Atanazy Miączyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Atanazy Walenty Miączyński
Ilustracja
Herb
Herb Suchekomnaty
Rodzina Miączyńscy
Data i miejsce urodzenia 1639
Zawieprzyce
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1723
Maciejów
Ojciec Piotr Miączyński
Matka Regina z Cieklińskich z Cieklina herbu Awdaniec
Żona

Helena Łuszkowska herbu Korczak

Dzieci

Piotr Michał Miączyński, Antoni Miączyński, Kazimierz Miączyński, Katarzyna Miączyńska, Elżbieta Miączyńska, Józef Miączyński

Atanazy Walenty Miączyński herbu Suchekomnaty (ur. w 1639, zm. w 1723 w Zawieprzycach niedaleko Lublina) – wojewoda wołyński od 1713, podskarbi nadworny koronny od 1689, łowczy wielki koronny od 1684, starosta łosicki, kamienopolski i łucki od 1681, krzepicki od 1677, administrator olbory olkuskiej w latach 1692-1695[1].

Syn Piotra Miączyńskiego i Reginy Cieklińskiej z Cieklina h. Awdaniec.

Pochodzenie[edytuj]

Ród Miączyńskich pieczętujący się herbem Suchekomnaty, pochodził z Mazowsza, a ich siedzibą był Miączyn. Jeszcze w XV wieku ród mocno się rozczłonkował, ojciec Piotr przeniósł się na Wołyń, kupił prawdopodobnie majątek Maciejów, w którym przyszedł na świat Atanazy.

Wychowanie[edytuj]

Nie ma wielu źródeł dotyczących młodości Atanazego Miączyńskiego wiadomo, że swoje wychowanie wraz z braćmi (Stanisławem, Andrzejem) zawdzięczał matce oraz babce Katarzynie Wystemp. Jego ojciec Piotr Miączyński był podczaszym czernihowskim oraz pułkownikiem ordynacji Ostrogskiej, wiadomo również, że był towarzyszem broni Jakuba Sobieskiego, ta znajomość spowodowała, że młody Atanazy spotykał się z przyszłym królem Janem III Sobieskim. Fakt dobrych stosunków z rodziną Sobieskich dodało rangi całemu rodowi Miączyńskich. Około 1670 roku poślubił Helenę Łuszkowską h. Korczak, pochodzącą z Łuszczowa k. Lublina.

Kariera wojskowa i polityczna[edytuj]

Brał udział w bitwie pod Chocimiem 11 listopada 1673 na czele nadwornej chorągwi tatarskiej, gdzie został ciężko ranny. Wraz z objęciem tronu przez Jana III Sobieskiego, który przyjaźnił się z Atanazym, zaczęły spływać kolejne zaszczyty. Został pierwszym dworzaninem i łożniczym. W 1675 roku na czele 2500 koni pokonał chana Nuradyna, za co został mianowany (1676) pułkownikiem J.K.Mci. Wiadomo również, że podczas sejmu koronacyjnego 14 lutego 1676 dopuścił do używania herbu Suchekomnaty Grzegorza Bogdańskiego, który odznaczył się bitwach.

Tego samego roku (1676) otrzymał także chorągiew pancerną, walczył wraz z nią m.in. pod Żurawnem. 20 lutego 1677 roku starostwo krzepickie wraz z hutami żelaza, po Jerzym Prażmowskim (wojewodzie płockim). W 1711 roku odstąpił to starostwo swojemu synowi Piotrowi. 2 kwietnia 1681 roku król przyznał mu starostwo łosickie po zmarłej Emerencynie Pacowej. To starostwo przekazał drugiemu synowi Antoniemu. Jeszcze tego samego roku został mianowany starostą grodowym łuckim.

We wrześniu 1683 roku wziął udział w bitwie pod Wiedniem. Stał na czele pułku, składającego się z trzech chorągwi (w tym dwóch jego braci Andrzeja i Stanisława) oraz oddziału dragonii. Wedle tradycji rodzinny Miączyńskich to chorągwie Atanazego zdobyły namioty Kara Mustafy. Dowodził pościgiem za cofającymi się wojskami tureckimi spod Wiednia. W październiku brał udział w bitwach pod Parkanami. W pierwszej z nich osłaniał króla przed niebezpieczeństwem. Według legendy rodzinnej za waleczność cesarz Leopold I mianował go hrabią S.I.R. Tytuł ten jednak nie znajduje potwierdzenia w żadnych źródłach[2].

Rok później 17 czerwca 1684 roku został łowczym wielkim koronnym (po Bogusławie Fredrze, następcom Atanazego był Andrzej Gembicki). Uczestniczył w dwóch wyprawach hetmana Jabłonowskiego na Bukowine (1685, 1691). Brał udział również w dwóch wyprawach mołdawskich z królem (1686, 1691). W 1689 został mianowany przez króla Jana III Sobieskiego podskarbim nadwornym koronnym (po zmarłym Michale Florianie Rzewuskim).

