Joannę Najfeld od popełnienia tego czynu[15]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano na fakt kierowania przez Wandę Nowicką organizacją otrzymującą dotacje od międzynarodowego koncernu farmaceutycznego produkującego środki antykoncepcyjne oraz międzynarodowej organizacji pozarządowej zajmującej się produkcją i dystrybucją przyrządów przeznaczonych do wykonywania zabiegów przerywania ciąży[16]. W 2012 sąd drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżony przez Wandę Nowicką wyrok[17].

W 2011, po uzyskaniu mandatu poselskiego, Wanda Nowicka zrezygnowała z kierowania Federacją na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny[18]. Została honorową przewodniczącą tej organizacji[19]. W 2012 ustanowiła Nagrodę Kryształowego Świecznika dla osób i organizacji działających na rzecz budowy świeckiego państwa[20].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 1980–1981 była członkinią NSZZ „Solidarność”[21]. Po 1989 zaangażowała się w działalność polityczną, współpracując z ugrupowaniami lewicowymi, pozostając osobą bezpartyjną[21]. Kilkakrotnie bez powodzenia kandydowała w różnych wyborach parlamentarnych. W 1991 z listy Solidarności Pracy startowała do Sejmu. W 1997 ubiegała się o mandat senatora z ramienia Unii Pracy, zajęła 7. miejsce wśród 18 kandydatów w województwie warszawskim, otrzymując 188 572 głosy[22]. W latach 1998–2002 piastowała mandat radnej sejmiku mazowieckiego I kadencji[23], była wybrana z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej jako przedstawicielka Polskiej Partii Socjalistycznej (nie znalazła jednak się wśród wyodrębnionej potem sejmikowej reprezentacji PPS). Nie uzyskała reelekcji w kolejnych wyborach samorządowych, startując z listy SLD-UP (bez rekomendacji konkretnej partii[24]). W 2001 i 2005 bezskutecznie kandydowała odpowiednio na posła z listy SLD-UP[25] oraz na senatora z ramienia komitetu SLD[26], z rekomendacji Unii Lewicy[27]. W 2006 startowała z ramienia Polskiej Partii Pracy ponownie do sejmiku wojewódzkiego oraz na urząd prezydenta Warszawy, uzyskując 0,28% poparcia (1211 głosów), co dało jej ósme miejsce wśród dziesięciu kandydatów[28].

W wyborach parlamentarnych w 2011 miała wystartować do Sejmu ponownie z listy SLD, ostatecznie została kandydatką z 2. miejsca na liście Ruchu Palikota w okręgu warszawskim[29]. Zdobyła mandat poselski, uzyskując 7065 głosów[30]. 8 listopada 2011 w drugim głosowaniu została wybrana na urząd wicemarszałka Sejmu VII kadencji. Na początku 2013 rekomendacja na to stanowisko dla Wandy Nowickiej została wycofana; Janusz Palikot utratę poparcia motywował niezgodą na otrzymanie przez Prezydium Sejmu corocznych nagród. Wanda Nowicka zdecydowała się jednak nie ustępować z piastowanej funkcji, po czym 13 lutego 2013 została wykluczona z klubu poselskiego Ruchu Palikota[31]. Kilka dni wcześniej Sejm większością 245 do 45 głosów odrzucił wniosek o jej odwołanie[32]. We wrześniu 2013 ogłosiła powołanie stowarzyszenia Równość i Nowoczesność[33], które kilka miesięcy później dołączyło do koalicji Europa Plus. Była inicjatorką nadania w 2014 jednej z sal sejmowych imienia Zofii Moraczewskiej[34]. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 bezskutecznie ubiegała się o mandat w okręgu Warszawa I, uzyskując 7479 głosów[35]. 21 lutego 2015 ogłosiła swój start w wyborach prezydenckich z ramienia UP[36]. Jej kandydaturę poparły także Polska Lewica, PPS i Socjaldemokracja Polska[37]. Nie zebrała jednak 100 tys. podpisów poparcia umożliwiających rejestrację jej kandydatury.

