Columbo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy serialu telewizyjnego. Zobacz też: hasło dotyczące tytułowego bohatera.
Columbo
Porucznik Columbo
Porucznik Columbo
Gatunek kryminał
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Główne role Peter Falk
Liczba odcinków 69
Liczba serii 13[a]
Produkcja
Produkcja Richard Levinson William Link
Reżyseria Richard Irving
Steven Spielberg
Norman Lloyd
Jack Smight
Bernard L. Kowalski
Peter Falk
Sam Wanamaker
Robert Douglas
Harvey Hart
Jonathan Demme
Daryl Duke
Walter Grauman
James Frawley
Alan J. Levi
Vincent McEveety
Leo Penn
Patrick McGoohan
E.W. Swackhamer
Ben Gazzara
Ted Post
Robert Butler
Jeannot Szwarc
Richard Quine
Pierwsza emisja
Stacja telewizyjna NBC, ABC, 13th Street Universal, AXN Crime, TVN 7, RTL 7, TV Puls, TVS
Lata emisji 19682003
Format obrazu 4:3
Format dźwięku Stereo
Richard Kiley i Peter Falk w scenie serialu
Patrick McGoohan czterokrotnie wcielał się w rolę mordercy. Wyreżyserował także 5 odcinków serialu[1]
Faye Dunaway zagrała morderczynię w odcinku It's All in the Game. Jest to jedyny odcinek, do którego scenariusz napisał Peter Falk
Johnny Cash zagrał piosenkarza country, który zamordował swoją żonę w odcinku Swan Song

Columboamerykański kryminalny serial telewizyjny, emitowany w USA w latach 1968–1978 (45 odcinków) i 1989–2003 (24 odcinki). Rolę główną grał Peter Falk.

W dwóch odcinkach (w latach 70.) wystąpił Leslie Nielsen
Laurence Harvey zagrał mordercę w odcinku The Most Dangerous Match. Aktor zmarł osiem miesięcy po premierze tego odcinka w wieku 45 lat

W Polsce serial wyświetlany był po raz pierwszy przez TVP w latach 70. (pod tytułem Colombo), a następnie powtarzany przez wiele stacji.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Tytułowym bohaterem serialu jest porucznik Columbo, który pracuje w wydziale zabójstw policji w Los Angeles. Zbrodniarzami są głównie osoby dobrze sytuowane o wysokim statusie społecznym (lekarze, adwokaci, politycy, prezenterzy telewizyjni, sportowcy, ludzie filmu, przedsiębiorcy). Motywami zbrodni są między innymi: zabicie szantażysty[b], zabicie osoby, która zamierza ujawnić kompromitujące informacje[c], względy finansowe[d], chęć niedopuszczenia do sprzedaży firmy[e], zabicie niewiernego partnera/partnerki[f], wrobienie w morderstwo inną osobę[g] i inne.

Serial spopularyzował specyficzny układ fabuły, tzw. „odwróconą tajemnicę”. Najczęściej na początku każdego odcinka widzowie dowiadują się, kto jest mordercą, poznają motyw, przygotowania oraz wykonanie zbrodni. Następnie większość każdego odcinka zajmuje dochodzenie prowadzone przez porucznika Columbo, który odnajduje zabójcę i wiąże go ze zbrodnią. Z początku zbrodniarze traktują Columbo z lekceważeniem z powodu jego sposobu bycia i niedbałego ubrania. Dla widza zagadką jest sposób wykrycia sprawcy i udowodnienia mu winy[2].

