Huta Bankowa
50°19′39″N 19°10′42″E/50,327500 19,178333 Siedziba huty w 2018 roku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Siedziba | |
| Adres |
ul. Sobieskiego 24 |
| Data powstania |
1834 |
| Forma prawna | |
| Prezes |
Jacek Boruciński[1] |
| Nr KRS | |
| Dane finansowe | |
| Kapitał zakładowy |
104 334 500 zł[1] |
Położenie na mapie Dąbrowy Górniczej  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa śląskiego  | |
| 50°19′39″N 19°10′42″E/50,327500 19,178333
| |
| Strona internetowa | |
Huta Bankowa – huta stali i żelaza w Dąbrowie Górniczej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Huta została zbudowana we wsi Dąbrowa w latach 1834–1840 przez Bank Polski, od którego pochodzi jej nazwa; w 1843 przeszła pod zarząd reaktywowanego Wydziału Górnictwa przy Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, w 1877 – w ręce kapitału francuskiego. Była największym zakładem metalurgicznym w granicach Imperium Rosyjskiego, pierwszą hutą Królestwa Polskiego stosującą w produkcji koks. Jej robotnicy uczestniczyli wielokrotnie w akcjach strajkowych i walkach rewolucyjnych, zwłaszcza podczas rewolucji 1905–1907 (m.in. lokaut i strajk w lipcu 1905, kierowany przez Feliksa Dzierżyńskiego).
W latach 1952–1990 nosiła nazwę „Huta im. Feliksa Dzierżyńskiego”[2].
Obecnie działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jest podmiotem zależnym kontrolowanej przez Romana Karkosika „Alchemii”. Produkuje wyroby walcowane długie, obręcze kolejowe i tramwajowe, pierścienie kutowalcowane, odkuwki oraz inne.
Powstanie Huty Bankowej spowodowało powstanie osiedla dla pracujących w niej robotników, Zostało one zaprojektowane przez Fryderyka Lempego - naczelnika Wydziału Górnictwa Rządowego Banku Polskiego. Siatka ulic, którą wyznaczono od 1837 roku stanowi obecnie centrum miasta zamykające się ul.Jana III Sobieskiego, Aleją Tadeusza Kościuszki i ul. Legionów Polskich. Osiedle to miało wyznaczony plan centralny przy wejściu do huty, w kolejnych latach wzbogaciło się o budynek Resersy (1895), dom handlowy PPS (1929) przy obecnej ulicy 3 Maja oraz siedziby poczty głównej (1935) przy Alei Tadeusza Kościuszki i ulicy Jana Sobieskiego. Na osiedlu wybudowano gmach Zarządu Zachodniego Okręgu Górniczego (1842), obecnie mieści on Muzeum Miejskie „Sztygarka”.[3]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Huta w 1910 roku -
Huta około 1935 roku -
Hale huty w 2018 roku
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Informacje ogólne. Huta Bankowa. [dostęp 2025-08-20].
- ↑ Huta Bankowa, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-11-28].
- ↑ Irena Kontny (red.), Przestrzeń publiczna, Wiadomości konserwatorskie Województwa Śląskiego, Katowice$ńSŚląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach 2021 (13), s. 152, ISBN 978-83-960932-1-9 [dostęp 2025-10-04].