W wyborach do Sejmu w 2015 nie uzyskała poselskiej reelekcji. W marcu 2019 ogłoszono jej start w wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym samym roku z ramienia partii Wiosna w okręgu kujawsko-pomorskim[38]; nie uzyskała w tych wyborach mandatu posłanki do PE[39].

W wyborach do Sejmu w 2019, startując z pierwszego miejsca na liście Sojuszu Lewicy Demokratycznej (jako przedstawicielka Wiosny, w ramach koalicji Lewica) w okręgu nr 29, otrzymała 25 767 głosów (co stanowiło 3. indywidualny wynik w okręgu), uzyskując mandat posłanki IX kadencji[40]. W Sejmie została wybrana na przewodniczącą Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych[41] oraz Parlamentarnego Zespołu Praw Kobiet[42].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Córka Kazimierza Nowickiego, więźnia[43] niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych, i Ireny Witkowskiej[44][45]. Jej ojczymem był Kazimierz Albin[46]. Jej mężem był Światosław Florian Nowicki, z którym ma trzech synów: Floriana, Michała i Tymoteusza. Florian był politykiem Polskiej Partii Pracy, Michał został aktywistą komunistycznym, natomiast Tymoteusz dwukrotnie zdobył puchar świata w kick-boxingu.

Deklaruje znajomość języków angielskiego, rosyjskiego i francuskiego, a także możliwość porozumienia się po niemiecku i włosku[47].

Oznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczona greckim Orderem Honoru II klasy[47].