W standardowym układzie odcinka widz w pierwszych scenach poznaje przyszłego mordercę oraz jego ofiarę, zostaje przedstawiony motyw, a następnie przygotowania do zbrodni i jej wykonanie. Po dokonaniu morderstwa, na miejscu przestępstwa zjawia się porucznik Columbo. Porucznik rozpoczyna śledztwo, koncentrując się od początku na osobie[h], która popełniła zbrodnię[i]. Od tego standardu było jednak wiele odstępstw. W części odcinków morderca nie czyni przygotowań do popełnienia morderstwa i popełnia je pod wpływem impulsu[j]. W odcinku Columbo Goes To College Columbo towarzyszy mordercom przed i w trakcie dokonywania zbrodni oraz sam znajduje ciało. W odcinku No Time To Die Columbo nie tropi mordercy, tylko stara się wraz z innymi policjantami odnaleźć porwaną z wesela pannę młodą, na którym gościł także główny bohater (jest to jedyne w całej serii odstępstwo polegające na tym, iż nie jest popełnione morderstwo i Columbo nie spotyka się z mordercą). W odcinku Undercover Columbo nie rozwiązuje stricte sprawy morderstwa, ale szuka fragmentów układanki pracując incognito. W części z odcinków miało miejsce więcej niż jedno zabójstwo[k]. W części odcinków[l] przestępstwo bądź przestępstwa były dokonywane przez dwie osoby.

Porucznik Columbo[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Porucznik Columbo.

Porucznik Columbo na przestrzeni wszystkich epizodów opowiadał o sobie, na ogół w rozmowach z podejrzanymi. Niemniej jednak w epizodzie Dead Weight Columbo przyznał, iż niektóre detale o sobie zmyśla, po to aby uzyskać przewagę nad podejrzanymi. Często też wspomina o swojej żonie, która jednak osobiście nie pojawia się w żadnym z odcinków.

Najbardziej charakterystyczną cechą Columbo jest jego ubiór (podniszczony stary prochowiec, niechlujny krawat oraz sfatygowana koszula). Prochowiec posiada wiele kieszeni, do których Columbo chowa dowody oraz swój nieodłączny notes. Ze względu na ubiór Columbo bywał mylony z bezdomnymi lub akwizytorami. Porucznikowi towarzyszy również cygaro, które bardzo często pali lub przynajmniej trzyma w ustach. Porusza się samochodem Peugeot 403 w wersji cabrio.

W rozmowach z podejrzanymi Columbo przedstawia siebie jako nieudolnego policjanta, którego zadaniem jest jedynie napisanie raportu dla zwierzchnika. W ten sposób usypia czujność podejrzanych. Columbo stara się uzyskiwać informacje mimochodem, zadając niezobowiązujące pytania, na które podejrzani chętnie odpowiadają. Porucznik zawsze bardzo interesuje się tym, czym zawodowo zajmują się podejrzani[m].

Porucznik Columbo służył w armii podczas wojny koreańskiej, a po niej dołączył do nowojorskiej policji i został przydzielony do 12 posterunku. W 1958 roku za namową kuzyna Freda przeniósł się do Los Angeles.

Kwestia liczby serii[edytuj | edytuj kod]

W zależności od źródła podaje się, iż serial posiada 13 lub 10 serii. Według serwisu IMDb serii wynosi 13, podczas gdy wydania DVD zawierają 10 serii. Przy podziale na 10 serii, ostatnia rozpoczyna się odcinkiem Columbo Goes to College wydanym w grudniu 1990 roku i liczy 14 odcinków (nagranych w latach 1990-2003).

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Odtwórcą głównej roli był Peter Falk.

Wielokrotne występy[edytuj | edytuj kod]

Poniższa lista zawiera osoby, które wystąpiły w przynajmniej 4 odcinkach (grając różne postacie)[3]:

Odtwórcy ról czarnych charakterów[edytuj | edytuj kod]

Poza jednym wyjątkiem, każda wymieniona osoba na liście grała rolę mordercy lub osobę, która pomagała w zabójstwie.

Pilot

Seria 1 (1971–1972)

Seria 2 (1972–1973)

Seria 3 (1973–1974)

Seria 4 (1974–1975)

Seria 5 (1975–1976)

Seria 6 (1976–1977)

Seria 7 (1977–1978)

Seria 8 (1989)

Seria 9 (1989–1990)

Seria 10 (1990–1991)

Seria 11 (1991–1992)

Seria 12 (1993–1994)

Seria 13 (1995–2003)

Lista odcinków[5][edytuj | edytuj kod]

