Jan Adam II Liechtenstein

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Adam II Liechtenstein
Johannes Adam II Ferdinand Alois Josef Maria Marco d’Aviano Pius
Jego Najjaśniejsza Wysokość książę Liechtensteinu, książę opawski i karniowski, hrabia Rietbergu, suweren Domu Liechtenstein
Ilustracja
Wizerunek herbu
Książę Liechtensteinu
Okres od 13 listopada 1989[a]
Poprzednik Franciszek Józef II
Dane biograficzne
Dynastia Liechtensteinowie
Data i miejsce urodzenia 14 lutego 1945
Zurych, Szwajcaria
Ojciec Franciszek Józef II
Matka Georgina von Wilczek
Rodzeństwo Filip, Mikołaj, Norberta i Franciszek Józef Wacław
Żona Marie-Aglaë Liechtenstein
od 30 lipca 1967
do 21 sierpnia 2021
Dzieci Alojzy, Maksymilian, Konstatyn i Tatiana
Odznaczenia
Order Zasługi Księstwa Liechtenstein I klasy Medal Pamiątkowy z Okazji 70. Urodzin Księcia Franciszka Józefa II (Liechtenstein) Order Złotego Runa (Austria) Klasa Specjalna Odznaki Honorowej za Zasługi Order św. Huberta (Bawaria)
Liechtensteińska rodzina książęca
Coat of arms of Liechtenstein.svg

Jan Adam II Liechtenstein, właśc. Johannes Adam Ferdinand Alois Josef Maria Marco d’Aviano Pius von und zu Liechtenstein (ur. 14 lutego 1945 w Zurychu) – książę Liechtensteinu od 1989 roku, tytularny książę opawski, karniowski i hrabia Rietbergu, syn księcia Franciszka Józefa II.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przyszły książę przyszedł na świat 14 lutego 1945 roku w Zurychu jako pierwszy syn księcia Franciszka Józefa II i jego żony Georginy von Wilczek. Pierwsze lata życia spędził w Vaduz i został pierwszym księciem, który wychował się w Liechtensteinie. W latach 1951-1956 uczęszczał do lokalnej szkoły podstawowej w Vaduz, udzielał się również w harcerstwie[1]. Dalszą edukację odbywał w prywatnym gimnazjum Schottengymnasium w Wiedniu, a od 1960 w Lyzeum Alpinum w szwajcarskim Zuoz[1]. Po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu matury udał się na praktyki w jednym z londyńskich banków, a następnie rozpoczął studia biznesowo-ekonomiczne na Uniwersytecie Sankt Gallen, które ukończył z licencjatem w 1969 roku[1]. Poza ojczystym niemieckim Książę biegle posługuje się językami angielskim i francuskim[1].

W 1965 roku zaręczył się z arystokratką Marią Kinsky von Wchinitz und Tettau, z którą dwa lata później 13 lipca 1967 roku wziął ślub w Katedrze Św. Floryna w Vaduz. Z ich małżeństwa urodziło się czworo dzieci[2]:

W trakcie studiów i po ich ukończeniu zajmował się reorganizacją majątku rodziny książęcej, gdyż zadanie to powierzył mu jego ojciec książę Franciszek Józef II[2]. W wyniku jego działań 3 stycznia 1970 roku powołano Fundacje Księcia Liechtensteinu (niem. Fürst von Liechtenstein Stiftung), której podlegają dobra pieniężne, nieruchomości i sektor finansowy (w tym LGT Group) oraz Fundacje Księcia Liechtensteinu II (niem. Fürst von Liechtenstein Stiftung II), której przypadły książęce zbiory dzieł sztuki[1]. Władzę nad majątkiem w postaci dwóch fundacji miał mieć od tej pory panujący Książę.

Jeszcze jako następca tronu (niem. Erbprinz) angażował się w sprawy polityczne Księstwa, m.in. krytykując jego bierną politykę zagraniczną kontrolowaną przez Szwajcarię w przemówieniu z 1970 roku[1]. W 1984 roku książę Franciszek Józef II oddał mu rzeczywistą władzę w państwie, mianując go koregentem[1]. 13 listopada 1989 roku Franciszek Józef II zmarł i na tron oficjalnie wstąpił Jan Adam przejmując pełnię władzy i tytuły po zmarłym ojcu.

Rządy Jana Adama II od początku były ukierunkowane na niezależność Liechtensteinu i rozwój polityki zagranicznej[2]. To właśnie z jego inicjatywy Liechtenstein przystąpił do Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1990 roku oraz do Europejskiego Obszaru Gospodarczego w 1995 roku[1]. Ponadto od 1990 roku prowadził działania mające na celu odzyskanie majątku książęcego nielegalnie skonfiskowanego na terenie Czechosłowacji po II wojnie światowej.