W 1994 była laureatką polskiej edycji konkursu Kobieta Europy, w 2000 otrzymała wyróżnienie Tęczowego Lauru. W 2005 odebrała nagrodę 100 tysięcy funtów od Fundacji Sigrid Rausing dla sieci ASTRA za wyróżniające się przywództwo, a w 2008 Nagrodę Uniwersytetu na Wygnaniu (University-In-Exile Award) od nowojorskiej New School for Social Research.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona sejmowa posła VII kadencji. [dostęp 2011-12-05].
  2. Wanda Nowicka kandydatką Polskiej Partii Pracy na prezydentkę Warszawy. krytykapolityczna.pl, 9 października 2006. [dostęp 2011-10-21].
  3. a b Aleksandra Krzyżaniak-Gumowska: Wanda Nowicka. Radykalna dyplomatka. newsweek.pl, 20 lutego 2013. [dostęp 2020-01-16].
  4. Visiting Global Associate (ang.). cwgl.rutgers.edu. [dostęp 2020-01-16].
  5. NIE dla Rebeki Kiessling, TAK dla Wandy Nowickiej? Petycja w sprawie odwołania rektora UW. pch24.pl, 24 marca 2017. [dostęp 2020-01-16].
  6. Three new feminist activists appointed to the Urgent Action Fund Board of Directors. urgentactionfund.org, maj 2019. [dostęp 2020-02-07].
  7. En direct avec Wanda Nowicka (fr.). fnlp.fr, 18 września 2017. [dostęp 2020-01-16].
  8. Niezbędnik ateisty, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2010, s. 9.
  9. Panelistki i paneliści VII Kongresu Kobiet. kongreskobiet.pl, 10 września 2015. [dostęp 2018-05-05].
  10. „Langenort” odpłynął do Holandii. wp.pl, 4 lipca 2003. [dostęp 2011-10-21].
  11. Wanda Nowicka (ang.). un.org. [dostęp 2020-01-16].
  12. Rada Programowa. stowarzyszeniekongreskobiet.pl. [dostęp 2011-10-21].
  13. Wanda Nowicka wyróżniona przez Uniwersytet na Wygnaniu. ngo.pl, 16 maja 2008. [dostęp 2020-01-16].
  14. Nowicka jest na liście płac przemysłu aborcyjnego. wiara.pl, 12 września 2011. [dostęp 2011-10-21].
  15. Wyrok jawny, uzasadnienie tajne. dziennikpolski24.pl, 13 września 2011. [dostęp 2011-10-21].
  16. GN ujawnia wyrok w sprawie W. Nowickiej. gosc.pl, 9 listopada 2011. [dostęp 2011-11-10].
  17. Nowicka znów przegrała z Najfeld. gosc.pl, 30 stycznia 2012. [dostęp 2012-02-08].
  18. Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny obchodzi 20-lecie. newsweek.pl, 29 października 2011. [dostęp 2019-10-30].
  19. Justyna Grabowska: Wanda Nowicka. dniateizmu.pl, 2 marca 2017. [dostęp 2019-12-10].
  20. Kryształowy świecznik – nagroda Wandy Nowickiej dla osób budujących świeckie państwo. gazetaprawna.pl, 19 grudnia 2012. [dostęp 2019-12-10].
  21. a b Wanda Nowicka: A jednak Palikot. lewica.pl, 30 września 2011. [dostęp 2011-10-21].
  22. M.P. z 1997 r. nr 64, poz. 621
  23. Kadencja I. mazovia.pl. [dostęp 2020-01-17].
  24. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 2015-04-11].
  25. Serwis PKW – Wybory 2001. [dostęp 2011-10-21].
  26. Serwis PKW – Wybory 2005. [dostęp 2011-10-21].
  27. Szymon Martys, Rafał Zieleniewski: Biedroń i Nowicka zaczynają kampanię. lewica.pl, 25 sierpnia 2005. [dostęp 2015-04-11].
  28. Serwis PKW – Wybory 2006. [dostęp 2011-10-21].
  29. Wybory 2011. Nowicka „dwójką” Ruchu Palikota w Warszawie. gazeta.pl, 22 sierpnia 2011. [dostęp 2011-10-21].
  30. Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2011-10-21].
  31. Nowicka poza klubem RP. „Byłam na to przygotowana, nie żałuję”. tvn24.pl, 13 lutego 2013. [dostęp 2020-01-17].
  32. Sejm zdecydował. Nowicka zostaje na stanowisku. wprost.pl, 8 lutego 2013. [dostęp 2020-01-17].
  33. Wanda Nowicka zakłada stowarzyszenie „Równość i nowoczesność”. pap.pl, 20 września 2013. [dostęp 2014-05-16].
  34. Sala komisyjna imienia Zofii Moraczewskiej. sejm.gov.pl, 21 lutego 2014. [dostęp 2019-12-10].
  35. Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 2014-05-30].
  36. Wanda Nowicka też wystartuje w wyborach prezydenckich. polskieradio.pl, 21 lutego 2015. [dostęp 2015-02-21].
  37. Wycofuję się z ubiegania o najwyższy urząd w państwie. wandanowicka.eu, 27 marca 2015. [dostęp 2015-05-09].
  38. Wanda Nowicka liderem listy Wiosny w Kujawsko-Pomorskiem. radiopik.pl, 23 marca 2019. [dostęp 2019-03-24].
  39. Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-05-27].
  40. Serwis PKW – Wybory 2019. [dostęp 2019-10-15].
  41. Wybrano nowych przewodniczących komisji sejmowych. Zobacz, kim są. polskieradio24.pl, 14 listopada 2019. [dostęp 2019-12-10].
  42. Parlamentarny Zespół Praw Kobiet. sejm.gov.pl. [dostęp 2019-12-10].
  43. Individual Files (male) – Concentration Camp Buchenwald: Kazimierz Nowicki (skany dokumentów z pobytu Kazimierza Nowickiego w Konzentrationslager Buchenwald) (ang.). Arolsen Archives. [dostęp 2019-08-01].
  44. Wanda Nowicka. sejm-wielki.pl. [dostęp 2019-08-01].
  45. Dane osoby z wykazu osób publicznych. Wanda Nowicka. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2015-03-21].
  46. Zmarł Kazimierz Albin, ostatni żyjący więzień pierwszego transportu do KL Auschwitz. dzieje.pl, 23 lipca 2019. [dostęp 2019-08-01].
  47. a b Wanda Nowicka: o mnie. wandanowicka.eu. [dostęp 2017-07-27].