Odcinki pilotowe

Nr # Tytuł oryginalny Tytuł polski Reżyseria Scenariusz Premiera
USA
Czas Trwania
11 Prescription: Murder Przepis na morderstwo Richard IrvingRichard Levinson & William Link20 lutego 196898 minut
Dr Ray Fleming (Gene Barry) (psychiatra) zamierza zamordować swoją żonę (Nina Foch) współpracując ze swoją kochanką Joan Hudson (Katherine Justice). Joan zapewnia Flemingowi alibi, udając jego żonę i pokazując się z nim na lotnisku i w samolocie lecącym za granicę. Kochanka w ostatniej chwili przed wylotem odgrywa scenę kłótni, po której wysiada z samolotu a sam Fleming wylatuje za granicę (mając świadków, iż rozstał się z żoną, kiedy ta żyła). Po powrocie, mężczyzna zastaje w swoim apartamencie porucznika Columbo, który oświadcza iż pani Fleming została zaatakowana i w ciężkim stanie przebywa w szpitalu. 
22 Ransom For A Dead Man Okup za nieżywego człowieka Richard IrvingRichard Levinson & William Link1 marca 197192 minut
Leslie Williams (Lee Grant), genialna i bezwzględna prawniczka morduje swojego męża Paula (Harlan Warde) a następnie pozoruje porwanie dla okupu. Kobieta podrzuca sobie anonimowe żądania porywaczy oraz pozoruje telefon od uprowadzonego męża. Następnie, w porozumieniu z policją udaje się samolotem na miejsce zrzutu okupu. 

