Dean Stockwell

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dean Stockwell
Ilustracja
Dean Stockwell (2005)
Imię i nazwisko Robert Dean Stockwell
Data i miejsce urodzenia 5 marca 1936
North Hollywood, Kalifornia, USA
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek Millie Perkins
(1960-1962; rozwód)
Joy Marchenko
(od 1981)
Lata aktywności od 1945
Dean Stockwell w dzieciństwie

Robert Dean Stockwell[1][2][3] (ur. 5 marca 1936 w North Hollywood) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, wciąż aktywny przez ponad 60 lat. Nominowany do Nagrody Akademii Filmowej, zdobywca nagrody Emmy. Zagrał Cylona znanego jako Cavil w serialu Battlestar Galactica.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w North Hollywood[4] w stanie Kalifornia jako syn pary aktorskiej i piosenkarskiej – Niny Olivette (z domu Elizabeth Margaret Veronica; 1910-1993)[5] i Harry’ego Baylessa Stockwella (1902–1984)[6], który użyczył głosu postaci księcia w disnejowskim filmie animowanym Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków (1931). Jego starszy brat Guy Harry (ur. 16 listopada 1933, zm. 6 lutego 2002)[7] był także aktorem. Wychowywał się w Nowym Jorku[8]. Uczęszczał do szkół publicznych na Long Island i Martin Milmore School w Bostonie[9].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

W wieku siedmiu lat trafił na Broadway rolą w spektaklu Richarda Hughesa Orkan na Jamajce (1943). Dwa lata później podpisał kontrakt z MGM i mając dziewięć lat, wystąpił w głównej roli Donalda Martina w filmie muzycznym George’a Sidneya Podnieść kotwicę (Anchors Aweigh, 1945) obok Franka Sinatry i Gene’a Kelly’ego. Był synem Gregory'ego Pecka w melodramacie Taya Garnetta Dolina decyzji (The Valley of Decision, 1945) z Greer Garson.

Na ekranie grał wrażliwych chłopców, jako Nipper w The Mighty McGurk (1946)[10] z Wallace Beerym, komediodramacie Josepha Loseya Chłopiec z zielonymi włosami (The Boy With Green Hair, 1948) z Robertem Ryanem i ekranizacji powieści Frances Hodgson Burnett Tajemniczy ogród (The Secret Garden, 1949) z Margaret O’Brien, a także w dramacie W dół do morza na statkach (Down to the Sea in Ships, 1949) jako Jed Joy, wnuk Lionela Barrymore’a i protegowany Richarda Widmarka i dramacie Henry’ego Kinga Głębokie wody (Deep Waters, 1948). W filmie przygodowym Kim (1950) wg powieści Rudyarda Kiplinga obok Errola Flynna wystąpił w roli tytułowej jako Kimball 'Kim' O’Hara Jr.

Już jako dorosły w 1957 roku na Broadwayu zagrał postać Judda Steinera w przedstawieniu Bez emocji (Compulsion)[11], a dwa lata później w jego ekranowej wersji – dramacie kryminalnym Richarda Fleischera (1959); za występ - wraz z Bradfordem Dillmanem i Orsonem Wellesem - odebrał Złotą Palmę dla najlepszego aktora na 12. Festiwalu Filmowym w Cannes.

Wystąpił też w serialu-westernie NBC The Restless Gun (1958) z Johnem Payne'em i Danem Blockerem, brytyjskim filmie Jacka Cardiffa Synowie i kochankowie (Sons and Lovers, 1960) jako Paul Morel, obok Trevora Howarda i Wendy Hiller, premierowym odcinku serialu ABC Stop Bus (1961) z Marilyn Maxwell, a także serialach: NBC Jedenasta godzina (The Eleventh Hour, 1964), Bonanza (1969) jako zestrzelony żołnierz i Columbo (1972, 1975). Za rolę Edmunda Tyrone w adaptacji sztuki Eugene’a O’Neilla U kresu dnia (Long Day's Journey Into Night, 1962) z Katharine Hepburn, Ralphem Richardsonem i Jasonem Robardsem otrzymał Złotą Palmę dla najlepszego aktora na 15. Festiwalu Filmowym w Cannes.

W połowie lat siedemdziesiątych był hipisem z pokolenia „dzieci kwiatów”, pracował jako pośrednik w obrocie nieruchomościami i zaprojektował charakterystyczną okładkę albumu Neila Younga American Stars 'n Bars (1976)[12].

W latach 80. grał ekscentryków i wyrzutków, w tym bezlitosnego brudnego moralnie Bena w filmie Davida Lyncha Blue Velvet (1986). Za kreację Tony’ego „Tygrysa” Russa w czarnej komedii Jonathana Demme’a Poślubiona mafii (Married to the Mob, 1988) zdobył nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego[13]. Nowy szczebel kariery Stockwell osiągnął po przyjęciu roli wiceadmirała Alberta „Ala” Calavicciego w serialu Zagubiony w czasie (Quantum Leap, 1989-93)[14].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

15 kwietnia 1960 roku ożenił się z aktorką Millie Perkins[15], lecz 30 lipca 1962 doszło do rozwodu. 15 grudnia 1981 roku poślubił Joy Marchenko. Mają dwójkę dzieci: syna Austina (ur. 5 listopada 1983) i córkę Sophię (ur. 5 sierpnia 1985).

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Filmy fabularne[edytuj | edytuj kod]

Seriale TV[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dean Stockwell. T. 7: Kolekcja Alfred Hitchcock Przedstawia. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., lipiec 2009, s. 12. ISBN 978-83-252-0468-6.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dean Stockwell (5 de Março de 1935) (port.). Filmow.com. [dostęp 2017-07-03].
  2. Filmografía de Dean Stockwell (hiszp.). SensaCine.com. [dostęp 2017-07-03].
  3. Dean Stockwell - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2017-07-03].
  4. Personalidade: Dean Stockwell (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-07-03].
  5. Elizabeth Margaret „Nina Olivette” Veronica Stockwell (ang.). Find a Grave. [dostęp 2017-07-03].
  6. Harry Stockwell (1902-1984) (ang.). Find A Grave Memorial. [dostęp 2017-07-03].
  7. Guy Stockwell (1934-2002) (ang.). Find A Grave Memorial. [dostęp 2017-07-03].
  8. Liz Smith (1985-07-01): Dean Stockwell: An Update (ang.). Toledo Blade. [dostęp 2017-07-03].
  9. Dean Stockwell Biography (1936-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2017-07-03].
  10. The Mighty McGurk (1947) (ang.). TCM.com. [dostęp 2017-07-03].
  11. Compulsion (ang.). Internet Broadway Database. [dostęp 2017-07-03].
  12. Dean Stockwell Biography (ang.). Turner Classic Movies. [dostęp 2017-07-03].
  13. Dean Stockwell (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2017-07-03].
  14. Dean Stockwell (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2017-07-03].
  15. Millie Perkins w bazie IMDb (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]