W 1695 roku walczył z Turkami pod Lwowem. Z synem hetmana Jabłonowskiego (ten dysponował ok. 6 tysiącami wojsk przeciwko ok. 60 tys.) – Aleksandrem podczas ataku tureckiego skutecznie się bronił, fakt ten sprawił, iż hetman mógł ruszyć do ataku. Sam Miączyński związał Turków walką w rejonie pomiędzy klasztorem Teatynów a cerkwią ruską Mohiłą, gdzie nieprzyjaciel poniósł duże straty. Atanazy uratował syna hetmana. Cała bitwa zakończyła się wielkim sukcesem Polaków (w bitwie zginęło ok. 12 tysięcy żołnierzy wojsk tureckich, pomimo dziesięciokrotnej przewagi nad siłami polskimi). Nie była to jednak ostatnia bitwa, w której brał udział. W 1706 dowodził pułkiem w przegranej bitwie pod Kliszowem, miał wtedy 67 lat i blisko 50 lat doświadczenia wojskowego.

Był przy śmierci króla Jana III Sobieskiego oraz przy elekcji nowego króla. Był elektorem Augusta II Mocnego w 1697 roku z województwa kaliskiego[3].

Król August II Mocny w dowód zasług obdarzył go dożywotnią pensją w wysokości 6 tys. złotych polskich. Był konsyliarzem wojeództwa bracławskiego w konfederacji sandomierskiej 1704 roku[4]. W 1713 roku został mianowany wojewodą wołyńskim, jednocześnie zrzekł się stanowiska podskarbiego na rzecz swojego zięcia Franciszka Ossolińskiego, który później został stronnikiem Stanisława Leszczyńskiego. Był wielokrotnie wybierany przez szlachtę na Sejm m.in. na sejm elekcyjny w 1697. Zarówno Jan III Sobieski jak i jego następca August II darzyli go sympatią.

Ostatnie lata[edytuj]

Był fundatorem m.in. kościoła w Kijanach, św. Anny w Maciejowie na Wołyniu, oraz darczyńcą innych kościołów m.in. Jasnej Góry.

Zmarł w marcu 1723 roku, pochowany w swoim majątku Maciejowie na Wołyniu. Pozostawił po sobie wielki spadek 426 wiosek oraz 22 miast, dzięki temu majątkowi ród Miączyńskich znalazł się pośród najbardziej znanych rodów I Rzeczypospolitej.

Ciekawostki[edytuj]

Atanazy Miączyński znajduje się na obrazie „Sobieski pod Wiedniem” ubrany w futrzaną czapkę, obok hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego.

Wracając z wyprawy wiedeńskiej, podczas przeprawy na Dunajcu pod Rudniczną, dwa wozy z zdobyczami oraz dyplomem od cesarza nadającym tytuł hrabiego, wpadły do rzeki. Zdobyczy nie udało się uratować[5]. Komentując to wydarzenie Szymon Konarski zauważył: „W archiwach wiedeńskich nie zachował się żaden ślad takiego dyplomu, a przecie tych archiwów nie przewożono nigdy przez trudny do przeprawy Dunajec”[6]. Od 1803 roku galicyjscy potomkowie Atanazego uzyskali potwierdzenie tytułu hrabiowskiego Rzeszy, które odwoływało się do rzekomego nadania z 1683 r.[7]. Była to jednak typowa formuła kancelaryjna, pochlebiająca odbiorcom, podobnie, jak w przypadku tytułów Rzeszy dla Lanckorońskich czy Russockich[8].

Przed wyruszeniem na wyprawę wiedeńską złożył śluby przed Cudownym Obrazem Matki Boskiej Kijańskiej, że gdy szczęśliwie wróci, wybuduje murowany kościół. Tak też się stało budowa została podjęta w 1683 r., a zakończona tuż po jego śmierci.

Potomkowie[edytuj]

Znani żyjący potomkowie[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Hieronim Łabęcki, Spisy chronologiczne dawnych żupników w Polsce, w: Biblioteka Warszawska 1859, t. I, s. 831.
  2. Polski Słownik Biograficzny, tom XX. Wrocław 1975, s. 553
  3. Suffragia województw i ziem koronnych i W.X. Litewskiego zgodnie na [...] Augusta II obranego króla polskiego [...] dnia 27 VI i przy poparciu wolnej elekcjej jego [...], s. 15.
  4. Actum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, s. F.
  5. Teodor Żychliński, Złota Księga Szlachty Polskiej, t. XIII. Poznań 1891, s. 210
  6. Szymon Konarski, O heraldyce i „heraldycznym snobizmie”. Paryż 1967, s. 56
  7. Sławomir Górzyński, Arystokracja polska w Galicji. Studium heraldyczno-genealogiczne. Warszawa 2009, s.  246-247
  8. Tomasz Lenczewski, Genealogie rodów utytułowanych w Polsce, tom I. Warszawa 1997, s. XV

Bibliografia[edytuj]

  • Rene Karkocha, Śladami Atanazego Miączyńskiego i jego potomkó' praca dyplomowa PPWSZ, 2010
  • Wielka Genealogia Miniakowskiego wyd. 4, 2009, WGM
  • Jan Wimmer, Miączyński Atanazy Walenty w: Polski Słownik Biograficzny, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1975, t. ХХ/3, zeszyt 86, s. 553—555
  • Jan Wimmer, Odsiecz wiedeńska 1683 roku, wyd. Demart SA, 2008
  • Z. Źychyliński, Złota księga szlachty polskie, T. XIII, s. 209-214 Anatazy Miączyński – monografia

Linki zewnętrzne[edytuj]