Seria pierwsza

Nr # Tytuł oryginalny Tytuł polski Reżyseria Scenariusz Premiera
USA
Czas Trwania
31 Murder by the Book Morderstwo z książki Steven SpielbergSteven Bochco15 września 197173 minuty
Ken Franklin (Jack Cassidy) to członek dwuosobowego zespołu piszącego kryminały. Jego partner, Jim Ferris (Martin Milner) zamierza zakończyć współpracę i kontynuować pisanie kryminałów na własny rachunek. Decyzja ta ma dla Kena negatywne konsekwencje, ponieważ w rzeczywistości to Jim pisał powieści kryminalne a on sam zajmował się jedynie ich promowaniem. Nie chcąc dopuścić do tego, by czytelnicy poznali prawdę o tym, iż jedynym autorem książek był Ferris, Franklin postanawia go zamordować. W tym celu wywozi go do swojej daczy z dala od Los Angeles, pozorując jednocześnie włamanie do biura w LA. Na miejscu prosi Ferrisa by ten zadzwonił do żony i skłamał, iż będzie do późna pisał książkę w swoim biurze. Następnie morduje wspólnika (który nie zdążył zakończyć połączenia telefonicznego), zapewniając sobie alibi, polegające na tym, iż w chwili popełnienia przestępstwa ofiara miała się znajdować w Los Angeles. Plan zawodzi, kiedy okazuje się, iż Ferris był widziany nieopodal daczy na krótko przed zabójstwem przez lokalną sklepikarkę – Lilly La Sankę (Barbara Colby). Franklin zmuszony zostaje do usunięcia niewygodnego świadka. 
42 Death Lends a Hand Pomocna śmierć Bernard L. KowalskiRichard Levinson & William Link6 października 197173 minuty
Carl Brimmer (Robert Culp) to arogancki, pewny siebie kierownik prywatnej agencji detektywistycznej. Brimmer otrzymuje zlecenie od bogatego magnata wydawniczego Arthura Kennicuta (Ray Milland). Zlecenie polega na udowodnieniu żonie Kennicuta, Lenore (Pat Crowley), iż ta zdradza swojego męża. Brimmer uzyskuje dowody zdrady, ale zamiast przekazać je Kennicutowi, zaczyna szantażować Lenore. Kobieta w reakcji na szantaż oświadcza, iż opowie o sprawie mężowi co zniszczy reputację firmy Brimmera. Mężczyzna w porywie szału, przypadkowo zabija kobietę a następnie porzuca jej ciało na złomowisku. Jako szef agencji detektywistycznej i zaufany człowiek Kennicuta, pracuje (wraz z Columbo) nad sprawą śmieci Lenore. Manipulując śledztwem, stara się odsunąć od siebie podejrzenia. 
53 Dead Weight Ciężar dumy Jack SmightJohn T. Dugan27 października 197173 minuty
Generał Martin Hollister (Eddie Albert), emerytowany bohater wojenny, dowiaduje się iż badana jest sprawa defraudacji funduszy wojskowych. Zamieszany w aferę generał, morduje swojego wspólnika w obawie przed tym, iż ten będzie zeznawał. Morderstwo ma miejsce w domu generała i jest częściowo widziane przez pływającą w okolicy Helen Stewart (Suzanne Pleshette), która wraz ze swoją matką płynie małą łódką. Hollister dowiaduje się o Helen i próbuje ją uwieść, po to by kobieta nie zeznawała przeciwko niemu. 
64 Suitable for Framing Wrobiona w morderstwo Hy AverbackJackson Gillis17 listopada 197173 minuty
Krytyk sztuki, Dale Kingston (Ross Martin) morduje swojego wujka, wrabiając w przestępstwo swoją ciotkę (Kim Hunter). Kingston zapewnia sobie alibi, tworząc pozory iż podczas zbrodni był na wernisażu. Następnie mężczyzna podrzuca dowody zbrodni ciotce, po to by skazana za zabójstwo, nie mogła odziedziczyć kolekcji sztuki. 
75 Lady In Waiting Wyczekująca kobieta Norman LloydBarney Slater15 grudnia 197173 minuty
Beth Chadwick (Susan Clark) morduje swojego brata Bryce'a (Richard Anderson). Motywem zbrodni jest wtrącanie się brata w związek Beth. Bryce nie chce by jego siostra związała się z jego podwładnym, Peterem Hamiltonem (Leslie Nielsen). Zdaniem Bryce'a, zamiary Hamiltona nie są uczciwe i zależy mu tylko na poprawieniu swojej pozycji, poprzez związek z Beth. Bryce grozi, iż zwolni Hamiltona, jeżeli ten nie zerwie z Beth. Kobieta, nie mogą wytrzymać wtrącania się brata, morduje go, tym samym przejmując rodzinny biznes i mogąc bez przeszkód związać z Peterem. 
86 Short Fuse Cygara dla szefa Edward M. AbramsLester Pine, Tina Pine i Jackson Gillis19 stycznia 197273 minuty
Roger Stanford (Roddy McDowall) to chemik, którego wujek David (James Gregory) prowadzi biznes przejęty wcześniej przejęty od jego rodziców a kontrolowany przez jego ciotkę Doris (Ida Lupino). David zamierza sprzedać przedsięwzięcie konglomeratowi, jednakże nie może tego uczynić z powodu sprzeciwów Doris, firmowej prawniczki Everett Logan oraz Rogera. Znajdując kompromitujące materiały na Rogera, David szantażuje go i zmusza, by ten namówił ciotkę do sprzedaży firmy. Roger nie chcąc utracić rodzinnej firmy, planuje zabójstwo wujka z wykorzystaniem bomby ukrytej w pudełku z cygarami. Podczas podróży David otwiera pudełko, po czym jego auto eksploduje, zabijając jego i kierowcę. 
97 Blueprint For Murder Projekt morderstwa Peter FalkWilliam Kelley9 lutego 197273 minuty
Elliot Markham (Patrick O'Neal) to architekt posiadający wizję miasta przyszłości. Jego ostatni projekt jest finansowany przez młodą żonę Beau Williamsona (Forrest Tucker), bogatego przemysłowca, który od dłuższego czasu przebywa na zagranicznej podróży służbowej. Po powrocie do kraju, Williamson odkrywa w jaki sposób zostały zainwestowane jego pieniądze, wpada w furię i zamierza zakończyć finansowanie projektu Markhama. Elliot chcąc zachować fundusze, decyduje się na zabójstwo sponsora. Ukrywa jego ciało (ponieważ w przypadku ujawnienia śmierci przedsiębiorcy jego pieniądze trafiłyby do funduszu powierniczego i nie mogłyby zasilać projektu), pozorując iż Beau wyjechał w kolejną podróż służbową. 

