Dobra (województwo opolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobra
Sztuczne jezioro
Sztuczne jezioro
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Strzeleczki
Liczba ludności 750
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-364
Tablice rejestracyjne OKR
SIMC 0503468
Położenie na mapie gminy Strzeleczki
Mapa lokalizacyjna gminy Strzeleczki
Dobra
Dobra
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krapkowickiego
Dobra
Dobra
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Dobra
Dobra
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobra
Dobra
Ziemia50°27′04″N 17°54′01″E/50,451111 17,900278

Dobra (dodatkowa nazwa w j. niem. Dobrau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 409, pomiędzy Prudnikiem (31 km) a Krapkowicami (5 km).

Przysiółkiem wsi jest Nowy Bud.

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Stary budynek

Dobra jest jedną z najstarszych (1302r.)[1] miejscowości dawnego powiatu prudnickiego (niem. Kr. Neustadt). Miejscowość Dobra leży na lewym brzegu rzeki Białki. W Dobrej znajduje się wodospad na rzece Białce – wpada ona do Osobłogi, która to w pobliskich Krapkowicach wpada do Odry. Przy wodospadzie znajduje się sztuczne jezioro wraz z ośrodkiem kempingowym i infrastrukturą potrzebną kąpielisku. Przed kilkunastu laty działała tutaj stacja kolejowa na linii nr. 306 PrudnikGogolin. Po jej zlikwidowaniu najbliższa stacja znajduje się w Gogolinie (ok. 6 km). Wioskę Dobra wraz z przysiółkiem Nowy Bud zamieszkuje około 750 osób.

Od roku 1975, w związku z nowym podziałem administracyjnym Polski, sołectwo Dobra wchodzi w skład gminy Strzeleczki. Po kolejnej reformie administracyjnej ostatecznie Dobra leży w granicach gminy Strzeleczki powiatu Krapkowice województwa Opole. Parafia Dobra wchodzi w skład dekanatu krapkowickiego. Parafia Dobra zajmuje środkową część dekanatu, do parafii należy Nowy Bud[1].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Dobra położona jest na wysokości ok. 170 m n.p.m. i ma typowo nizinne ukształtowane. Pod względem pluwiotermicznym okrąg krapkowicki zaliczany jest do regionu nadodrzańskiego. Jest to najcieplejszy rejon w obrębie trzech regionów pluwiotermicznych Opolszczyzny. Pod względem opadów region ten odznacza się najniższymi opadami w województwie – poniżej 650 mm[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Dobra wywodzi się od polskiego słowa dobro, które oznacza pozytywną wartość czegoś, w tym przypadku "dobrą wieś". Według innej interpretacji nazwa odnosi się do klasy gruntu: dobrej roli i żyznej ziemi. Trzeba zaznaczyć, że ta druga interpretacja jest nie do końca prawdziwa ponieważ miejscowość jest położona na ziemi klasy IV, V, a nawet VI. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod zgermanizowaną nazwą Dobrau wywodząc ją z języka polskiego we fragmencie: "Dobrau (1302 Dobra, polnisch Dobry)"[3].

Dobra jest jedną z najstarszych miejscowości w tej części Opolszczyzny, pierwsze wzmianki o niej pochodzą bowiem już z XIII w., ale z cała pewnością istniała dużo wcześniej[4].

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1228 roku wydanym przez Kazimierza I opolskiego, gdzie wymieniona jest w szeregu miejscowości założonych na prawie polskim iure polonico w zlatynizowanej, staropolskiej formie Dobren. Kolejna wzmianka pochodzi z 1302 r. gdzie miejscowość nazywana jest Dobrą. W roku 1342 pojawia się nazwa Dobron. W 1389 r. Dobra jest nazywana mianem Dobrin. W wykazie świętopietrza w roku 1447 widnieje nazwa Dobraw.

