Dorota de Talleyrand-Périgord

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dorota de Talleyrand-Périgord
księżniczka kurlandzka, księżna Dino, księżna Talleyrand, księżna żagańska
Ilustracja
księżna w 1816 r.
Wizerunek herbu
Herb rodowy Talleyrand-Périgord
księżniczka kurlandzka
księżna żagańska
Okres od 1845
do 1862
Poprzednik Paulina Żagańska
Następca Ludwik Napoleon de Talleyrand-Périgord
Dane biograficzne
Dynastia Talleyrand-Périgord
Data i miejsce urodzenia 21 sierpnia 1793
Berlin
Data i miejsce śmierci 19 września 1862
Żagań
Miejsce spoczynku Żagań
Ojciec Piotr Biron (oficjalny)
Aleksander Benedykt Batowski (biologiczny)
Matka Anna Charlotta Dorota von Medem
Rodzeństwo Wilhelmina Żagańska
Paulina Żagańska
Joanna Biron
Mąż Edmund de Talleyrand
od 1809
do 1830
Dzieci Ludwik Napoleon
Dorota Karolina Emila
Aleksander Edmund
Józefina Paulina
Dorota Żagańska

Dorota de Talleyrand-Périgord (ur. 21 sierpnia 1793 w Berlinie, zm. 19 września 1862 w Żaganiu) – księżniczka kurlandzka, hrabina de Périgord (1809), księżna Dino (1817), księżna de Talleyrand (1838), księżna żagańska (1845), polityk, filantropka i mecenaska kultury.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w pałacu Friedrichsfelde w Berlinie, jako czwarta córka Piotra Birona i Doroty von Medem, choć powszechnie uznaje się, że jej ojcem był Aleksander Batowski, polski dyplomata, z którym Dorota Biron miała wieloletni romans. Starszymi siostrami Doroty były Wilhelmina Żagańska, Paulina Hohenzollern-Hechingen oraz Joanna Acarenza.

Dorota wychowała się bez rodziców. Uczyła się pod okiem matki chrzestnej – księżnej Luizy Radziwiłł oraz nauczyciela Scypiona Piattoli, który wcześniej był królewskim sekretarzem Stanisława Augusta Poniatowskiego. To pod jego wpływem planowała wyjść za księcia Adama Czartoryskiego, jednak małżeństwo nie doszło do skutku[1]. 22 kwietnia 1809 roku we Frankfurcie nad Menem Dorota została żoną Edmunda de Talleyrand, ale była jawnie zdradzana przez męża. Została wieloletnią towarzyszką stryja jej męża – Karola de Talleyrand-Périgord, księcia Benewentu, ministra spraw zagranicznych Francji. W jego towarzystwie wkroczyła na najwyższe salony Europy, a posiadając wielki zmysł dyplomatyczny, doskonałe wykształcenie, inteligencję i – podkreślany przez wielu – nieodparty urok osobisty, miała swój wkład w wiele negocjacji prowadzonych przez francuskiego polityka.

W 1811 r. porzuciła wiarę protestancką i przeszła na katolicyzm[2].

Potomstwo i koniec małżeństwa[edytuj | edytuj kod]

Dorota urodziła czworo dzieci:

  • Ludwika Napoleona (1811–1898)
  • Dorotę Karolinę Emilę (1812–1814)
  • Aleksandra Edmunda (1813–1894)

w tym córkę, której ojcem był prawdopodobnie jej kochanek, stryjeczny teść:

  • Józefinę Paulinę de Talleyrand-Périgord (1820–1890), żonę markiza Henryka de Castellane, najstarszego syna marszałka Castellane.

W 1818 r. sąd ogłosił rozdział majątkowy pomiędzy Dorotą, a jej mężem Edmundem (zm. 1872[3]), w 1824 separację, a w 1830 rozwód.

Księżna Żagania[edytuj | edytuj kod]

Po rozwodzie Dorota stała się "lwicą salonów paryskich", ciągle była kobietą piękną i kokieteryjną[1]. Po śmierci Karola Talleyranda (1838) przeniosła się do swojej posiadłości w Zatoniu. Stamtąd odbywała liczne podróże, odwiedzając Moskwę, Berlin, Wiedeń i regularnie Paryż[1]. W 1844 r. po długich sądowych sporach ze starszą siostrą Pauliną, odkupiła były majątek jej ojca, księstwo żagańskie. Tu prowadziła ożywioną działalność kulturalną i charytatywną, a jej pałace w Żaganiu i Zatoniu stały się istotnymi ośrodkami życia politycznego i kulturalnego w okolicy.

Szczególne znaczenie miała ona dla Żagania, który za czasów jej władania przeżywał swój czas rozkwitu. Zadbała o pałac, którego nowo urządzone wnętrza gromadziły pokaźną kolekcję manuskryptów, rzeźb, obrazów i mebli. Stworzyła park krajobrazowy z m.in. kwiatami i drzewami różnych stref klimatycznych, który był chlubą tamtejszego regionu. Zbudowała szpital, utworzyła kilka szkół, odbudowała kościół i wieżę ratuszową. Działała charytatywnie, nakazała rozdanie darmowej żywności w chudszych latach, tworzyła nowe miejsca pracy. Dzięki swojej działalności cieszyła się dużym poparciem wśród mieszkańców miasta.

Dorota de Talleyrand-Périgord utrzymywała ścisłe kontakty z wieloma władcami i artystami, bywali u niej m.in. król Fryderyk Wilhelm IV czy Franciszek Liszt, korespondowała m.in. z Chopinem i Aleksandrem Fredrą.

Dorota zmarła w 1862 roku po długiej i ciężkiej chorobie, w wyniku powikłań po urazach, których doznała w wypadku powozu w drodze z Zatonia do Żagania[4]. Na jej pogrzeb z terenu księstwa przybyło 10 tysięcy ludzi. Pochowana została w kościele św. Krzyża w Żaganiu, którego przebudowę na rodzinną nekropolię ufundowała w 1849.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jarosław Durka, Wokół życiorysu księżnej Doroty Dino i jej krótkiej wizyty w Antoninie latem 1843 roku, „Poznańskie Zeszyty Humanistyczne”, 14, 2010, s. 19-27, ISSN 1732-1174.
  2. Günter Erbe, Dorothea Herzogin von Sagan (1793-1862): eine deutsch-französische Karriere, Böhlau Verlag Köln Weimar, 2009, s. 46, ISBN 978-3-412-20415-0 [dostęp 2017-10-29] (niem.).
  3. M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2018-01-23].
  4. Wielkie uczucia księżnej Doroty, czyli droga wielkiego serca do... słoika | Gazeta Lubuska, web.archive.org, 6 lutego 2020 [dostęp 2020-03-04] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Katarzyna Adamek, Dorota de Talleyrand-Perigord, księżna Dino i Żagania (1793-1862), "Zeszyty Żagańskie", nr 2. Żagań 2003, s. 27-32
  • Katarzyna Adamek, Żagańskie portrety, Dorota de Talleyrand-Perigord, księżna Dino i Żagania (1793-1862), "Goniec Żagański", Żagań, 25-26 września 1999
  • Katarzyna Adamek, Marian Ryszard Świątek, Żagań znany i nieznany. Przewodnik historyczny po mieście i okolicy, Żagań
  • Jarosław Durka, Wokół życiorysu księżnej Doroty Dino i jej krótkiej wizyty w Antoninie latem 1843 roku, „Poznańskie Zeszyty Humanistyczne”, nr 14. Poznań: Wydawnictwo „Rys”, s. 19-27, ISSN 1732-1174