Seria druga

10. Etiuda w czerni (Étude In Black, premiera: 17 września 1972)
11. Morderca ze szklarni (The Greenhouse Jungle, premiera: 15 października 1972)
12. Decydująca rozgrywka (The Most Crucial Game, premiera: 5 listopada 1972)
13. Sztylet wyobraźni (Dagger Of The Mind, premiera: 26 listopada 1972; TVP1: czwartek 2 stycznia 1975 o 10:00 i 20:20)
14. Rekwiem dla upadłej gwiazdy (Requiem For A Falling Star, premiera: 21 stycznia 1973)
15. Zaszyta zbrodnia (A Stitch In Crime, premiera: 11 lutego 1973)
16. Najniebezpieczniejsza partia (The Most Dangerous Match, premiera: 4 marca 1973)
17. Podwójny szok (Double Shock, premiera 25 marca 1973)

Seria trzecia

18. Słodka lecz śmiertelna (Lovely But Lethal, premiera: 23 września 1973)
19. Koneser win (Any Old Port In A Storm, premiera: 7 października 1973)
20. Kandydat na mordercę (Candidate For Crime, premiera: 4 listopada 1973)
21. Przekaz podświadomy (Double Exposure, premiera: 16 grudnia 1973)
22. Pisz albo giń (Publish Or Perish, premiera: 18 stycznia 1974)
23. Umysł ponad prawem (Mind Over Mayhem, premiera: 10 lutego 1974)
24. Łabędzia pieśń (Swan Song, premiera: 3 marca 1974)
25. Wspólnik zbrodni (A Friend In Deed, premiera: 5 maja 1974)

Seria czwarta

26. Zabójczy trening (An Exercise In Fatality, premiera: 15 września 1974)
27. Błędna reakcja (Negative Reaction, premiera: 6 października 1974)
28. W świetle poranka (By Dawn's Early Light, premiera: 26 października 1974)
29. Wzburzone wody (Troubled Waters, premiera: 9 lutego 1975)
30. Playback (Playback, premiera: 2 marca 1975)
31. Śmiertelny stan umysłu (A Deadly State Of Mind, premiera: 27 kwietnia 1975)

Seria piąta

32. Zapomniana dama (Forgotten Lady, premiera: 14 września 1975)
33. Sprawa immunitetu (A Case Of Immunity, premiera: 12 października 1975)
34. Kryzys tożsamości (Identity Crisis, premiera: 2 listopada 1975)
35. Sprawa honoru (A Matter Of Honor, premiera: 1 lutego 1976)
36. Iluzjonista (Now You See Him, premiera: 29 lutego 1976)
37. Ostatni toast za Komandora (Last Salute To The Commodore, premiera: 2 maja 1976)

Seria szósta

38. Filmowe morderstwo (Fade In To Murder, premiera: 10 października 1976)
39. Staromodne morderstwo (Old Fashioned Murder, premiera: 28 listopada 1976)
40. Test na inteligencję (The Bye Bye Sky-High I.Q. Murder Case, premiera: 22 maja 1977)

Seria siódma

41. Spróbuj mnie złapać (Try And Catch Me, premiera: 21 listopada 1977)
42. Morderstwo pod szkłem (Murder Under Glass, premiera: 30 stycznia 1978)
43. Morderstwo prawie doskonałe (Make Me A Perfect Murder, premiera: 28 lutego 1978)
44. Morderstwo przez telefon (How To Dial A Murder, premiera: 15 kwietnia 1978)
45. Konspiratorzy (The Conspirators, premiera: 13 maja 1978)

Seria ósma

46. Columbo pod gilotyną (Columbo Goes To The Guillotine, premiera: 6 lutego 1989)
47. Morderstwo, mgła i cienie (albo „W cieniu iluzji”, Murder, Smoke, And Shadows, premiera: 27 lutego 1989)
48. Kobieta w czerni (Sex And The Married Detective, premiera: 3 kwietnia 1989)
49. Wielkie oszustwo (Grand Deceptions, premiera: 1 maja 1989)