W roku 1571 pojawia się nazwa Dubrawa. W testamencie Jerzy von Oppersdorff z roku 1649 powraca nazwa miejscowości z roku 1302 – Dobra. W sprawozdaniach z wizytacji archiprezbitera głogóweckiego w roku 1679 widnieje nazwa Dobro, a w roku 1688 Dobre. W wieku XVIII posługiwano się nazw Dobra i Dobrau obok siebie, z tym, że ta druga forma zaczęła wypierać pierwotną nazwę miejscowości. Od końca XVIII wieku do użytku weszła nazwa Dobrau.

Ze względu na polskie pochodzenie nazwy 1 sierpnia 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę na nową, całkowicie niemiecką – Burgwasser. Tą nazwą posługiwano się aż do roku 1945. Wraz z nastaniem w 1946 r. polskiej administracji powrócono do nazwy Dobra[5], administracyjnie zatwierdzono ją 12 listopada 1946[6].

Czasy wojenne[edytuj | edytuj kod]

Pomnik poświęcony poległym w I i II wojnie światowej

W czasie II wojny światowej, od stycznia do marca 1945 roku, w okolicach Dobrej toczyły się ciężkie boje między oddziałami Wehrmachtu i wojskami sowieckimi. 27 stycznia żołnierze niemieckiej 100 Dywizji Strzeleckiej zamordowali w budynku poczty kilkunastu rannych czerwonoarmistów z 72 Dywizji Piechoty[7]. Ciała przeniesiono do stodoły gospodarza Mleczki, polano benzyną i spalono. W marcu 1945 r. żołnierze Wehrmachtu zamordowali także dwu Polaków świadków budowy bunkrów w lesie między  Dobrą a Strzeleczkami jednym z nich był Włodzimierz Prokasiuk. W czasie działań wojennych zniszczeniu uległo wiele zabudowań około pałacowych oraz podupadł okazały park w stylu angielskim, który wraz z neogotyckim pałacem stanowią unikalny w skali regionu zespół pałacowo-parkowy.

Właściciele[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o właścicielach z Dobrej pochodzą z końca XIV wieku. W dokumencie z 26 listopada 1387 r. książę Władysław opolski' oddał w dzierżawę czynsz roczny między innymi za Dobrą wrocławskiej kapitule katedralnej. Podobnej treści jest dokument z 31 stycznia 1389 r. gdzie wymieniana jest Dobra jako własność książęca. Sam dokument dotyczy sprzedaży czynszu ze wsi Strzeleczki. W dokumencie z 14 sierpnia 1390 roku jako świadek występuje Johanes von Dobrin'. Domniemywać można, że był on proboszczem istniejącej już parafii lub zarządcą majątku[8].

Herb baronowski rodziny Sehher-Thossów[9]

W kontekście właścicieli w Dobrej często pojawia się rodzina Caspara Rohoffsky',' choć nie ma jednoznacznych źródeł potwierdzających własność. Rohoffsky mieli swoją siedzibę w Steblowie, który należał do parafii w Dobrej. Na bocznej ścianie kościoła w Dobrej jest wmurowana płyta z piaskowca przedstawiająca naturalnej wielkości rycerza Rohoffsky wraz z ośmioma katuszami herbowymi[10].

W 1582 r. cesarz Rudolf II sprzedaje Krapkowice Janowi-Hansowi von Redern. W 1629 r. baron Georg Heinrich von Redern nabywa Dobrą. W XVIII wieku hrabiowie Redern budują pałac w stylu baroku francuskiego. Budowniczym był Erdman Carl von Redern[10].

Dnia 28 lutego 1780 r. majątek w Dobrej zakupił jeden z najbogatszych na Śląsku właścicieli ziemskich – hrabia Leopold Heinrich von Seherr-Thoss, pełniący funkcję podczaszego u króla Fryderyka Wielkiego. W 1857 roku hrabia Hermann von Seherr-Thoss postanawia przebudować barokowy pałac na neogotycką rezydencję. Przebudowę powierza Moritzowi Gottgetreu oraz Karlowi Lüdecke. W tym czasie powstaje również rozległy park w stylu angielskim oraz kilka innych zabudowań około pałacowych[11].