Książę nie pozostawał również bierny w sprawach wewnętrznych Liechtensteinu. W 1992 roku doszło do sporu między Księciem a Landtagiem w sprawie przystąpienia do EOG[1]. Spowodowało to kryzys polityczny, a władca groził nawet rozwiązaniem parlamentu, jednak udało się osiągnąć kompromis[3]. Zaistniała sytuacja przyczyniła się do trwającej dekadę dyskusji konstytucyjnej. W jej wyniku w 2002 roku książę wyszedł z inicjatywą zmiany Konstytucji, która w 2003 roku została poddana pod referendum[4]. Proponowane zmiany wywołały sporo kontrowersji, ponieważ znacznie poszerzały one kompetencje głowy państwa. Mimo tego obywatele przyjęli poprawki do ustawy zasadniczej – „za” głosowało 64% Liechtensteińczyków[4].

15 sierpnia 2004 roku podobnie jak jego ojciec i on oddał większość władzy w Księstwie swojemu synowi – Alojzemu, którego mianował koregentem[1][2]. Od tamtej pory książę skupia się na zarządzaniu Domem Książęcym Liechtensteinów oraz majątkiem książęcym, formalnie pozostając przy tym głową państwa.

W 2009 wydał książkę o tematyce polityczno-filozoficznej – „Państwo w Trzecim Tysiącleciu” (niem. Der Staat im dritten Jahrtausend)[2][5]

21 sierpnia 2021 roku w wyniku udaru mózgu w wieku 81 lat i po 54 latach małżeństwa zmarła jego żona Marie-Aglaë[6][7].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

książę
Franciszek Liechtenstein
(1802–1887)
∞1841
Julia Eudoksja Potocka
(1818–1895)

książę Liechtenstein
Alojzy II
(1796-1858)
∞1831
Franciszka Kinsky von Wchinitz und Tettau
(1813-1881)

arcyksiążę
Franciszek Karol Habsburg
(1802–1878)
∞ 1824
arcyksiężna
Zofia Wittelsbach
(1805–1872)

król Portugalii
Michał I Bragança
(1802-1866)
∞1851
Adelajda Löwenstein-Wertheim-Rosenberg
(1831-1909)

hrabia
Johann Nepomuk Wilczek
(1837–1922)
∞1858
Emma Maria Emo Capodilista
(1833–1924)

książę
Ferdynand Bonaventura Kinsky von Wchinitz und Tettau
(1834–1904)
∞1856
Maria Liechtenstein
(1835–1905)

hrabia
Johann-Baptist Kinsky von Wchinitz und Tettau
(1815–1868)
∞1842
Iphygenia Therese Dadányi de Gyülvész
(1821–1882)

hrabia
Georg Festetics von Tolna
(1815–1883)
∞1849
Eugenie Erdődy von Monyorókerék und Monoszló
(1826–1894)

Pradziadkowie

książę
Alfred Liechtenstein
(1842–1907)
∞1865
Henriette Liechtenstein
(1843–1931)

arcyksiążę
Karol Ludwik Habsburg
(1833-1896)
∞1873
Maria Annunziata Portugalska
(1855-1944)

hrabia
Józef von Wilczek
(1861–1929)
∞1884
Elżbieta Kinsky von Wchinitz und Tettau
(1865–1941)

hrabia
Zdenko Kinsky von Wchinitz und Tettau
(1844–1932)
∞1877
Georgine Festetics von Tolna
(1856–1934)

Dziadkowie

książę
Alojzy Liechtenstein (1869-1955)
∞ 1903
Elżbieta Amalia Habsburg (1878-1960)

hrabia
Ferdynand von Wilczek (1893–1977)
∞1921
Norbertyna Kinsky von Wchinitz und Tettau (1888–1923)

Rodzice

książę Liechtenstein
Franciszek Józef II (1906-1989)
∞1943
Georgina von Wilczek (1921-1989)

Jan Adam II Liechtenstien (ur.1945), książę Liechtenstein

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wcześniej od 1984 rządził jako koregent Franciszka Józefa II.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Liechtenstein, Hans-Adam II. von – Historisches Lexikon, historisches-lexikon.li [dostęp 2021-08-23] (niem.).
  2. a b c d e n, S.D. Fürst Hans-Adam II. | Das Fürstenhaus von Liechtenstein, 30 marca 2021 [dostęp 2021-08-23] (niem.).
  3. Staatskrise (28.10.1992) – Historisches Lexikon, historisches-lexikon.li [dostęp 2021-08-23] (niem.).
  4. a b Verfassung – Historisches Lexikon, historisches-lexikon.li [dostęp 2021-08-23] (niem.).
  5. The State in the Third Millennium, Goodreads [dostęp 2021-08-23].
  6. Trauer um Fürstin Marie - Liechtenstein - Liechtensteiner Volksblatt, die Tageszeitung für Liechtenstein, Liechtensteiner Volksblatt [dostęp 2021-08-23] (niem.).
  7. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2021-08-23].