Seria dziewiąta

50. Morderstwo: autoportret (Murder, A Self Portrait, premiera: 25 listopada 1989)
51. Fałszywy alarm (Columbo Cries Wolf, premiera: 20 stycznia 1990)
52. Morderstwo w programie dnia (Agenda For Murder, premiera: 10 lutego 1990)
53. Spoczywaj w pokoju (Rest In Peace, Mrs Columbo, premiera: 31 marca 1990)
54. Zemsta dentysty (Uneasy Lies The Crown, premiera: 28 kwietnia 1990)
55. Morderstwo w Malibu (Murder In Malibu, premiera: 14 maja 1990)

Seria dziesiąta

56. Columbo na uczelni (Columbo Goes To College, premiera: 9 grudnia 1990)
57. Uwaga: Morderstwo może zaszkodzić zdrowiu (Caution: Murder Can Be Hazardous To Your Health, premiera: 20 lutego 1991)
58. Columbo i śmierć gwiazdy rocka (Columbo And The Murder Of A Rock Star, premiera: 29 kwietnia 1991)

Seria jedenasta

59. Śmiertelna wygrana (Death Hits The Jackpot, premiera: 15 grudnia 1991)
60. Nie czas na umieranie (No Time To Die, premiera: 15 marca 1992)
61. Lepszy wróbel w garści... (A Bird In The Hand..., premiera: 22 listopada 1992)

Seria dwunasta

62. To tylko gra (It's All In The Game, premiera: 31 października 1993)
63. Motyl w odcieniach szarości (Butterfly In Shades Of Gray, premiera: 10 stycznia 1994)
64. Tajny agent (Undercover, premiera: 2 maja 1994)

Seria trzynasta

65. Dziwna znajomość (Strange Bedfellows, premiera: 8 maja 1995)
66. Ślady zbrodni (A Trace of Murder – 25th Anniversary, premiera: 15 maja 1997)
67. W proch się obrócisz (Ashes to Ashes, premiera: 8 października 1998)
68. Śmiertelna partytura (Murder With Too Many Notes, premiera: 12 marca 2001)
69. Nocne życie porucznika (Columbo Likes the Nightlife, premiera: 30 stycznia 2003)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niektóre źródła dzielą serial na 10 sezonów → Kwestia liczby sezonów.
  2. Motyw obecny np. w odcinkach: Now You See Him..., Columbo Likes the Nightlife.
  3. Motyw obecny np. w odcinkach: An Exercise in Fatality, Ashes to Ashes.
  4. Motyw obecny np. w odcinkach: The Greenhouse Jungle, Death Hits the Jackpot.
  5. Motyw obecny np. w odcinkach: Short Fuse, Any Old Port in a Storm.
  6. Motyw obecny np. w odcinkach: Sex and the Married Detective, Columbo and the Murder of a Rock Star.
  7. Motyw obecny np. w odcinkach: Suitable For Framing, Uneasy Lies the Crown, A Trace of Murder.
  8. Od tej zasady były odstępstwa. W odcinku Death Lends a Hand Columbo dopiero po pewnym czasie poznaje sprawcę morderstwa, wcześniej koncentrując się na mężu zamordowanej, który był niewinny.
  9. Ten model pojawia się wielokrotnie w każdej serii serialu. Przykładem jest np. odcinek Murder With Too Many Notes, nakręcony jako przedostatni w serii.
  10. Np. w Death Lends a Hand, Columbo Likes the Nightlife
  11. Np. w Murder by the Book, Dagger Of The Mind, Double Exposure, A Stitch in Crime, Old Fashioned Murder, A Bird In The Hand..., Strange Bedfellows, Columbo Likes the Nightlife.
  12. Patrz sekcja Odtwórcy ról czarnych charakterów.
  13. Przykłady : w odcinku Any Old Port in a Storm stara się dowiedzieć jak najwięcej o winach, ponieważ główny podejrzany prowadził winnice. Z kolei w odcinku An Exercise in Fatality Columbo zapisuje się na siłownię, ponieważ główny podejrzany prowadzi sieć siłowni.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]