Rodzina Seherr-Thoss była właścicielem Dobrej, aż do 1945 r. Kiedy to, pałac został opanowany przez żołnierzy sowieckich. Po drugiej wojnie majątek rodu Seherr-Thossów został znacjonalizowany.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Parafia Dobra od początku swego istnienia przynależała do diecezji wrocławskiej. Od początku przynależała do archiprezbiteratu głogóweckiego, który stanowił część archidiakonatu opolskiego. Na skutek wojen husyckich, a następnie reformacji, Dobra przestaje być samodzielną parafią i zostaje przyłączona do parafii Komorniki, a następnie do parafii Krapkowice, stając się kościołem filialnym. Ten stan rzeczy utrzymywał się, aż do 27 listopada 1920 r., kiedy Dobra stała się samodzielną kuracją z własnym duszpasterzem[2].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość Dobra bogata jest w szereg zabytków, które w większości są pozostałością po majątku Seherr-Thossów . Posługując się m.in. rejestrem Narodowego Instytutu Dziedzictwa[12] można wyróżnić następujące obiekty:

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Jana Chrzciciela

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela został wybudowany w 1867 r. Został on ufundowany przez Olgę von Seherr-Thoss z rodu Strachwitz, a zaprojektowany został przez Moritza Gotgettreu, który nadał budowli neogotyckiego charakteru. Kościół powstał z kamienia, a dach został przykryty łupkiem[13].

Cmentarz[edytuj | edytuj kod]

Kościół powstał w obrębie cmentarza. Zbudowano także kostnicę oraz płot, które również zostały zaprojektowane w duchu neogotyckim.

Pałac[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Dobrej został zbudowany w 1720 roku, a przebudowany w latach 1857-1860. Piękny neogotycki pałac stanowił własność rodu von Seherr-Thoss[14]. Ucierpiał w czasie wojny podczas ataku na wioskę żołnierzy rosyjskich w 1945 r. Aktualnie pałac jest w rękach prywatnych i trwa jego renowacja.

Mauzoleum[edytuj | edytuj kod]

W 1882 roku wybudowano w parku grobowiec dla ewangelickich członków rodziny Seherr-Thoss. Mauzoleum podobnie jak kościół zostało wzniesione z kamienia i pokryte łupkiem. Całość utrzymana była w stylu neogotyckim[15].

Inne[edytuj | edytuj kod]

Oficyna, spichlerz, park, dwie bramy (stróżówki) prowadzące do parku.

Organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicza Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej powstała 10 kwietnia 1929 roku. Założycielami OSP Dobra byli: Johan Nacoń, Johan Kauczor i Josef Philipczyk. Strażnicą był nieistniejący już dziś budynek po prawej stronie przed wjazdem do lasu. W okresie powojennym straż znalazła swoją siedzibę w budynku przy ul. Szkolnej 15, obok pomnika. W latach 1970-71 wybudowano nowy okazały budynek straży przy ul. Szkolnej 2. W sali remizy odbywają się imprezy kulturalne i zebrania wiejskie[16].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Erster Band. Urkunden des klosters Czarowanz. Breslau: Josef Max & COMP., 1857.
  • Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
  • Erwin Filipczyk: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 15.
  2. a b Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 16.
  3. Felix Triest 1865 ↓, s. 1079.
  4. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 17.
  5. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 18.
  6. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  7. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 55.
  8. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 60.
  9. Alfred Freiherr von Krane, Wappen- und Handbuch des in Schlesien (einschliesslich der Oberlausitz) landgesessenen Adels. Goerlitz 1901 – 1904.
  10. a b Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 61.
  11. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 62.
  12. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 49. [dostęp 11.12.2012].
  13. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 36.
  14. Dobra (województwo opolskie). [dostęp 2015-09-13].
  15. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 40.
  16. Erwin Filipczyk, ks. Norbert Zawilak: Dobra przez VII wieków. Opole: Litar sp.z.o.o., 2002.. s. 101.